Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811116-59955S2

Date of Document: 2003-02-05

پايان يك معما نگاهي به فيلم همشهري كين بهاران بني احمدي همشهري كين از سال 1941 _ زمان ساخت آن _ تاكنون همواره مورد تحسين منتقدان سينمايي و تماشاگران حرفه اي سينما بوده و همواره بهترين اثر سينمايي قرن شناخته شده است. اين اثر فوق العاده اولين اثر جوان _ به ظاهر آماتوري _ است كه ولز نام دارد. استعدادي كه با اعتماد به نفس فراوان و تلاش ولز تبديل به فيلمي منحصربه فرد شده و اين اعتماد به نفس در گفته خود او و در پاسخ به اينكه آيا اين همه استقبال منتقدان را پيش بيني مي كرده مشخص است. او در پاسخ به اين سوال اعلام كرده كه حتي لحظه اي هم شك نداشته كه چنين نشود. ولز از همان ابتدا گام هايش را محكم برمي دارد او از جامعه روز آمريكا خبر دارد. جامعه اش را خوب مي شناسد. در روان آدمي خوب جست وجو مي كند. همشهري كين داستان خود انسان است. انساني كه بنا به شرايط مختلف واكنش هاي گاه متناقضي از خود نشان مي دهد و پيچيده است و گاه آنقدر پيچيده است كه براي شناختش، كشف جامعه و شرايط محيطي، امري است اجتنابناپذير و جداناشدني و ولز براي شناخت كين ما را مجبور مي كند تا وارد جامعه شناسي روز آمريكا شويم و زير و بم جامعه و حتي كاركرد مطبوعاتش را هم بشناسيم. جامعه اي پر از تضاد كه يك تيتر روزنامه اي سرنوشت آدم مهمي چون كين را تغيير مي دهد _ چه زماني كه خود مطالب و تيترهاي ضدسرمايه داري مي نوشت و فروشش را بالا مي برد و چه زماني كه همه روزنامه هاي دنيا به او افترا زدند و رابطه اش با زن خواننده را فاش كردند. اورسن ولز نقش معجزه آساي مطبوعات را در جامعه روز آمريكا به تصوير مي كشد و روي اين موضوع مانور مي دهد. او علاوه بر آنكه جامعه شناس و سينماشناس خوبي است، شخصيت پرداز خوبي هم هست. او تمام جنبه هاي رواني شخصيت را همگام با جلوه هاي ويژه سينمايي به كار مي برد و از چارلز فاستركين شخصيت قوي و جذابي مي سازد. فاستركين (با بازي قوي خود ولز ) نمود آدم هاي پر از تضاد است. او كه از كودكي در خانواده بورژوايي بزرگ شده حالا با به جيب زدن پول كلان فروش روزنامه هايش شهره خاص و عام است و تضاد دروني او دقيقا همين جا رو او مي آيد با پول كلاني كه دارد برخلاف حرف هايي كه در روزنامه يش مي زند انگار چندان هم مخالف سرمايه داري نيست! گاه دموكرات است (يا حداقل اداي دموكرات ها را درمي آورد ) و گاه مستبد و تك رو است. او اداي آدم بزرگ ها را درمي آورد و ظاهرا بالغانه نقش هاي اجتماعي اش را بازي مي كند. اما دلبستگي شديد و پنهان او به سرزمين كودكي اش و گرايش شديد او به دوران كودكي نمود مشخصي در فيلم دارد. تحقيقات خبرنگاران همه پيرامون مهم ترين و رمزگونه ترين دغدغه فكري كين است كه رزباد يا شكوفه گل سرخ نام تمام دارد اوج ظرافت و خلاقيت ولز در نحوه كشف معني رزباد است. خبرنگاران كه همه رازها و ريزه كاري هاي كين را كشف كردند و هرچه خواستند به دست آوردند از دريافت معني حقيقي رزباد ولز عاجزند اين كلمه باارزش را كه مهم ترين تمثيل زندگي كين _ شخصيت اصلي ولز _ است براي ما روشن نمي كند. نه خبرنگاران و نه هيچ كس ديگر از اين عنصر اصلي معنايي فيلم خبر ندارند و ولز فقط اين امتياز درك را به تماشاگر با ذكاوت خود مي دهد تا آن را دريافت كند و براي بيان آن هم بسيار ماهرانه عمل او مي كند در آخر فيلم به كلمه حكاكي شده روي سورتمه كين اشاره مي كند و تمام راز فيلم مشخص مي شود. حتي ولز صراحتا هم در فيلمنامه اش به اين موضوع اشاره نمي كند و دريافت را برعهده بيننده مي گذارد. او از جنبه هاي بصري و زواياي دوربين تا توانسته و امكانش بوده به نحو احسن استفاده كرده چون اگر دقت كنيم خط داستاني فيلم بسيار ساده است و تنها جنبه هاي بصري، زاويه هاي جديد دوربين و تكنيك هاي ويژه ولز است كه ما را مبهوت خود مي كند و گاه هم تعليق هاي داستاني مثل جست وجوي خبرنگاران و گاه عجز آنان از كشف مسائلي چون رزباد است كه ما را در ابهام و رازگشايي قرار داده و اين ابهام دوش به دوش ما تا آخر _ و حتي بعد فيلم هم _ همراه ماست. ابهام درباره ماهيت و شخصيت اصلي كين يكي از اين ابهام هاي شگفت آور است كه ما را به دنبال خود مي كشد. شايد همشهري كين به دليل ستايش هاي بسياري كه درباره اش شده، انتظار تماشاگر را از اثر بالا برده و به خاطر بالا بودن اين انتظارات، تماشاگر ارضا اما نشود آنچه هست نسبي بودن هر اثر هنري بسته به عصر و زمان خود است و موقعيت هاي مختلف پديد آمده پيرامون اثر بسته به شرايط مختلف جامعه روز فرق مي كند. همشهري كين دقيقا زماني ظهور كرد كه هنوز بسياري از جلوه هاي ناب سينمايي مورد استفاده قرار نمي گرفت و در قياس با فيلم هاي هم عصر خود شاهكاري بي نظير مي نمود. چنان چه هنوز هم صرفنظر از شرايط ويژه، از بسياري فيلم هاي امروزي هم جلوتر است و هنوز بسياري از فيلم ها به پاي شاهكار ولز نمي رسند. ما كين را با بازي ولز باور مي كنيم. انگار ديگر ولزي وجود ندارد آنچه هست تنها كين است و كين. همشهري پولداري كه هنوز در دنياي سورتمه كودكي اش سير مي كند و نامزد رياست جمهوري كشور مي شود. او همان قدر عجيب و يگانه است كه ولز هست.