Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811113-59892S3

Date of Document: 2003-02-02

دوباره ماليات توبين مايكل باوخ مولر مدتي بود كه موضوع ماليات توبين تقريبا به دست فراموشي سپرده شده بود، موضوعاتي نظير بي عدالتي هاي جهاني، تروريسم و جنگ طي ماه هاي گذشته چنان محافل عمومي جهان را به خود مشغول كرده بود كه عملا كسي نمي توانست به چيز ديگري فكر كند. يادآوري صحنه هاي برخورد هواپيماي مسافربري با ساختمان مركز تجارت جهاني مانع از آن مي شد كه مسئله وضع ماليات بر تبادلات ارزي چندان رخ بنمايد. اما اجلاس مجمع اجتماعي جهان كه در پورتو آلگره برگزار شد دوباره موضوع فوق را احيا كرد. هوگو چاوز كه امروز در كشورش شاهد ناآرامي هايي جدي است، اولين كسي محسوب مي شود كه دوباره ماليات توبين را بر سر زبان ها انداخته است. وي اعلام كرد كه در كشورش ماليات توبين را عملا پياده مي كند. اين اقدام دولت ونزوئلا با تشويق و استقبال فراوان سازمان اتك ( Attac) كه، يكي از معروف ترين سازمان هاي مخالفان جهاني سازي محسوب مي شود، روبه رو شده است. منتقدان جهاني سازي كه همزمان و به موازات اجلاس داووس (در سوئيس ) توانستند گروهي از مقامات و نخبگان اقتصادي را در پورتو آلگره برزيل گرد هم آورند، معتقدند كه ماليات بر مبادلات ارزي موجب كنترل بيشتر بر جريان بين المللي سرمايه خواهد شد. اين نوع ماليات كه از آن به ماليات توبين ياد مي شود _ حداقل به اعتقاد عده اي _ مي تواند مانع ضربه هاي مالي و پولي به كشورهاي ضعيف شود. بنابر اعلام بانك تصفيه حسابهاي بين المللي ميزان مبادلات ارزي در جهان طي سال 1989 روزانه حدود 590 ميليارد دلار بود اما در سال 2001 ميزان رقم فوق به ميانگين 1210 ميليارد دلار در هر روز رسيد. مخالفان جهاني سازي معتقدند در شرايط كنوني هر لحظه اين خطر وجود دارد كه فاكتورهاي خارجي تعادل در بازارهاي مالي را از ميان گفته ببرند مي شود دلالان ارز با وضعيت فعلي قادرند هرگاه كه اراده كنند كل اقتصاد ملي يك كشور را بهم بريزند. دلالان ارز معمولا با استفاده از معيارهاي تقريبا خاص خود آينده پولي كشورها را پيش بيني مي كنند. هر گاه آن ها به اين باور برسند كه به عنوان مثال واحد پول يك كشور در آينده سقوط خواهد كرد، ديگر همه چيز را مي توان خاتمه يافته تلقي حتي كرد اگر مسير عادي اقتصاد به سوي سقوط واحد پول حركت نكند، باز هم دلالان فوق با خريد و فروش هاي خود موجب مي شوند تا به صورتي كاذب جو كلي اقتصاد به چنين سمتي حركت كند. به عبارت ديگر در اين وضعيت اقدامات دلالان ارز است كه وضعيت واحد پول را تعيين مي كند نه جريان و روند طبيعي اقتصاد. البته بعضا هم ديده شده كه پيش بيني هاي دلالان كاملا به وقوع نپيوسته و سود آن ها نيز مطابق انتظار نيست. اما در هر حال عملكرد واسطه هاي بزرگ ارز كه بسياري از آن ها نيز در كشورهاي صنعتي و پيشرفته حضور دارند، به عنوان يك فاكتور مهم كه بعضا تاثيرگذارتر از اقدامات دولتي هم مي تواند باشد، مطرح مي شود. طرفداران ماليات توبين معتقدند كه چنين مالياتي مشكل فوق را حداقل كم رنگ و كم اثر مي كند. جيمز توبين ( ) 20021918 خالق ماليات مذكور اعتقاد داشت كه در نظر گرفتن يك درصد ماليات و يا كمتر از آن براي مبادلات ارزي موجب مي شود تا دلالي هاي ارزي سودآوري كمتري داشته و خطر آن ها براي يك اقتصاد ملي كمتر شود. او ماليات توبين را در سال 1972 ابداع كرد و در واقع علت اصلي دريافت جايزه نوبل اقتصاد در سال 1981 به وي هم ابتكارات اين مرد آمريكايي در زمينه فوق بود. امروز ديگر نام ماليات توبين در بحث هاي اقتصادي چنان شهرت يافته كه در كتابهاي اقتصادي از اين ماليات با نام اختصاري T و بدون هر گونه توضيحي بيشتر براي خوانندگان ياد مي شود. البته ايراد بزرگ ايده جيمز توبين عدم تمايز مناسب ميان فعاليت هاي ارزي صحيح و دلال بازي هاي ارزي بوده است. هيچ كس نمي تواند با استفاده از دستورالعمل هاي جيمز توبين مشخص كند كه چه زماني خريد و فروش ارز، اقدامي در مسير حركت طبيعي اقتصاد ملي است و چه زماني خارج از آن. لذا وضع ماليات مذكور مي تواند كل يك اقتصاد ملي را به دردسر ماليات بياندازد توبين موجب بالا رفتن قيمت كالاها شده و عملا ميزان تجارت جهاني را كاهش مي دهد. يك استدلال ديگر هم در قالب سوال زير مطرح مي شود: آيا يك درصد ماليات مي تواند تاثيري در اشتياق دلالان به معاملات ارزي داشته؟ باشد آيا دلالاني كه به صورت ميانگين از معاملات ارزي خويش ده درصد سود دريافت مي كنند، يك درصد ماليات را مانعي براي خود؟ مي بينند برخي از طرفداران توبين در مقابل سوالات فوق يك پيشنهاد جديد را مطرح مي كنند و آن تعيين سطح ماليات براساس ميزان مبادلات ارزي است. اما اين هم نمي تواند در عمل تفاوت چنداني با نسخه اوليه داشته باشد. يك چيز به صورت كلي وجود دارد و آن اين كه هر چقدر ماليات ها بيشتر باشد معاملات ارزي هم كمتر مي شود. در اين ميان هر اقدامي كه به شكل تك روي در اين زمينه صورت بگيرد آثار بسيار ويرانگرانه اي خواهد داشت. آثاري كه وضع ماليات توبين در يك كشور به جاي مي گذارد بسيار مخربتر از پيامدهاي هر گونه اقدام جمعي جامعه بين المللي در اين زمينه خواهد بود. ماليات توبين تنها زماني مي تواند تاثيرگذار باشد كه به صورت جمعي به اجرا گذاشته شود. حتي اتحاديه هايي پولي نظير حوزه رواج يورو هم مي توانند براي اجراي اوليه ماليات توبين كوچك باشند. وضع ماليات مذكور در ونزوئلا تنها مي تواند گامي سمبليك محسوب اين شود اقدام موجب تضعيف ونزوئلا در عرصه اقتصاد جهاني خواهد شد، تنها منبع درآمد كوچكي براي كشور فراهم مي كند و در خوشبينانه ترين حالت تشويق هايي را براي دولت از جانب برخي محافل جهاني به ارمغان مي آورد.