Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811111-59855S2

Date of Document: 2003-01-31

كلون سازي انسان حسن سالاري واژه كلون در زيست شناسي در موقعيت هاي متفاوتي به كار برده مي شود. در يك جا به گروه جانداراني كلون گفته مي شود كه با توليد مثل غيرجنسي از يك والد پديد مي آيند. وقتي شاخه اي از يك شمعداني را قلمه مي زنيد، در واقع كلون آن را توليد مي كنيد. كلون سازي در گونه هايي از بي مهرگان ساده نظير بعضي كرم ها، بعضي جانوران آبزي از جمله هيدر و شقايق دريايي و حشرات اجتماعي مانند زنبورها نيز ديده مي شود. اين جانوران توان توليد مثل جنسي را دارند، اما گاهي به توليد مثل غيرجنسي روي مي آورند. براي مثال، زنبورهاي نر از تخمك لقاح نيافته ملكه به وجود مي آيند. از اين رو، اين زنبورها كلون يكديگر محسوب در مي شوند توليد مثل جنسي دو والد نر و ماده دخالت دارند. در هنگام لقاح، مواد ژنتيكي سلول هاي جنسي دو والد با هم مخلوط مي شود در نتيجه جاندار جديد آميزه اي از ژن هاي هر دو والد را به ارث مي برد. اما در توليد مثل غيرجنسي، تنها يك والد دخالت دارد. از اين رو جاندار جديد عين ژن هاي تنها والد خود را دارد. بنابراين، همه جانداراني كه به طريق غيرجنسي به وجود مي آيند، از نظر ژنتيكي يكسان هستند و كلون يكديگر محسوب جانوران مي شوند مهره دار همانند انسان ها توليد مثل غيرجنسي ندارند. اما كلون سازي به ندرت در آنها نيز رخ مي دهد. نوعي از دوقلوزايي يا چندقلوزايي را مي توان كلون سازي محسوب كرد. دوقلوها به دو طريق به وجود گاهي مي آيند دو اسپرم با دو تخمك لقاح مي يابند و دو جاندار پديد مي آيد. در اين حالت دوقلوها شباهت زيادي به هم ندارند و حتي ممكن است يكي از آنان دختر و ديگري پسر باشد. اين دوقلوها كه دوقلوهاي ناهمسان ناميده مي شوند، از لحاظ ژنتيكي با هم و با والدين خود تفاوت دارند و كلون يكديگر محسوب نمي شوند. گاهي نيز از تخم حاصل از لقاح يك اسپرم و يك تخمك، دو جنين پديد مي آيد. دوقلوهايي كه به اين طريق پديد مي آيند، شباهت زيادي به هم دارند و هر دو پسر يا هر دو دخترند. اين دوقلوها كه دوقلوهاي همسان ناميده مي شوند، از لحاظ ژنتيكي با والدين خود تفاوت دارند، اما از لحاظ ژنتيكي با هم تفاوت ندارند و كلون يكديگر محسوب مي شوند. نوع ديگري از كلون سازي، توليد سلول هايي است كه از لحاظ ژنتيكي يكسان هستند. باكتري ها را مي توان در محيط كشت خاص ميكروبها كلون سازي وقتي كرد شخصي به يك بيماري عفوني دچار مي شود، پزشك او را به آزمايشگاه ميكروبشناسي هدايت مي كند تا مشخص شود چه نوع ميكروبي باعث عفونت او شده است. در آزمايشگاه از مايعات بدن بيمار نمونه اي تهيه و روي محيط كشت قرار داده مي شود. اين محيط براي رشد و تكثير ميكروبها مناسب است. از اين رو، ميكروبهايي مانند باكتري ها به سرعت در آن تكثير مي يابند و به زودي توده هايي از آنها روي محيط كشت تشكيل مي شود كه با چشم غيرمسلح نيز قابل مشاهده اين است توده ها مجموعه اي از باكتري هايي هستند كه كلون يكديگر محسوب مي شوند. كشت سلول هاي جانوران و گياهان مشكل تر است، اما هر روز در آزمايشگاه هاي تحقيقاتي انجام مي شود. با گذاردن چند سلول جانوري يا گياهي روي محيط كشت ويژه اي، مي توان تعداد زيادي سلول به دست آورد كه از لحاظ ژنتيكي يكسان هستند و در واقع كلون يكديگرند. با كشت چند سلول گياهي و افزودن مواد لازم مي توان گياه كاملي به دست آورد، اما انجام چنين عملي در مورد سلول هاي جانوري هنوز امكان پذير نيست. با كشت چند سلول از يك گياه مي توان به گياه كاملي دست پيدا كرد. اين شيوه از تكثير گياهان، مزاياي زيادي دارد. براي مثال، با اين روش مي توان از يك گياه كه خصوصيات ويژه اي دارد، تعداد زيادي گياهچه تهيه كرد. اين گياهچه ها را مي توان در بسته بندي هاي ظريفي به سرتاسر دنيا ارسال كرد. در حال حاضر شركت هاي غربي از طريق فروش اين گياهچه ها، سرمايه زيادي را نصيب خود مي كنند. هزينه حمل و نقل اين گياهچه ها با توجه به فضاي كمي كه اشغال مي كنند، بسيار پايين است. به طور معمول از جانوران نمي توانيم قلمه تهيه كنيم. بنابراين، از كشت سلول هاي آنان نيز به ندرت مي توان جانور تازه اي به دست آورد. با وجود اين، دانشمندان تلاش مي كنند از كشت اين سلول ها دست كم اندام هاي جانوران را تهيه كنند. اين نوع تحقيق مزاياي زيادي دارد. براي مثال، اگر بتوان از كشت سلول هاي انسان، كليه، كبد يا قلب كارا تهيه كرد، مي توان جان بسياري از انسان هاي نيازمند پيوند را نجات داد. نوع ديگري از كلون سازي، كلون سازي ژن هاست. براي كلون سازي ژن ها كه فن DNA نوتركيب يا مهندسي ژنتيك نيز ناميده مي شود، با كمك آنزيم هاي ويژه اي، ژن موردنظر را از DNA جاندار جدا مي كنند. سپس اين ژن را وارد ساختمان DNA حلقوي كوچكي به نام پلاسميد مي كنند. پلاسميد، بخشي از ماده ژنتيك باكتري هاست كه در كلون سازي ژن ها نقش اصلي را دارد. پس از وارد كردن ژن در ساختمان پلاسميد، DNA نوتركيب را وارد سلول باكتري مي كنند و آن را در محيط كشت مخصوص قرار مي دهند تا تكثير شود. وقتي باكتري به طور انبوه تكثير شد، در واقع ژن موردنظر نيز تكثير شده است. اكنون مي توان با كمك آنزيم، اين ژن ها را استخراج كرد. وقتي يك ژن كلون سازي شد، مي توان پروتئين مربوط به آن ژن را نيز در مقياس انبوه به دست آورد. هورمون انسولين انساني را به همين شيوه توليد مي كنند. بنابراين مولكول اين هورمون كلون يكديگر محسوب مي شوند. در نوع ديگري از كلون سازي، هدف توليد جانوراني است كه از لحاظ ژنتيكي يكسان هستند. در حال حاضر، تهيه اين كلون ها از دو طريق امكان پذير است: تفكيك بلاستومر و جابه جايي شيوه هسته تفكيك بلاستومر در دامپروري نوين جايگاه خاصي دارد و از جابه جايي هسته براي كلون سازي انسان استفاده مي شود.