Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811112-59882S1

Date of Document: 2003-02-01

افسانه خوان عرفان شرق به انگيزه درگذشت آنه ماري شيمل اسلام شناس، عرفان پژوه و مولوي شناس آلماني اشاره: پروفسور آنه ماري شيمل عرفان پژوه و مولوي شناس شهير آلماني روز دوشنبه ( /11 /81 ) 7 درگذشت. چند ماه پيش همايش بزرگداشتي در حال و مقام پروفسور آنه ماري شيمل در تهران و با حضور وي برگزار شد. مجموعه سخنراني ها و مقاله هاي آن همايش در كتابي به كوشش حسين خندق آبادي و توسط موسسه توسعه دانش و پژوهش به چاپ رسيد. به مناسبت درگذشت اين بانوي دلباخته عرفان مشرق زمين گزارشي را در دو بخش تدارك ديده ايم كه به نظر خوانندگان گرامي مي رسد. دكتر خسرو ناقد براي مسافري كه نخستين بار به لاهور مي آيد، در نظر اول شگفت مي نمايد كه در اين شهر نه تنها يكي از خيابان هاي اصلي به نام خيابان گوته نامگذاري شده است، بلكه خياباني نيز به موازات آن يافت مي شود به نام خيابان آنه ماري شيمل. يوهان ولفگانگ گوته، شاعر و نويسنده و دانشمند آلماني از شهرت جهاني برخوردار است و او را كمابيش همه مي شناسند. گوته در ميان آثار ادبي و علمي بي شماري كه از خود بجا گذارده است، كتابي به نام ديوان غربي - شرقي دارد كه در كنار درام مشهور فاوست در، شمار معروف ترين آثار اوست و بي شك يكي از علل شهرت او در مشرق زمين نيز همين اثر است. گوته در اين كتاب - چنان كه خود نيز در نامه اي اشاره كرده است - قصد دارد كه به گونه اي دل زنده و دلپذير، غرب و شرق را به هم پيوند زند و فرهنگ اين دو جهان را با هم قرين و دمساز كند. صدوهفتاد سال پس از خاموشي گوته، ارجمندبانويي از مردم آلمان، از آغاز دوران جواني تا امروز كه هشتاد سال از عمر پربارش مي گذرد، با عزم راسخ و كار پررنج، در راه تحقق آرزوي ديرينه گوته گام زده است و از هيچ تلاش و كوششي براي شناخت و شناساندن فرهنگ مشرق زمين فروگذار نكرده است. او كه سال ها در دانشگاه ها و نهادهاي پژوهشي اروپا و آسيا و آمريكا به تدريس و تحقيق اشتغال داشت، پيوسته بسان سفير فرهنگي ميان شرق و غرب در گشت و گذار است. ازاين رو شگفت آور نيست كه از لاهور تا ليدن، از قونيه تا كمبريج، از تهران تا توبينگن، از آنكارا تا اوپسالا و از پيشاور تا وين، نام پروفسور آنه ماري شيمل بر سر زبان مردمان فرهيخته افتاده است. شرح احوال آنه ماري برگيت شيمل در 7 آوريل سال 1922 ميلادي ( 1301 18 فروردين شمسي ) در شهر ارفورت در مركز آلمان، در خانواده اي پروتستان آيين چشم به جهان گشود. از همان آغاز دوران نوجواني علاقه وافري به آموختن زبان هاي شرقي داشت. پانزده ساله بود كه به فراگرفتن زبان عربي در پرداخت سن شانزده سالگي دوره دبيرستان را به پايان رساند و مراحل تحصيلات دانشگاهي را نيز به همان سرعت پشت سر گذاشت. نخست در دانشگاه برلين تحصيل در رشته هاي زبان و ادبيات عربي و علوم اسلامي را آغاز نمود و در سال 1941 - در سن نوزده سالگي - با اخذ درجه دكتري از اين دانشگاه فارغ التحصيل مدتي شد در وزارت امور خارجه به عنوان مترجم به كار اشتغال داشت. سپس از ژانويه سال 1946 تا سال 1953 در دانشگاه ماربورگ به تدريس در رشته هاي زبان و ادبيات عربي و معارف اسلامي پرداخت و در همين دانشگاه ضمن تدريس در سال 1951 دوره دكتري تاريخ اديان را نيز به پايان رساند. دانشكده الهيات اسلامي دانشگاه آنكارا در سال 1954 استاد شيمل را براي تدريس در رشته تاريخ اديان به اين دانشگاه دعوت كرد. دوران اقامت در تركيه فرصت مناسبي بود تا بانو شيمل در گستره ادبيات كلاسيك تركي و نيز در زمينه مسائل اسلام در دنياي جديد به تحقيقات دامنه دار دست زند كه ثمره آن تاليفات مهمي است كه بعدا به آنها اشاره خواهم كرد. از سال 1961 به مدت شش سال به عنوان استاد و مشاور علمي در رشته هاي زبان و ادبيات عربي و علوم اسلامي در دانشگاه بن به تدريس اشتغال داشت. در سال 1967 نخست به عنوان استاد و سپس از سال 1970 اختياردار كامل كرسي تدريس تاريخ اديان خاوري در دانشگاه هاروارد آمريكا شد. وي نخستين استادي بود كه كرسي تدريس در رشته هاي فرهنگ هاي هندي - اسلامي را نيز به خود اختصاص داد. افزون بر اين در تابستان هر سال انستيتوي مطالعات اسلامي در لندن به طور مرتب كلاس هاي درسي براي استاد شيمل برگزار مي كرد. پروفسور آنه ماري شيمل از دانشگاه هاي مختلفي در جهان به كسب دكتري افتخاري نايل آمده است. وي داراي سه دكتري افتخاري از دانشگاه هاي سند، اسلام آباد و پيشاور پاكستان است كه به خاطر تحقيقاتش در زمينه هاي عرفان اسلامي، فرهنگ اسلامي در هند و پاكستان و خطاطي اسلامي به وي اهدا شده دانشگاه هاي است اوپسالاي سوئد، قونيه تركيه و دانشگاه تهران نيز به استاد شيمل دكتري افتخاري اعطا كرده اند. اين بانوي گرانقدر مدتي رياست انجمن جهاني علوم ديني، عضويت آكادمي سلطنتي علوم هلند، عضويت آكادمي ايالت راين وست فالن آلمان، عضويت آكادمي علوم و هنر آمريكا، كارشناس موزه هنر نيويورك و ويراستاري بخش مربوط به اسلام دائرالمعارف اديان را به عهده داشت. افزون بر اين بين سال هاي 1963 تا 1973 به مدت ده سال ويراستار نشريه فكر و فن بود. ناشر اين نشريه كه چهل سال است به زبان عربي منتشر مي شود، انستيتو گوته آلمان است و درواقع پل ارتباط فرهنگي ميان آلمان و سرزمين هاي عربي زبان است. تاكنون جوايز و نشان هاي افتخاري از سوي بنيادهاي علمي و فرهنگي و مجامع ادبي كشورهاي مختلف به استاد شيمل اعطا شده است كه از ميان آنها مي توان چند جايزه و مدال زير را نام برد: - جايزه فردريش روكرت آلمان در سال. 1965 - نشان ستاره قائد اعظم پاكستان در سال. 1965 - مدال طلاي هامر - پورگشتال اتريش در سال. 1974 - جايزه يوهان هاينريش فوس براي بهترين مترجم از سوي آكادمي زبان و شعر آلمان در سال . 1980 - نشان درجه اول بوندس فردينتس كرويتس آلمان در سال. 1981 - مدال لووي دلاويدا كه هر دو سال يك بار به شخصيت علمي برجسته اي كه در زمينه اسلام شناسي تحقيقاتي انجام داده است اهدا مي شود. بانو شيمل يازدهمين محقق و نخستين زني است كه در سال 1987 اين جايزه به او تعلق گرفت. - در سال 1992 نيز طي مراسمي در دانشگاه توبينگن آلمان جايزه لئوپولد لوكاس به پروفسور شيمل اهدا شد. - جايزه صلح اتحاديه ناشران و كتابفروشان آلمان كه مهم ترين جايزه فرهنگي - اجتماعي آلمان است در سال 1995 به پروفسور شيمل اعطا شد. شگفت آور آن كه بانوي گرامي ما در كنار اين همه كار و فعاليت در دانشگاه ها و نهادهاي علمي و فرهنگي، تاكنون تاليفات و ترجمه هاي بسياري نيز انتشار داده است. شيوه و سبك نگارش و تسلط و تبحري كه استاد شيمل در زمينه تخصصي خود دارد، گيرايي و كشش چشمگيري به آثارش داده است. وي از طريق آثار خود به حد زيادي در به وجود آوردن فضايي مناسب براي داد و ستد انديشه ميان فرهيختگان غرب و شرق كوشا بوده و همواره بر پرهيز از پيشداوري هاي بي مورد و دوري جستن از دعوي هاي بي معني تاكيد داشته جد است و جهد استاد شيمل در ايجاد تفاهم ميان شرق و غرب و تلاش بي وقفه و سخت كوشي و اخلاص او در اين راه، مجاهدت هاي سالكي را مي ماند كه راه كثرت به وحدت مي پويد. آثار آنه ماري شيمل باري، در روزگاري كه كم آگاهي و نبود شناخت كافي از فرهنگ و تاريخ و تمدن مشرق زمين، سبب بروز پيشداوري ها و سوءتفاهم هاي بسياري در ميان مردمان مغربزمين گرديده است، آثار ارزشمند شخصيت ممتاز و وجود مهربان انسان هايي چون پروفسور آنه ماري شيمل مي تواند در روشنگري افكار عمومي تاثير بسزايي داشته استاد باشد شيمل در پژوهش هايش كوشيده است كه با شكافتن پوسته هاي ضخيم و زشت قشري گري و سخت كيشي و خرافات و تعصبات بي اساس، به هسته مركزي انديشه هاي اسلامي راهي بگشايد. او صادقانه و مخلصانه در راه شناخت فرهنگ و تمدن و تاريخ شرق قدم گذارده و از طريق آثارش نه تنها چشم مردمان باختر زمين را تا اندازه اي بر روي حقيقت فرهنگ خاور زمين گشوده، بلكه به ما نيز در آشنايي بهتر و بيشتر با ميراث فرهنگي نياكانمان ياري رسانده است. بانو شيمل آنجا كه به شعر و ادب ايران مي پردازد، با كار پررنج و دقت بسيار، تمام ادبيات منظوم فارسي را بررسي مي كند تا با بازشناسي رموز و اشاره ها و استعاره هاي دشوار، به مفهوم نهايي و نمادين شعر فارسي پي برد. ادامه دارد