Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811114-59912S1

Date of Document: 2003-02-03

تهيه كنندگان سينما يا سينماي تهيه كنندگان گزارشي در مورد حقوق تهيه كنندگان سينما از فروش بليت هاي جشنواره فجر حامد رجبي در ساير نقاط جهان جشنواره هاي بسياري برگزار مي شوند كه در آن ها هم از پول حاصلاز فروش بليت چيزي تهيه كنندگان فيلم ها پرداخت نمي شود اما جشنواره فجر شرايط ويژه اي داردكه ايجاب مي كند در آن به حقوق تهيه كنندگان توجه بيشتري مي شود امسال هم به مانند سال هاي گذشته 5 درصد بليت هاي جشنواره قبل از آغاز آن به فروش مي رسند و بقيه بليت ها هم در هنگام نمايش فيلم ها فروخته مي شوند. صف هاي بلند و طولاني دوست داران سينما، چه براي پيش خريد بليت و چه جلوي سينماهاي نمايش دهنده فيلم ها، نشان دهنده اين نكته اند كه كمتر پيش مي آيد در طول برگزاري جشنواره فيلم فجر، سالني خالي از تماشاگر باشد. اين اتفاق بسيار خوب و مثبتي است و طبيعتا همه ما، از شنيدن آن خوشحال مي شويم. اما مسئله از آن جا آغاز مي شود كه از درآمد حاصل از فروش اين بليت ها، چيزي به تهيه كنندگان فيلم ها تعلق نمي گيرد. البته اين موضوع هم به خودي خود، چندان غريب و ناآشنا به نظر نمي رسد. چون به هر حال، همه ساله در ساير نقاط جهان جشنواره هاي بسياري برگزار مي شوند كه در آن ها هم از پول حاصل از فروش بليت چيزي به تهيه كنندگان فيلم ها پرداخت نمي شود. اما در اين ميان جشنواره فجر شرايط ويژه اي دارد كه ايجاب مي كند در آن، به حقوق تهيه كنندگان توجه بيشتري مي شود. چون اين توجه هم به نفع تهيه كنندگان و سينماي ايران است و هم به نفع خود جشنواره. براي شنيدن نظر تهيه كنندگان كشورمان درباره اين موضوع، با چند نفر از آن ها تماس گرفتيم. اما غلامرضا موسوي، مرتضي شايسته، محسن فرحبخش و حسين زندباف كه در جشنواره امسال فيلم داشتند، به هيچ وجه حاضر به صحبت در اين باره نشدند و فقط همكاران ديگرشان را به ما معرفي كردند كه از بخت بد ما، آن ها هم در جشنواره فيلم داشتند _ و خب طبيعتا با ما صحبت نكردند و شخص ديگري را معرفي كردند و آن شخص هم... و به همين دليل ما مدام سرگردان بوديم تا بالاخره رسيديم به تهيه كننده اي كه امسال در جشنواره فيلم نداشت _ و اين بار طبق نتيجه منطقي بحث بالا او حاضر شد با ما صحبت كند. البته اين نكته را هم نبايد از قلم انداخت كه هيچ كس به ما نگفت كه چون من امسال در جشنواره فيلم دارم، پس حرفي براي گفتن ندارم. بلكه همه فقط مي گفتند كه من حرفي براي گفتن ندارم _ و نه چيز ديگر _ و ما بقيه ماجرا را پس از كنار هم گذاشتن شواهد، حدس زديم; كه البته ممكن است حدس ما هم درست نباشد. سيروس تسليمي، تهيه كننده فيلم هايي همچون ميكس، زيرپوست شهر و زندان زنان _ كه اين دو فيلم آخر در زمان اكران با استقبال بسيار خوبي از سوي تماشاگران مواجه شدند و بازده مالي خوبي داشتند، اما در جشنواره نمايش داده نشدند _ درباره سابقه جشنواره فجر مي گويد: سابقه اينكه از فروش بليت هاي جشنواره چيزي به تهيه كننده فيلم تعلق نمي گيرد، بر مي گردد به ابتداي شروع به كار جشنواره فيلم فجر. در ابتداي شروع به كار جشنواره از سويي جشنواره نقش بسيار مهمي در رشد سينماي ما داشت و از سوي ديگر، هزينه توليد فيلم ها بسيار ارزان بود. مثلا يك فيلم جمعا 6 تا 7 ميليون تومان هزينه داشت كه نصف آن را وام مي گرفت و بقيه اش را هم معمولا تهيه كننده با فروش كپي رايت فيلم به تلويزيون جبران مي كرد. با رشدي كه جشنواره فجر از يكسو و هزينه هاي توليد فيلم از سوي ديگر داشتند، در حال حاضر هزينه توليد يك فيلم چيزي حدود 20 برابر سال هاي 66 و 67 شده است و متاسفانه اين هزينه ها خيلي كم از راه سالن هاي سينما بر مي گردند. در ضمن با موفقيتي كه جشنواره فجر پيدا كرده، داوطلبان ديدن فيلم هاي ايراني در جشنواره زياد شده اند. يعني جشنواره فجر كه در يك دوره اي بيش از 5 يا 6 بار نمايش داشتند در حال حاضر تعداد سالن هاي سينمايش به 1210 سينما رسيده كه هر سالن هم فيلم را دوبار نمايش مي دهد و براي فيلم هاي موفق هم اكران فوق العاده ترتيب داده مي شود. مثلا در سال قبل سالن ميلاد هم جزء سالن هاي جشنواره بود كه اين سالن 2000 صندلي دارد و با دوبار نمايش هر فيلم به اضافه سانس فوق العاده فقط 6 هزار نفر در اين سالن فيلم را مي بينند. به اين ترتيب، در حال حاضر يكي از بزرگ ترين مشكلات تهيه كنندگان سينما با جشنواره فيلم فجر، مسئله حقوق آن ها در زمينه فروش بليت هاي جشنواره است. هر چند همان طور كه همه معترفند، برگزاري جشنواره فجر براي سينماي ايران و سينماگران ايراني بسيار لازم و ضروري است، اما در عين حال مشكلات بسياري هم براي تهيه كنندگان به وجود آورده. به طوري كه بسياري از فيلم ها پس از اكران در جشنواره از نظر مالي به كلي نابود مي شوند و ديگر حتي امكان اكران نمي يابند. سيروس تسليمي در اين باره مي گويد: اعتقاد من اين است كه جشنواره يك ويترين خوب و ايده آل براي فيلم هاي خوب و پرمخاطب است. ولي فيلم هايي كه داراي مخاطب خاص هستند و يا فيلم هاي متوسط و ضعيف در جشنواره به سختي آسيب مي بينند. در مورد فيلم هاي ضعيف چون اين فيلم ها در مجموعه اي به نمايش در مي آيند كه احتمالا در سانس قبل و سانس بعد از نمايش آن ها، فيلم هاي خوبي به نمايش در آمده اند، در اثر مقايسه اين ها، هم تماشاگران و هم منتقدان و هم مطبوعات نظري كاملا منفي در مورد آن ها پيدا مي كنند و در بسياري از مواقع، اينگونه فيلم ها حتي امكان اكران نمي يابند. در مورد فيلم هاي هنري و داراي مخاطب خاص هم، چون اينگونه فيلم ها مخاطبان خاص خود را دارند كه بسيار مشتاقانه پيگير آثار كارگردانان محبوبشان هستند و از سوي ديگر تعداشان هم چندان زياد نيست، معمولا در موقع اكران به فروش بالايي دست چون نمي يابند اكثر دست اندركارانشان، فيلم را در جشنواره ديده اند. اما در مورد وضعيت اكران فيلم ها در جشنواره هاي خارجي، بايد به اين نكته توجه كرد كه اگر چه جشنواره هاي خارجي هم از درآمد حاصل از فروش بليت چيزي به تهيه كننده فيلم نمي دهند، اما شرايطي كه آن ها براي فيلم ها مهيا مي كنند به كلي با شرايط فيلم ها در جشنواره فجر متفاوت است. به طوري كه اگر فيلمي در يكي از جشنواره هاي گروه A پذيرفته مي شود، درج آرم جشنواره روي پوستر فيلم، فروش آن را تا حد بسيار زيادي تضمين خواهد كرد. جشنواره هاي ديگري هم كه از سطح كيفي پايين تري برخوردارند، با ارائه تسهيلات ويژه به كارگردان و تهيه كننده فيلم، قضيه فروش بليت ها را تا حد بسيار زيادي جبران مي كنند. البته بايد توجه داشت كه در اين جشنواره ها به خاطر دفعات كم اكران فيلم ها كه معمولا 3 2 تا بار است درآمد بليت ها رقم چندان بالايي نيست اما با وجود تمام اين ها وقتي در اين جشنواره ها فيلمي مورد توجه تماشاگران قرار مي گيرد و مي خواهند يك سانس ديگر به نمايش آن اضافه كنند _ يعني فيلم سه بار پخش شود _ از تهيه كننده فيلم اجازه كتبي گرفته مي شود و امتيازات زيادي هم به او داده مي شود. البته امسال در پي بخشيده شدن ماليات 5 درصدي فيلم ها از سوي دولت در جشنواره هم شرايط بهتري براي تهيه كنندگان در نظر گرفته شده است. به طوري كه از امسال به فيلم هاي حاضر در بخش مسابقه، دو كپي رايگان و به فيلم هاي حاضر در بخش مهمان، يك كپي رايگان داده مي شود. كامران ملكي، مدير روابط عمومي جشنواره فيلم فجر، اين كپي هاي رايگان را در واقع جايگزيني براي بليت هاي فروخته شده در جشنواره مي داند و وقتي كه با او براي گفت وگو در اين مورد تماس گرفتيم، با اشاره به اين مطلب، گفت كه در واقع از امسال، صورت اين مسئله پاك شده و ديگر مسئله اي براي طرح شدن باقي نمانده است. اما سيروس تسليمي اين شرايط جديد را نشانه اي مي داند براي اين قضيه كه مسئولان جشنواره مجاب شده اند كه صاحبان فيلم ها در مورد فروش بليت براي تماشاي آن ها حقوقي دارند و اميدوار است كه در آينده، اين مسئله هم حل شود. او در اين باره مي گويد: ما در اتحاديه تهيه كنندگان به صورت مكتوب گفته ايم كه غير از جشنواره فيلم فجر كه يك جشنواره ملي است، در جشنواره هاي ديگر تنها در صورتي شركت مي كنيم كه حقوق مالي فيلم در نظر گرفته شود و جشنواره فيلم فجر را از اين لحاظ مستثني كرده ايم. ولي واقعا چرا بايد تهيه كنندگان درصدي از فروش فيلمشان را كه معمولا مبلغ كمي هم نيست، ناديده؟ بگيرند آن هم در شرايطي كه جشنواره براي سينما دوستان مجاني نيست و در آن بليت فروخته مي شود. پس نمايش فيلم در اين جشنواره چه فرقي با نمايش آن در سينما؟ دارد در ضمن همه اين ها در شرايطي است كه 50 درصد درآمد فروش بليت به سينماها پرداخت مي شود. يعني درست همان گونه كه در زمان اكران با سينماها رفتار مي شود. وظيفه دولت و بنياد سينمايي فارابي، كمك به سينما است و نه اين كه سينما به آن ها كمك كند. آن هم با اين وضعي كه سينماي كشورمان در حال حاضر دارد. در هر حال، جشنواره هم كه خودش نمي خواهد اين هزينه را بلكه بدهد صرفا كافي است سه سال از دولت و مجلس بخواهد كه اين هزينه را در بودجه در نظر بگيرند. البته به نظر مي رسد كه اين راه حل به نظر مسئولان جشنواره هم رسيده باشد و حتما آن ها هم تقاضاي بودجه بيشتري براي برگزاري جشنواره را اما كرده اند اين كه چرا تا به حال چنين اتفاقي نيفتاده را ديگر ما نمي دانيم. اما در پايان بايد گفت اگر چه مسئله اي كه در اين جا مطرح شد شايد به نظر خيلي ها فقط يك معضل روزنامه نگارانه بيايد كه اصلا هم نمود عيني ندارد _ متاسفانه خيلي ها اينگونه فكر مي كنند _ اما نمي توان اثرات مخرب اين قضيه را در درازمدت در سينماي كشورمان ناديده گرفت. بد نيست در اين مورد به وضعيت فيلم ميكس توجه كنيم. اين فيلم در فروش خود در زمان اكران جمعا به رقم 60 ميليون تومان دست يافت كه از اين مبلغ 30 ميليون تومان آن به تهيه كننده تعلق اما گرفت همين فيلم در جشنواره حدود 20 ميليون تومان فروش داشت كه سهم تهيه كننده از آن 10 ميليون تومان يعني بود اين فيلم 25 درصد فروش خود را در جشنواره داشته فروشي است كه از آن هيچ چيز به تهيه كننده تعلق نگرفته است. به اين ترتيب ما روز به روز شاهد حضور كمرنگ تر سينماي ايران در جشنواره فيلم فجر هستيم. حالا ديگر بسياري از فيلم ها در زماني فيلمبرداري مي شوند كه همه مي دانند فيلم به هيچ وجه به جشنواره نخواهد رسيد. از اين جمله اند فيلم هايي مانند زير پوست شهر و زندان زنان. اگر وضعيت به همين ترتيب پيش برود بسياري از تهيه كنندگان، بين هجوم مشتاقان سينمادوستان در روزهاي اول اكران به سينما و نمايش فيلم در جشنواره مطمئنا اكران را انتخاب مي كنند.