Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811113-59885S2

Date of Document: 2003-02-02

ضعف ها و قوت ها در لايحه بودجه سال 82 نظرات يكي از اعضاي كميسيون اقتصادي مجلس در خصوص لايحه بودجه ضعف ها و قوت ها در لايحه بودجه سال 82 توضيح لازم: انتقاد از لايحه بودجه 1382 به مفهوم مخالفت با دولت نيست و از آن جهت تخطئه اصلاحات، دولت و رئيس جمهور نبايد استفاده ابزاري كرد. بلكه انتقاد سازنده و مشفقانه را رسالت اصلاح طلبان مي دانم ان شاءالله با توجه به ديدگاه هاي منطقي نمايندگان، در تنظيم لوايح بودجه در سنوات بعد مدنظر قرار گيرد. و اما نكات كلي و موردي كه در لايحه بودجه 1382 كل كشور بايد به آن توجه شود: - 64 1 درصد بودجه كل كشور مربوط به شركت هاي دولتي بانك ها و موسسات انتفاعي وابسته به دولت است كه به علت گستردگي و تعداد زياد آنها، متاسفانه از كنترل و نظارت دقيق نمايندگان خارج است. علي رغم تاكيد ماده 4 برنامه سوم توسعه تاكنون در جهت تغيير ساختار حدود 500 شركت دولتي و تبديل آن به 50 شركت مادر اقدام نشده است تا امكان بررسي و نظارت مجلس بر بودجه و عملكرد آنها ميسر باشد. همين طور بانك ها و شركت هاي بيمه و ساير موسسات انتفاعي وابسته به دولت كه عموما خارج از شمول مقررات محاسبات عمومي عمل مي كنند، رها شده هستند و ميلياردها ريال سرمايه گذاري آنها در هاله اي از ابهام است. گزارش هاي جسته و گريخته، حاكي از زيان ده بودن اين سرمايه گذاري ها بوده و ما فقط شاهد برافراشته شدن برج ها و ساختمان هاي آسمانخراش و شيك آنها هستيم و به علت نبود رقيب، اصل مشتري مداري در بانك ها عموما ناديده گرفته مي شود. - 2 در نظام بودجه نويسي معمولا ابتدا درآمدهاي واقعي را برآورد مي كنند و سپس هزينه هاي جاري و عمراني كشور را براساس آن تنظيم مي كنند. ولي به نظر مي رسد در لايحه بودجه سال 1382 بالعكس عمل شده است. يعني ابتدا بخش هزينه ها تنظيم شده و سپس براي پاسخگويي به آن هزينه ها به دنبال تراشيدن درآمد بوده اند چرا سرنوشت محتوم كسري بودجه براي خودمان فرض مي كنيم، در صورتي كه با برآورد واقعي منابع و مصارف مي توان از كسري بودجه جلوگيري كرد. مثلا به چند نمونه از اين درآمدها توجه كنيد: الف - عملكرد ماليات شركت هاي دولتي در سال 80 بالغ بر /4467 9 ميليارد ريال بوده در سال 82 حدود دو برابر /9337 3 يعني ميليارد ريال برآورد شد كه حداقل 2800 ميليارد ريال اضافه محاسبه شده است. يعني /6537 3 رقم ميليارد ريال واقعي تر به نظر مي رسد. ب - /17092 5 برآورد ميليارد ريال سود بازرگاني در سال 82 غيرواقعي است و حداقل 3500 ميليارد ريال آن مربوط به ماليات مقطوع اتومبيل است كه تكراري است و از آن بايد كسر شود. عملكرد سود بازرگاني در سال 80 بالغ بر 6207 ميليارد ريال بوده است. ج - در حالي كه عملكرد فروش سهام شركت هاي دولتي در سال 80 /93 6 تنها ميليارد ريال بوده پيش بيني درآمد ناشي از واگذاري سهام شركت هاي دولتي به ميزان 16 هزار ميليارد ريال يعني حدود 171 برابر جهش كه غيرواقعي و بلندپروازانه است به نظر مي رسد در صورت همكاري وزارتخانه ها در واگذاري شركت هاي دولتي و فروش سهام آنان حدود 6 هزار ميليارد ريال محتمل باشد. د - پيش بيني درآمد ارزي ناشي از فروش نفت به ميزان 123135 ميليارد ريال براساس /1 8 صادرات ميليون بشكه در روز و با قيمت بشكه اي 23 دلار جاي تامل دارد و پيشنهاد مي شود بشكه اي 19 دلار پيش بيني شود و درآمد مازاد بر آن در صندوق ذخيره ارزي اندوخته شود. - 3 فلسفه وجودي صندوق ذخيره ارزي برمبناي ماده 60 برنامه سوم توسعه استفاده به موقع و سر فرصت براي طرح ها و پروژه هاي زيربنايي كه باعث تقويت ساختار اقتصادي كشور مي شود است و نيز وجود منابع ارزي در اين صندوق موجب افزايش اعتبار كشور در عرصه بين المللي بنابراين مي شود متوسل شدن مدام به آن و برداشت هاي متناوب از آن براي امور مصرفي و غيرزيربنايي شيوه اصولي نيست. - 4 تنظيم بودجه به اين نحو رياضتي نيست كه لازمه يك كشوري است كه مي خواهد توسعه پيدا كند و بايد از حداقل منابع خود، حداكثر استفاده را ببرد و در آن صرفه جويي اصل باشد. با ملاحظه اجمالي رديف هاي بودجه ملاحظه مي شود هزينه هايي پيش بيني شده كه توجيه كافي ندارد كه براي نمونه به چند مورد اشاره مي شود: الف - پروژه فرودگاه بين المللي امام خميني كه سال هاست در حال ساخت است و معلوم نيست كي به پايان مي رسد ولي همين قدر مي دانيم كه هر وزير محترم راه و ترابري كه مي آيد وعده افتتاح اولين فاز آن را مي دهد ولي پس از چند سال متاسفانه ناكام صندلي صدارت را ترك مي كند. سوال جدي ما اين است كه اين پروژه ملي و حتي فراملي بالاخره كي به پايان ؟ مي رسد با اين توصيف ميليارد 440پرداخت ريال به اين پروژه چه توجيهي؟ دارد لازم به يادآوري است تاكنون مبلغ 1946 ميليارد ريال هزينه شده است. ب - پروژه مصلاي تهران كه پيش بيني شده 47 ميليارد ريال به آن كمك شود از پروژه هايي است كه تقريبا از اوايل انقلاب شروع شده و هنوز هم در نمازهاي جمعه براي ساخت آن از مردم كمك هاي نقدي و غيرنقدي مي گيرند و تاكنون بالغ بر 266 ميليارد ريال اعتبارات دولتي صرف اين پروژه شده است ولي اين پروژه هم معلوم نيست كي به پايان مي رسد. ج - كمك به صداوسيما به ميزان 390 ميليارد ريال جهت طرح هاي عمراني در حالي كه براساس برآورد مطلعان بيش از 1000 ميليارد ريال درآمد سازمان صداوسيما از محل پخش آگهي هاي تجاري است چه ضرورتي به چنين كمكي؟ است با عنايت به اين كه مبلغ 1610517500 هزار ريال نيز به عنوان اعتبارات هزينه اي به اين سازمان پرداخت مي شود. مضافا اين كه متاسفانه به علت عدم همكاري سازمان مذكور با هيات تحقيق و تفحص مجلس شوراي اسلامي كه براساس اصل 86 قانون اساسي كه اشعار مي دارد: مجلس شوراي اسلامي حق تحقيق و تفحص در تمام امور كشور را دارد انجام گرفت، نمايندگان هيچ گونه اطلاعات دقيقي از منابع و مصارف اين سازمان مهم ندارند. د - كمك به دانشگاه آزاد اسلامي (براساس بند خ تبصره ) 5 علي رغم اين كه ايجاد دانشگاه آزاد اسلامي يكي از اقدامات پسنديده بعد از انقلاب بود و باعث جذب ده ها هزار جوان طالب طي مدارج علمي گرديد و نقش قابل توجه در ارتقاي فرهنگ عمومي داشته، مع ذالك به لحاظ اين كه اين دانشگاه كاملا خارج از نظارت وزارت تحقيقات علوم، و فناوري و به صورت جزيره اي مستقل عمل مي كند، نمايندگان و مجلس هيچ اطلاعات مستند از منابع و مصارف آن را ندارند و اين دانشگاه در برابر عملكرد خود به مجلس پاسخگو نمي باشد. چه بسا اگر نمايندگان اطلاعات روشن از اين دانشگاه داشتند، بهتر در جهت حل مشكلات آن و تخصيص اعتبارات بيشتر اقدام مي كردند ولي با اين وضعيت، توجيهي براي پرداخت يارانه به دانشگاه مزبور وجود ندارد. ه -- پرداخت 63 ميليارد ريال به بسيج درحالي كه ارقام بالايي (حدود 33633 ميليارد ريال ) به نيروهاي مسلح و وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح پرداخت مي شود، چه مفهومي دارد. در حالي كه اكثريت نمايندگان با اصل بسيج و نقش آن در تجميع نيروهاي علاقه مند براي دفاع از كيان انقلاب و تماميت ارضي و در راستاي سازندگي كشور، موافقند و از آن حمايت مي كنند ولي اين ايراد به دولت در نحوه تنظيم بودجه وارد است كه چرا اين گونه عمل مي كند و اعتبارات مورد نياز بسيج را در بودجه نيروهاي مسلح يا وزارت دفاع پيش بيني ؟ نمي كند كما اين كه در رديف 30115237 مبلغ 27 ميليارد ريال جهت احداث پايگاه هاي نيروي مقامت بسيج و نيز مبلغ 10 ميليارد ريال در رديف 3115250 جهت احداث پنج كانون جوانان بسيج در سرفصل اعتبارات وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح پيش بيني شده است و نيز مبلغ 100 ميليارد ريال جهت بسيج جوانان براي سازندگي در رديف 503548 وزارت جهاد كشاورزي منظور شده است. - 5 آزادي واردات سيگار: يكي ديگر از موارد عجيبي كه در لايحه بودجه 1382 پيش بيني شده آزادي واردات سيگار است. اين موضوع از چند جهت حائز توجه است: اولا آزادي واردات سيگار مغاير سياست هاي قبلي ماست كه استعمال سيگار را در مجامع عمومي ممنوع و تبليغات آن را قدغن كرديم و حال مي خواهيم آن را به صورت قانوني و آزاد ترويج كنيم. ثانيا بر هر خردمندي پوشيده نيست كه سيگار كشيدن مقدمه اعتياد خيلي از جوانان به مواد مخدر است كه متاسفانه به علت بي برنامگي و نبود يك اراده عمومي (به خصوص نزد مديران ارشد كشور ) مواد مخدر هر روز بيشتر توزيع و مصرف مي شود. - 6 احداث 6 بيمارستان جديد (صفحه 19 طرح هاي تملك دارايي سرمايه اي ) در حالي كه به اظهار مسوولان وزارت بهداشت و درمان حدود 108 بيمارستان نيمه تمام روي دست آنها مانده است، چه توجيهي آيا دارد اينها تضييع منابع؟ نيست - 7 علي رغم تاكيد برنامه سوم توسعه و تصويب مجدد مجلس در جريان بودجه سال 80 هنوز يارانه ها (كه در 16 فصل پرداخت مي شود ) به صورت هدفمند تنظيم نشده است. گرچه هدف دولت و نمايندگان هدايت يارانه ها به سمت اقشار كم درآمد و كمك به ارتقاي زندگي آنها است، متاسفانه به علت هدفمند نبودن يارانه ها و نبود ضوابط اجرايي مشخص، منابع عظيم يارانه ها صرف اقشار متوسط به بالا مي شود و درواقع نظام، هزينه بالايي مي كند ولي اهداف آن تحقق بخش نمي يابد يارانه ها در لايحه بودجه 82 نيز ادامه روال سابق است كه به هيچ وجه مطلوب نظر نمايندگان نمي باشد. - 8 پيش بيني 22 آيين نامه و 7 دستورالعمل در لايحه بودجه 82 نيز يكي از نقاط ضعف آن است. اولا تفكيك لايحه تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت به لحاظ كوچك كردن حجم لايحه بودجه بود. ثانيا قانون نويسي بايد به نحوي تنظيم شود كه حتي المقدور بي نياز از تفسير باشد و از بيان عبارات و كلمات مبهم و چند پهلو خودداري كرد. ثالثا فرصتي كه هيات محترم وزيران بايد هر ساله براي تنظيم و تصويب حدود 29 آيين نامه و دستورالعمل صرف كنند باعث اتلاف وقت زيادي مي شود كه عموما باعث مي شود قانون بودجه اوايل تابستان به دستگاه هاي اجرايي ابلاغ شود كه اين موضوع خلاف نظر مجلس است كه سه ماه كاري فصل بهار را از دست بدهيم. به هر حال، به نظر مي رسد سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور بايد به نحوي زمان بندي كند كه پس از تصويب لايحه بودجه در مجلس و تاييد آن توسط شوراي محترم نگهبان قبل از 15 فروردين 82 كليه آيين نامه ها و دستورالعمل هاي مربوطه در هيات دولت تصويب و همزمان با قانون بودجه ابلاغ كند تا بهترين فرصت كاري كشور از بين نرود. - 9 عدم توجه به ميراث فرهنگي و گردشگري: /231 5 پيش بيني ميليارد ريال به ميراث فرهنگي كشوري كه قدمت چندهزار ساله و گوشه گوشه آن آثار تاريخي دارد به هيچ وجه كارگشا نيست. در حالي كه بسياري از كشورها كه اتفاقا به اندازه كشور عزيز ما جاذبه هاي توريستي و تاريخي ندارند، بيشترين درآمد ارزي آنها از صنعت توريسم است. به طوري كه كشورهايي مثل اسپانيا فرانسه و يونان هر يك بيش از 100 ميليارد دلار در سال درآمد ارزي دارند، سهم ما در سال به يك ميليارد دلار هم درحالي نمي رسد كه در صورت توجه به اين صنعت خدادادي و توسعه كمي و كيفي ايرانگردي و جهانگردي، قطعا درآمد ارزي بسيار مناسبي نصيب كشور ما خواهد شد و فقط به درآمد نفت كه هر لحظه ممكن است دچار نوسان شود، متكي نخواهيم شد. - 10 از ويژگي هاي مثبت لايحه بودجه 82 مي توان به موارد ذيل اشاره كرد: - محدود كردن اعتبارات جاري - تخصيص 6900 ميليارد ريال به احداث جاده هاي اصلي بزرگراه ها و توسعه شبكه راه آهن - تفويض اختيارات به استان ها - جلب مشاركت بخش خصوصي - ظرفيت سازي با استفاده از منابع خارجي - پرداخت بخشي از بدهي هاي دولت (به ميزان 9 هزار ميليارد ريال ) - فروش اوراق مشاركت (به ميزان 5400 ميليارد ريال ) - بيمه كردن تمام افرادي كه بيمه نيستند. (بند ت تبصره ) 10 به هر حال اميدوارم با همكاري صميمانه دولت و مجلس بودجه اي براي سال 1382 تنظيم و تصويب كنيم كه آثار مثبت آن در ترقي كشور و بهبود زندگي مردم عزيزمان نمايان شود. علي اكبر جعفري -نماينده مردم ساوه