Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811116-59968S1

Date of Document: 2003-02-05

بره مافياها ساختار قدرت درآسياي ميانه ترجمه: عباس فتاح زاده هفته هاست كه بيشكك، پايتخت قرقيزستان، شاهد راهپيمايي هايي است. تظاهركنندگان در خيابان ها به راه افتاده و خواهان كناره گيري عسكر آقايف مي شوند. پليس سگ ها را به جان تظاهركنندگان مي اندازد و معمولا هر بار ده ها نفر از فعالان سياسي را بازداشت مي كند. اين فعالان معمولا پس از دستگيري از بيشكك اخراج شده و به دره سيسامير، سردترين نقطه قرقيزستان، تبعيد مي شوند. طي ناآرامي هايي كه حدود 13 ماه پيش در جنوب كشور روي داد چندين نفر كشته شدند و يك معترض هم بر اثر اعتصاب غذا درگذشت. رئيس شوراي امنيت كشور هم به زحمت توانست از يك سوء قصد جان سالم به در ببرد. چهار روز قبل از آغاز سال ميلادي جديد انفجار يك بمب بازار بيشكك را به لرزه درآورد و هشت كشته بر جاي گذاشت. مخالفان دولت معتقدند قرقيزستان در آستانه يك جنگ داخلي قرار دارد. پس از دو ساعت رانندگي با خودرو مي توان از بيشكك به آلماتي، بزرگترين شهر قزاقستان، رسيد. در آنجا فرماندار سابق و چند وزير پيشين به جرم انتقاد از نورسلطان نظربايف، رئيس جمهور، و برنامه ريزي براي كودتا به مجازات هاي زندان طويل المدت محكوم شده اند. فرماندهان پليس خبرنگاران را آشكارا تا سر حد مرگ در خيابان ها كتك مي زنند و نويسندگان مستقل تهديد به قتل مي شوند. در تركمنستان، جمهوري جنوبي، اواخر ماه نوامبر صفر مرادنيازف، حاكم بلامنازع كشور، مرگ را جلوي چشمانش ديد. درست در بلوار تركمن باشي كه به نام رهبر تركمن ها (يعني نيازف ) نامگذاري شده و يكي از خيابان هاي اصلي عشق آباد محسوب مي شود چند مهاجم به سوي خودروي حامل وي شليك در كردند پي آن موجي از بازداشت ها شكل گرفت. چه اتفاقي براي قلب آسيا يا به عبارت ديگر شرق شوروي سابق پيش؟ مي آيد اين منطقه كه بين درياي خزر و كوه هاي پامير قرار گرفته 600 سال پيش توسط تيمور وارث چنگيز با توسل به آتش و شمشير اشغال شد. بعدها ارتش روسيه تحت رهبري تزارها آن را به مستعمره خويش بدل كرد. استالين نيز ارتش سرخ را واداشت تا مسلمانان را به زور و با بهره جستن از اقدامات تروريستي مجبور به ورود در چارچوب اعتقادي كمونيسم كند. تا زمان فروپاشي امپراتوري كمونيسم حياط خلوت شوروي در حاشيه قرار در داشت سال 1991 پنج جمهوري از دل منطقه بيرون آمد منطقه اي كه از اروپاي غربي بزرگتر است و 56 ميليون نفر سكنه دارد. در آغاز وضع منطقه مذكور چنان بود كه كمتر كسي باور مي كرد آنها مي توانند به بقاي خود ادامه بدهند. تقريبا در تمامي منطقه همان رهبران سابق كمونيست ها قدرت را در دست گرفتند. آنها پس از استقلال جمهوري هاي آسياي ميانه خيلي زود وضعيتي شبيه خانه هاي بخارا و خجند در زمان هاي دور را پيدا كردند. آنها ايده هاي دولتي خويش را در قالب عباراتي نظير امر مقدس تولد دوباره و روحاني (نيازف ) و يا بازگشت به ميراث خودآگاهي (اسلام كريموف در ازبكستان ) بيان كردند. در پي آن رهبري جمهوري هاي آسياي ميانه توام با سياست هايي سختگيرانه شد. رهبران جديد توانستند ايده خود را با موفقيت اجرا كنند (البته به جز تاجيكستان كه ده سال پيش درگير جنگ داخلي شد ) با وجود سبك هاي متفاوت دولت ها، رقابت هاي شديد و اختلافات مرزي اين ناحيه مدت زيادي داراي آرامش بود. صفرمراد نيازف نورسلطان نظربايف در حال حاضر نور سلطان نظربايف مرد 62 ساله قزاق كشور استپ قزاقستان را كه در جنوب روسيه قرار گرفته با بهره جستن از ذخاير ارزشمند طلا و گاز به سوي قدرتمند شدن پيش مي برد. حوزه نفتي تنگيس (Tengis) در قزاقستان كه در ساحل درياي خزر قرار گرفته جزو ده حوزه بزرگ نفت در دنياست. آقايف رئيس جمهور 58 ساله قرقيزستان كه در رشته فيزيك تحصيل كرده و مداركي افتخاري هم از جانب بنياد لودويگ ارهارد در آلمان دريافت نموده، قول نوعي دموكراسي مشابه غرب را به مردم كشورش داده است. او توانسته تحت عنوان يك شاهزاده ليبرال براي خود نامي دست و پا كند و براي كشورش لقب سوئيس آسيا را به دست آورد. نيازف رهبر 62 ساله تركمن ها شخصيت خويش را كه بي شباهت به ژوزف استالين نيست بر كشورش حاكم كرده است. صندوق دولتش با استفاده از صادرات گسترده گاز پر به مي شود لحاظ سياست هاي خارجي هم نيازف همواره مي كوشد بي طرفي خويش را حفظ كند. البته اصرار وي بر بي طرفي مانع از آن نشد كه تركمنستان به عنوان تنها كشور منطقه كه با رژيم طالبان ارتباط دارد، مطرح شود. در تاجيكستان امام علي رحمانف، رئيس سابق سوچوس، موسسه بزرگ كشاورزي در شوروي، توانسته است ميان اصولگرايان مسلمان ائتلاف ايجاد كند. رئيس جمهور 50 ساله تاجيكستان توانسته است بدين طريق طرف هاي درگير در جنگ داخلي را به صلح وادارد. طرف هاي درگير در جنگ هيچكدام درگذشته قدرت شكست ديگري را نداشتند، لذا توازن فعلي قوا كه به شكلي كم نظير اجرا مي شود، تاكنون نتايج موفقيت آميزي داشته است. و بالاخره ازبكستان كه به لحاظ مواد خام بسيار غني است خود را از نظر ژئوپولتيكي مركز منطقه مي داند. ازبك ها كشورشان را حد فاصل غرب و شرق مي پندارند. اسلام كريموف، رئيس جمهور 64 ساله ازبكستان عكس هاي تيمورخان را به جاي تصاوير لنين در معابر قرار داده و در كنار آن تصوير خودش را هم نصب كرده است. پيام چنين كاري مي تواند اين باشد كه ازبك ها هسته يك جامعه فرامليتي جديد هستند. البته آرامش حاكم بر سرزمين تيمور تنها ظاهري است و مجموعه اي از قتل ها اتفاق افتاده اند. پس از يك دهه استقلال حتي در نواحي دور افتاده پنج جمهوري آسياي ميانه هم نوعي تشنج و ناآرامي مشاهده مي شود كريموف، رهبر ازبك ها، با توجه به ناآرامي هاي افغانستان حساسيت بيشتري پيدا كرده و هزاران اسلامگرا را به زندان فرستاده است. غافل از آنكه خطر موجود از جانب چيز ديگري است: هيچكدام از دولت هاي جديد به صورت كامل مشروعيت دموكراتيك ندارد و تمامي درآمدهاي كشور به جيب خاندان حاكم مي رود. فساد مالي و فقر را مي توان در همه جا ديد. طي انتخابات اخير اتوكرات ها با به دست آوردن بيش از هشتاد درصد آرا در سمت هاي خود باقي ماندند. ريش سفيدهاي تركمن هم تركمن باشي را با كمك نزديكان خويش در پارلمان به رئيس جمهور مادام العمر بدل ساختند. نورسلطان نظربايف هم در قزاقستان مطمئن است كه تا پايان عمر خويش از هرگونه مجازاتي معاف است. سازمان امنيت و همكاري اروپا معتقد است كه انتخابات در اين منطقه با استانداردهاي دموكراتيك فاصله زيادي دارند. نظربايف كه به شكلي خستگي ناپذير دائما خودش را پسر، نوه و نتيجه مردم ساده مي نامد ايجاد دموكراسي پارلماني براي كشورهايي نظير قزاقستان را غيرضروري مي داند. اجراي قانوني كه جديدا تصويب شده مي تواند اين سرزمين استپ را كه هشت برابر كشور آلمان وسعت دارد به مملكتي تك حزبي بدل كند. به خصوص نگاه خانوادگي نظربايف به حكومت، اپوزيسيون را به خشم مي آورد. به عنوان مثال در بخش رسانه ها و نفت حضور خانواده وي محسوس است. حتي بسياري از اقوام او جزو نامزدهاي احتمالي رياست جمهوري هستند. قزاقستان سالانه بيش از چهار ميليارد دلار از صادرات نفت درآمد دارد. ماموران تحقيق در غرب دريافته اند حداقل چند ميليارد دلار كه بابت رشوه هاي معاملات نفتي پرداخت شده اند ظاهرا به نفع نظربايف روانه بانك هاي سوئيس مي شوند. البته در قزاقستان موضوع قزاق گيت نوعي تابو محسوب مي شود. هنگامي كه يك نويسنده مشهور در اينترنت موضوع رشوه ها را طي مقاله اي تحت عنوان سكوت بره ها مطرح كرد، مورد حمله قرار گرفته و با ضربات چاقو مجروح شد. در ماه نوامبر هم او زندان گرديد. جرم او تجاوز به يك دختر خردسال عنوان شد. روانه عسكر آقايف علي رحمانف نيازف، رهبر تركمن ها، هم بنابر برخي شواهد از طريق فروش نفت، گاز و پنبه سه ميليارد دلار به جيبزده و به اروپا فرستاده است. بر روي تمامي سكه ها و بطري هاي ودكا مي توان تصوير وي را ديد. بناهاي يادبود تركمن باشي در همه جا ساخته مي شوند. در روستاي زادگاه نيازف هم با صرف 86 ميليون دلار يك مسجد در حال ساخت است. اگر چه گاز، آب و برق در امپراتوري تركمن باشي رايگان هستند، اما هزينه هاي اجتماعي محدود مي شوند. از هر دو تركمن يكي از آنها بيكار است. در قالب طرح تركمن كردن صاحبان مشاغل حدود ده هزار معلم و يازده هزار پزشك و پرستار اخراج شدند. يك استاد دانشگاه تنها 35 يورو حقوق مي گيرد. نيازف كه تاكنون دو بار در شهر مونيخ بر روي قلب خويش عمل جراحي باي پاس ( Bypass) داشته است، معمولا زيردستانش را بيش از شش ماه تحمل نمي كند. بسياري از نزديكان سابق وي در زندان تبعيد قرقيزستان هستند تنها كشوري در منطقه است كه نه توسط روساي سابق حزب كمونيست بلكه توسط يك شخص دانشگاهي اداره مي شود. ميزان تنوع حزبي در آنجا بيش از سايرين و سانسور مطبوعات كمتر البته است رشد اقتصادي هنوز هم خوب نيست. هنوز هم از هر پنج سكنه قرقيزستان سه نفر زير خط فقر زندگي مي كنند. لذا اعتراض هايي نيز به چشم مي خورد. خانواده آقايف هم مظنون به فساد مالي گفته هستند مي شود آنها تجارت سوخت با آمريكايي ها را تحت انحصار خويش درآورده اند. آمريكايي ها سوخت خريداري شده را صرف ناوگان هوايي خود در فرودگاه مناس مي كنند. آقايف كه استاد رشته زبان هاي شرقي است، به تدريج احساس خطر كرده و روس ها را به كمك فرا مي خواند. حتي او از ولاديمير پوتين خواسته است كه فرودگاه كانت (Kant) در شرق بيشكك را به پايگاه هوايي روس ها بدل كند. پايگاه مذكور تنها 20 كيلومتر با پايگاه آمريكايي ها فاصله دارد و حضور در آن به روس ها اجازه مي دهد تا مجددا به منطقه بازگردند. در اين زمينه بدهي هاي 500 ميليون دلاري قرقيزستان به روسيه مي توانند به عنوان اهرم فشار مسكو به كار گرفته شوند. در گذشته آقايف مجبور شد براي جبران بدهي ها سهام 23 شركت را در اختيار روس ها قرار دهد. از جمله اين شركت ها مي توان به بزرگ ترين سازنده توليد اژدر در شوروي سابق اشاره كرد كه دفتر آن در بيشكك قرار دارد. وي دو سال پيش در گفت وگو با مجله اشپيگل گفت: ما به تعداد زيادي از روس ها نياز داريم وگرنه وضعيت بدي پيش خواهد آمد. منبع: اشپيگل