Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811118-60002S4

Date of Document: 2003-02-07

نگاه به جهان صنايع بحران زده نفتي عراق عراق پس از عربستان سعودي، بزرگ ترين ذخاير نفتي جهان را در اختيار دارد و در صورت توسعه صنايع نفتي اش خواهد توانست عطش انرژي در جهان را فرو نشاند. اما در پي دو دهه جنگ و تحريم، صنايع نفتي اين كشور ويران شده و شديدا نيازمند منابعي است كه تامين آن تنها از طريق سرمايه گذاري خارجي ممكن است. براي كساني كه موافق جنگ نيستند، اين پرسش مطرح است كه آيا انگيزه اصلي كشورهاي قدرتمند جهان، به ويژه آمريكا، در حمايت از اقدام نظامي عليه عراق، دستيابي به منابع نفتي اين كشور است يا خير. توانايي بالقوه عظيم عراق در اوج فعاليت صنايع نفتي خود در دهه 1970 /3 5 روزانه ميليون بشكه نفت توليد مي كرد. تحليلگران صنعت نفت تخمين مي زنند كه با سرمايه گذاري كلان در تاسيسات زيربنايي فرسوده عراق مي توان اين رقم را به 6 ميليون بشكه در روز افزايش داد. در اين صورت عراق پس از عربستان سعودي ( /ميليون 8 بشكه ) آمريكا ( /ميليون 7 بشكه ) و روسيه ( /ميليون 7 بشكه ) به چهارمين توليدكننده بزرگ نفت جهان بدل خواهد شد. عراق از دهه 1920 به بعد يعني زماني كه نفت در اين كشور كشف شد براي اداره ميادين نفتي خود با شركت هاي خارجي در كشمكش بوده است. زماني كه صنايع نفتي عراق در دهه 1970 ملي شد درآمدهاي نفتي پنج برابر شد و به صعود صدام حسين به راس هرم قدرت و تامين منابع لازم براي توليد و افزايش سلاح هاي نظامي اين كشور كمك كرد. اما 15 سال بعد در اوج تحريم هاي اعمال شده پس از جنگ سال 1991 خليج فارس صنايع نفتي اين كشور دچار بحران شد. توليد نفت در دوره شش ماهه پس از حمله صدام حسين به كويت، تقريبا دچار افت 90 درصدي براساس شد تحريم هاي اوليه كليه صادرات واردات و سرمايه گذاري خارجي براي عراق ممنوع شد. در سال 1996 در حالي كه اين كشور در آستانه يك فاجعه بزرگ انساني قرار داشت، سازمان ملل متحد به عراق اجازه داد صادرات محدود نفت را به ميزان 2 ميليارد دلار هر شش ماه براي خريد مايحتاج ضروري آغاز كند. اين برنامه نفت براي غذا نام گرفت. در سال 1998 كه بهاي نفت افت كرده بود سازمان ملل متحد به عراق اجازه داد برخي قطعات يدكي براي ترميم تاسيسات فرسوده نفتي خود را وارد كند و سقف ارزش صادرات نفتي اين كشور در شش ماه را /5 2 به ميليارد دلار افزايش داد. طي دو سال پس از آن عراق حتي از دستيابي به اين سهميه نيز بازماند و كوفي عنان، دبير كل سازمان ملل متحد در يادداشتي نوشت كه صنايع نفت عراق در وضعيت تاسف باري به سر مي برد. كارشناسان سازمان ملل متحد ضمن ديدار از عراق نتيجه گيري كردند كه برخي از خسارات وارده به ميادين نفتي طي دو دهه گذشته غيرقابل جبران است. به گفته اين گروه در صورتي كه توليد نفت بدون نوسازي تجهيزات، ناگهان افزايش يابد، خسارت بيشتري به اين صنايع وارد خواهد شد. از سال 2000 به بعد محدوديت صادرات نفت لغو شد و ارزش قطعات يدكي خريداري شده تحت برنامه نفت براي غذا /4 8 به ميليارد دلار رسيد. توليد نفت هم اكنون به حدود سه چهارم سطح پيش از جنگ خليج فارس رسيده است. در سال هاي اخير مذاكره ميان بغداد و سرمايه گذاران خارجي كه اميدوار بودند تحريم ها لغو شود، اوج گرفت. عراق براي بهره برداري از ميادين نفتي، با روسيه، فرانسه، ويتنام، سوريه و شمار ديگري از كشورهاي خارجي قرارداد بست. اما در حالي كه بر احتمال وقوع جنگ افزوده مي شود، اين نگراني در ميان سرمايه گذاران بالقوه تشديد شده است كه اگر يك دولت جديد حامي آمريكا در عراق تشكيل شود، كليه اين قراردادها را دور خواهد ريخت و براي انجام معاملات تازه، عمدتا با شركت هاي آمريكايي، وارد مذاكره خواهد شد. عراق اخيرا يك /3 7 پيمان ميليارد دلاري با شركت روسي لوك اويل را كه در ماه دسامبر لغو كرده بود، مجددا احيا كرد. لغو قرارداد در ماه دسامبر احتمالا در واكنشي سياسي به حمايت روسيه از قطعنامه سازمان ملل متحد براي بازرسي هاي تسليحاتي عراق انجام شده بود. همچنين اين نگراني وجود دارد كه جنگ در عراق باعث تكرار حوادثي مشابه آنچه در سال 1991 در جريان جنگ خليج فارس روي داد شود.