Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811118-60001S3

Date of Document: 2003-02-07

Yشادروان -قسمت اول كارل زيمر ترجمه: كاوه فيض اللهي مرد بودن به چه؟ معناست بخشي از پاسخ بستگي به آن دارد كه اين پرسش كجا مطرح شود. در بعضي جاها مرد بودن يعني آنكه يكشنبه ها به تماشاي فوتبال بروند. در جاهاي ديگر، ممكن است به معني اتمام آيين گذار باشد مثلا آنكه پسري در سيزدهمين سالروز تولدش تا چانه در لانه مورچه ها دفن شود. البته در پاسخ به اين پرسش كمي زيست شناسي نيز لازم است و آنچه در اين زيست شناسي بسيار سرنوشت ساز است كروموزوم ويژه اي است به نام مردان Y و زنان در حالت عادي بيست و سه جفت كروموزوم دارند. هر جفت از دو كروموزوم همانند تشكيل مي شود، با يك استثنا: مردان در حالت عادي يك كروموزوم X دارند كه با كروموزومي بسيار كوچك تر از خود به نام Y جفت مي شود. از سوي ديگر زنان دو كروموزوم X هر دارند كودك (باز هم در حالت عادي ) از هر جفت كروموزوم همانند متعلق به هريك از والدين، يك كروموزوم از جمله يك X از مادرش به ارث مي برد. اما از پدر يا X مي گيرد يا Y.اگر پدر كروموزوم Y به ارث اطمينان كنيم. براي مثال افرادي هستند كه از نظر كروموزومي اند XY اما به چشم تمام مردم دنيا زن هستند. اين بدان علت است كه آنها از ژني كه براي تستوسترون گيرنده مي سازد، نسخه ناقصي دارند. در نتيجه، اندام هاي جنسي شان هرگز پيامي را كه براي تبديل شدن به اندام جنسي نر لازم است دريافت نمي كنند. از وقتي كه دانشمندان با كنار هم گذاشتن اطلاعات موجود شروع به بازسازي تاريخ كروموزوم Y كردند، داستان عبرت آموز ديگري از همين نوع شكل گرفته است. مرد بودن به قطعه ثابت و بدون تغييري از DNA بستگي ندارد. نياكان نر تنها در تاريخ مهره داران دست كم 500 ميليون سال قدمت دارند در صورتي كه سن كروموزوم Y از 310 ميليون سال كمتر است. و بعضي از ژن هاي روي كروموزوم Y كه اكنون براي ساختن نرها ضروري هستند ممكن است كمتر از 170 ميليون سال پيش ظهور كرده باشند. احتمالا تنها چند ميليون سال مانده است كه تمام ژن هاي روي كروموزوم Y ناپديد شوند. عجيبتر از همه آنكه اين خود نرينگي خواهد بود كه سبب مي شود ژن هاي نرساز ناپديد شوند. قدمت كروموزوم Y به اندازه عمر دودمان پستانداران است. امروزه تقريبا در تمام پستانداران از انسان گرفته تا فيل تا بانديكوت (دو خانواده از كيسه داران ساكن استراليا، گينه نو و جزاير اطراف _ م ) مي توان كروموزوم Y را يافت. اما در خزندگان و پرندگان كه نزديك ترين خويشاوندان زنده پستانداران هستند حتي يك Y وجود ندارد. آنها براي تعيين جنسيت به روش هاي كاملا متفاوتي متكي هستند. براي مثال لاك پشت ها و تمساح ها تخم هايي فاقد جنسيت مي گذارند كه بسته به دمايي كه در آن تفريخ مي شوند، نر يا ماده مي شوند. پرندگان مانند پستانداران از كروموزوم هاي تعيين كننده جنسيت استفاده مي كنند، اما كروموزوم هاي آنها با مال ما هيچ خويشاوندي ندارد. زيست شناسان كروموزوم هاي جنسي پرندگان را W و Z مي نامند. با آنكه دو X در انسان زن مي سازد، پرنده اي كه دو Z داشته باشد نر است. با توجه به اينكه جز در مورد پستانداران، در هيچ گروه جانوري ديگري هيچ نسخه اي از Y نمي توان يافت، تنها يك نتيجه به دست مي آيد: نياكان ما پس از انشعاب از نياكان پرندگان و خزندگان بايد تكامل يافته باشند _ ديرين شناسان فكر مي كنند كه اين شكاف در حدود 310 ميليون سال پيش رخ داده است. در چند سال گذشته كه ژنوم انسان كانون توجه شده است، Y لقب خود را به عنوان كروموزوم ديوانه حفظ كرده است. Y يك كوتوله ژنومي است كه تنها 60 هزار نوكلئوتيد يا اجزاي آلي سازنده DNA دارد (طول كروموزوم X با 165 هزار نوكلئوتيد تقريبا سه برابر Y است ). و هنگامي كه تعداد واقعي ژن هاي فعال روي Y را در نظر بگيريد، اين اختلاف باز هم آشكارتر مي شود: Y فقط 50 ژن در حالي كه X 1500 ژن دارد. با اين حال ظاهرا X و Y با يكديگر خويشاوند هستند و از يك جفت كروموزوم همانند اجدادي منشا گرفته اند. دانشمندان كشف كرده اند كه تعدادي از ژن هاي Yقرينه هايي، با شباهت چشمگيري روي X دارند. ساده ترين تبيين اين مسئله آن است كه يك جفت كروموزوم همانند در پستانداري نخستين از يكديگر واگرايي حاصل كرده اند تا به X و Y تبديل شوند. دانشمندان مي پندارند كه از هم دور شدن اين كروموزوم ها زماني آغاز شد كه يكي از آنها تك ژني به دست آورد كه مي توانست پستانداري را نر ساختن كند يك جانور نر كار پيچيده اي است كه احتمالا نياز به همكاري صدها ژن دارد، اما يك ژن واحد مي تواند به عنوان آغازگر كل فرايند را راه اندازي كند. در سال 1990 تيمي به سرپرستي پيتر گودفيلو (Goodfellow. P) كه در آن زمان در صندوق سلطنتي پژوهش هاي سرطان كار مي كردند چنين راه اندازي را در انسان كشف كردند: ژني روي كروموزوم Y كه آنها نامش را SRY اگر گذاشتند اسپرم Y داري، نسخه معيوبي از SRY داشته باشد _ كه براي از كار انداختن ژن وجود يك نوكلئوتيد نادرست كافي است _ كودك با وجود كروموزوم ي Y كه دارد ماده خواهد شد. عكس اين حالت نيز درست است. تيمي به سرپرستي رابين لاول باج ( Badge-Lovell. R) در انستيتو ملي پژوهش هاي پزشكي در لندن طي يك آزمايش تروتميز، يك ژن SRY را از موش نر برداشتند و آن را به يك جفت كروموزوم X در تخم لقاح يافته موش افزودند. جنين موش با وجود دو Xنر، شد. Sep 2002,History Natural