Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811113-59891S5

Date of Document: 2003-02-02

حاشيه ادبيات آيا * گوته مسلمان بود جدي تر شدن بحث پيوستن تركيه به جمع كشورهاي عضو اتحاديه اروپايي و نيز جايگاه مسيحيت در عرصه اروپاي آينده، موجب مطرح شدن مجدد فرضيه اي قديمي گشته است كه براساس آن يوهان ولفگانگ فون گوته كه از وي به عنوان مظهر فرهنگ و ادبيات اروپايي نام برده مي شود، پيش از مرگ به دين اسلام روي آورده بوده است. اين نظريه درخور توجه، ادعا و دفاع گروهي از مسلمانان آلماني مقيم وايمار است _ اين همان شهري است كه گوته دوره اي مهم از عمر خود را در آن جا گذراند _ مورد استناد ايشان نيز فتواي صادره از سوي شيخ عبدالقدير المورابيت است. المورابيت با بررسي دقيق تعدادي از آثار گوته، به خصوص ديوان شرقي _ غربي او و نيز دانسته هايي كه از زندگي شاعر در دست است، به اثبات نظريه خود كوشيده است. مركز ثقل اين استنادات، انتقاداتي است كه گوته اين جا و آن جا نسبت به مسيحيت رسمي و نيز چهره اي كه كليسا از حضرت مسيح ترسيم كرده، وارد آورده است. جاذبه جهان عرب در نزد گوته و نيز تلاش هايش براي توفيق در گشودن باب مفاهمه و برقراري گفت وگو ميان فرهنگ شرق و سنت غرب بر تمامي گوته شناسان و منتقدين ادبي آشكار است. با وجود اين المورابيت پا را از اين فراتر مي گذارد و سخن از تغيير آيين اعتقادي وي به ميان مي آورد و در اين راستا به ابيات ديگري از ديوان او، آن جا كه شاعر از قرآن سخن به ميان مي آورد، استناد مي كند. اما گذشته از اين ادعا و مواردي كه ذكرشان رفت، اين حقيقتي مسلم است كه نويسنده شاهكار ادبيات جهان فاوست در طول حيات خود علاقه خاصي به اسلام داشته است و اين مسئله را مورخ و منتقد ادبي مشهور خانم كاتارينا مومسن در كتاب معروف خود گوته و جهان عرب با ذكر اسنادي موثق به اثبات رسانده اين است علاقه و گرايش گوته نسبت به اسلام هر چند بنياني محكم براي اثبات مسلماني وي نيست، ولي مي تواند به عنوان نقطه اتكاي مثبتي براي تعامل هر چه بيشتر و گفت وگوي رودرروي فرهنگ هاي اروپا و اسلام و نيز خوراك مناسبي براي بحث بر سر آينده ديني اروپا مورد بهره برداري قرار گيرد. البته اين مناقشه در آلمان تنها از مسئله تمايل شديد تركيه به عضويت در اتحاديه اروپايي ناشي نشده است، بلكه از رشد فزاينده گرايش به دين اسلام، كه به خصوص پس از واقعه 11 سپتامبر آشكارتر شده نيز نشات مي گيرد. به هر جهت در آلمان مسئله گفت وگو با اسلام صرفا يك موضوع مورد علاقه سياست خارجي نيست، بلكه از جنبه سياست داخلي نيز مورد توجه است، چرا كه در اين كشور نزديك به شش ميليون نفر مسلمان زندگي مي كنند.