Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811115-59941S1

Date of Document: 2003-02-04

انتخاب همزمان آغاز گمانه زني ها برپايي درباره همزمان سه انتخابات حسين رضوي اگر قرار باشدانتخابات به طور همزمان برپا شود اين نياز وجود داردكه دوره رياست خاتمي كه سه سال از آن باقي مانده ناتمام بماندو فردي ديگر انتخاب شود جمهوري پاسخ مهدي كروبي رئيس مجلس به پرسش يك خبرنگار پارلمان. او به خبرنگار نگريست و گفت: پاسخ اين سوال را از ديگران بگيريد. پرسش آن خبرنگار به شايعه اي برمي گشت كه روز دوشنبه دهان به دهان در راهروهاي پارلمان نقل شده بود: در جلسه سران سه قوه مطرح شده كه انتخابات آينده مجلس، رياست جمهوري و خبرگان رهبري به شكل همزمان برگزار شود. خبرنگار از كروبي پرسيده بود كه آيا اين شايعه صحت؟ دارد رئيس مجلس سكوت كرد. خبرنگار ديگري پرسيد: آيا اين سكوت به معني تاييد؟ است كروبي گفت: سكوت نه به معني تكذيب است و نه تاييد. اما همين جمله كوتاه و بديهي كافي بود تا خبرنگاران بنويسند: رئيس مجلس تصويب برگزاري همزمان سه انتخابات عمده كشور را رد نكرد. برگزاري پياپي انتخابات در طي 24 سالي كه از عمر نظام جمهوري اسلامي مي گذرد به يكي از ويژگي هاي آن تبديل شده است. از نخستين انتخابات كه در 12 فروردين 1358 تا انتخابات هشتمين دوره رياست جمهوري در سال 1380 به طور ميانگين هر سال يك انتخابات در كشور برگزار شده است. انتخابات مجلس موسسان قانون اساسي كه سپس به خبرگان تغيير نام يافت 8 دوره انتخابات رياست جمهوري 6 دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي دو دوره انتخابات مجلس خبرگان رهبري، يك دوره رفراندوم براي بازنگري در قانون اساسي و يك دوره انتخابات شوراهاي شهر و روستا در كنار چندين دوره انتخابات ميان دوره اي مجلس شوراي اسلامي كه در بسياري از شهرها برگزار شد، چنين نتيجه اي را به دست مي دهد. برپايي پياپي انتخابات در كشور، خود از موضوعات بحث انگيز در ميان تحليلگران ساخت سياسي جمهوري اسلامي بوده است. يك ديدگاه پيامد برپايي مداوم انتخابات در كشور را از هم گسيختن سيستم اجرايي تقنيني و اداري كشور مي داند. طرفداران اين ديدگاه معتقدند كه برگزاري ناهمزمان انتخابات به ويژه انتخابات رياست جمهوري و مجلس شوراي اسلامي منجر به آن مي شود كه عملا نزديك به نيمي از عمر مفيد هر دوره مجلس و دولت در تب و تاب انتخابات نهاد ديگر و مسائل سياسي - اجرايي آن هدر رود. به ويژه آنكه بسياري از مديران اجرايي همزمان با انتخابات مجلس، به دلايل سياسي و تشكيلاتي يا انگيزه هاي شخصي، كانديداي انتخابات مجلس شوراي اسلامي مي شوند يا از سوي مقابل، گاه رئيس جمهوري برگزيده صلاح مي بيند كه برخي چهره هاي شاخص حاضر در مجلس را به عنوان وزير يا معاونان خويش برگزيند و در نتيجه مجلس نيازمند انتخابات ميان دوره اي مي شود و علاوه بر آن، فراكسيون هاي داخلي پارلمان نيز اغلب با صدمه و ضربه مواجه نمونه مي شوند بارز اين مسئله در سال 76 رخ نمود كه محمد خاتمي دو نماينده شاخص فراكسيون اقليت (اصلاح طلب ) مجلس پنجم يعني عبدالله نوري و مصطفي معين را از جمع مجلسيان به كابينه برد تا هم انتخابات ميان دوره اي در اصفهان و تهران بر پا شود و هم چهره هايي به جاي آنان وارد مجلس شوند كه وزن سياسي آنها را نداشتند. در كنار همه اين مسائل، طرفداران برپايي همزمان انتخابات عمده، به نظرات كارشناسان وزارت كشور استناد مي كنند و اين مسئله را مطرح مي سازند كه چرا هزينه هاي مختلف اجرايي، مالي و امنيتي براي هر انتخابات بايد به شكلي مجزا پرداخت؟ شود بر همين اساس، استدلال مي شود كه برپايي همزمان سه انتخابات مي تواند از يك هزينه و سازماندهي، سه فايده را به دنبال آورد; به عبارتي، هزينه برپايي هر انتخابات به يك سوم كاهش يابد. نكته اي ديگر نيز از سوي هواداران انتخابات همزمان مطرح مي شود و آن، اين است كه در آستانه هر انتخابات تنور رقابت هاي گاه سياسي از هميشه داغ تر مي شود، زخم هاي كهنه سر باز مي كنند، پرده ها فرو مي افتند و حرمت ها مي شكنند، و مهم تر از همه اينكه اعتراضات به نحوه برگزاري انتخابات و ابهامات موجود در آن بالا مي گيرد. اين مسائل، از دهه دوم انقلاب و با شكل گيري نظارت استصوابي شوراي نگهبان افزايش يافته است. حجم بالاي رد صلاحيت ها نه تنها گروه هاي خارج از حاكميت اما پايبند به قانون اساسي نظيرملي _ مذهبي ها و طيف هاي مختلف روشنفكران كه گاه طيف گسترده اي از نيروهاي درون نظام يعني گروه هاي چپ مذهبي را نيز شامل شده است. چنانچه در جريان انتخابات مجلس شوراي اسلامي در دوره هاي چهارم و پنجم و نيز مجلس خبرگان رهبري در هر دو دوره رد صلاحيت ها انتقاد چهره هاي شاخصي چون مهدي كروبي را برانگيخت و صحنه سياسي به محل گفت وگوي صريح او با احمد جنتي تبديل شد. گفت وگويي كه ابعاد آن، مناظره مكتوب و شفاهي را ميان مجمع روحانيون مبارز، سازمان مجاهدين انقلاب، دفتر تحكيم وحدت و انجمن هاي اسلامي صاحب نفوذي چون معلمان و مهندسان از يك سو و جمعيت موتلفه، جامعه روحانيت مبارز و تشكل هاي همسوي آن را از ديگر سو شامل مي شد. طرفداران نظريه برپايي همزمان انتخابات اذعان دارند كه اين منازعات و مشاجره ها ناگزير و لاجرم از است اين رو، پيشنهاد مي كنند كه با برپايي همزمان سه انتخابات عمده، فصل دعواهاي دو جناح را از هر سال به هر چهار سال يكبار تغيير دهند. در مقابل ديدگاه مذكور، گروهي قرار دارند كه نظرات كارشناسي در مورد هزينه هاي برپايي و سازماندهي انتخابات را مي پذيرند اما در عين حال معتقدند كه فراتر از اين هزينه ها، برپايي مداوم انتخابات در كشور، بهره اي فرامادي براي نظام جمهوري اسلامي به دنبال دارد كه فراتر از آمار و ارقام كارشناسي است و هواداران اين ديدگاه معتقدند كه انتخابات مداوم امكان نوعي تجديد بيعت با نظام سياسي با فاصله زماني اندك از سوي مردم را فراهم مي سازد و پاسخي به مخالفان جمهوري اسلامي و كساني كه ادعا مي كنند اين نظام، پايگاه اجتماعي خود را از دست داده، محسوب مي شود. طرفداران انتخابات پياپي، عموما از جرياناتي تشكيل يافته اند كه صندوق هاي راي را محلي براي نمايش مشروعيت جمهوري اسلامي معرفي مي كنند. گرچه اين ديدگاه در دهه اول انقلاب از سوي گروه هاي مختلف درون حاكميت مورد حمايت قرار داشت، اما به نظر مي رسد جناحي اكنون تمايل چنداني به آزمون آزموده هاي خويش ندارد. اين گرايش پس از انتخابات مجلس ششم تقويت شده است. حضور غيررسمي در انتخابات رياست جمهوري 80 و عدم حمايت رسمي گروه هاي اصلي از يك كانديداي مشخص نمود بارز تقويت گرايشي درون اين جناح است كه بر استفاده از ساير مولفه ها تكيه بيشتري دارد. اين گرايش، در پي طرح مداوم اين مطلب از سوي جناح چپ (اصلاح طلب ) قدرت كه پيروزي هاي انتخاباتي خود از سال 76 را به عنوان رفراندوم معرفي مي كند و به شكلي پياپي نيز بر رجوع به آراي مردم تاكيد مي ورزد، بيشتر تقويت شده است. چرا كه در فضاي قطبي ميان دو جناح اصلي قدرت، جايگاه طيف ميانه روتر جناح راست كه همچنان به راهبردهاي دموكراتيك دلبستگي هايي دارد، در شالكه كلي اين جناح تضعيف مي كند. درچنين وضعيتي اين موضوع كه چرا بحث انتخابات همزمان در مقطع كنوني مطرح شده؟ است در محافل سياسي به يك پرسش كليدي طي هفته اخير تبديل شده است. طرفداران اين ايده، پاسخ مي دهندكه براي روشن شدن ايرادهاي كارشناسي، نياز به زمان قابل توجهي براي مشخص شدن نقاط ضعف بر پايي انتخابات پياپي وجود داشته كه اينك زمان آزمون در اين باره به پايان رسيده است. اما مخالفان انتخابات همزمان مي گويند از آنجا كه تنها يك سال به پايان دوره مجلس ششم باقي مانده، اگر قرار باشد انتخابات به طور همزمان برپا شود، اين نياز وجود دارد كه دوره رياست جمهوري خاتمي كه سه سال از آن باقي مانده، ناتمام بماند و فردي ديگر انتخاب انتخابي شود كه با توجه به تحركات برخي چهره ها در ماه هاي اخير و نيز وجود فيلتر نظارت استصوابي، احتمال آنكه رئيس جمهوري نزديك به جناح راست جانشين خاتمي شود، بسيار است. به ويژه آنكه در پي ارائه لوايح دوگانه از سوي خاتمي، احتمال كناره گيري وي از قدرت در صورت رد لوايح وجود دارد و همين امر، فرصت مناسبي را در اختيار آنان قرار مي دهد تا انتظارات خود در اوايل را 70دهه تحقق بخشد.