Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811111-59855S1

Date of Document: 2003-01-31

ده معماي فضايي سال 2003 اعضاي موسسه SETIتحقيقاتي براي شنيدن ندايي از حيات هوشمندفرازميني به انتظار نشسته اند شايدجانوري هوشمند مثل ما و شايد هم ميكروبهايي هوشمند در گوشه اي از عالم وجود داشته باشند نتيجه تحقيقي كه در ماه نوامبر به اطلاع جوامع علمي رسيد نشان داد كه تقريبا هر ماه يكبارقطعه سنگي از مريخ واردجو زمين مي شود نكته شايان توجه و جالب در مورد اكتشافات اين است كه هر كشف به نوبه خود به خلق معماهايي جديد ختم مي شود. سال گذشته ميلادي نيز از اين قاعده مستثني نبود، در حالي كه بسياري از يافته هاي قابل توجه علوم فضايي به شكل گيري معضلات گيج كننده و غيرقابل حلي براي ستاره شناسان منتج شده كه اكنون بايد به آنها در بپردازند برخي موارد اين معماها از سنخي كاملا جديد هستند. در ديگر موارد يك كشف تنها به ما نشان مي دهد دانش ما تا چه حد اندك در است هر دو حالت كارهاي زيادي فراروي ستاره شناسان قرار مي گيرد كه بايد انجام دهند. در ادامه ده معماي فضايي كه ستاره شناسان در سال جديد و در سال هايي كه از پي مي آيد بايد به آنها بپردازند يك به يك مطرح مي شود: انرژي سياه هيچكس به درستي نمي داند انرژي سياه چيست اما در متون رسمي آن را نيرويي دافع تلقي باور مي كنند مي كنيد يا نه اين نيرويي شگفت آور است، حتي قوي تر از جاذبه. در حالي كه جاذبه اجرام و اجسام را در كنار يكديگر نگاه مي دارد (منظور از در كنار يكديگر قرار گرفتن شرايط منظومي است كه بر كهكشان ها و حتي بين آنها برقرار است كه از مجموع تاثيرگذاري اين نيرو خوشه هاي كهكشاني شكل گرفته است ) نيروي ديگري در پشت اين صحنه دست اندركار است و در تمامي جهان خلقت همه چيز را از يكديگر دور مي كند. دانشمندان تنها طي ساليان اخير به وجود اين نيروي سياه و ناملموس پي بردند و آن هم با دنبال كردن اين واقعيت بود كه جهان با سرعتي روبه تزايد و در حال فزوني گسترش هر مي يابد چند هيچكس به درستي نمي داند دليل اين گسترش چيست اما دانشمندان به آن نام انرژي سياه را اطلاق كرده اند. سال گذشته سالي طلايي براي اثبات اين نكته بود كه انرژي سياه عملا وجود دارد. محاسبات و ديدگاه هاي علمي موجود در اين زمينه شفاف شده است: نيروي دافعه جهان را تحت سيطره خود دارد درصد 65و اجزا تشكيل دهنده جهان را تحت كنترل و نفوذ خود دارد. به همين سياق ماده سياه كه غيرقابل مشاهده و براي ما ناآشنا است درصد 30 جرم عالم را به خود اختصاص مي دهد و بدين شكل آنچه در جهان مي ماند و براي ما قابل درك و رويت است متضمن تنها پنج درصد از مجموع عالم است كه تركيبي از ماده و انرژي است. دو ايده عجيب در ارتباط با تسريع روند گسترش و انبساط جهان در سال 2002 پا به عرصه حيات گذاشت: سرنوشت محتوم همه كهكشان ها انجماد در زماني مشخص است يا شايد هم براي زماني پاياني نيست. وجود آب بر روي مريخ مريخ به اين آساني رازهاي دروني و سر به مهر خود را افشا نهايتا نمي كند آنكه هدف بزرگي كه ناسا و همه دانشمندان مريخ شناس دنبال مي كنند يافتن پاسخي براي اين سوال است كه آيا در مريخ حيات وجود دارد يا؟ نه اما پيش از پاسخ دادن به اين سوال بايد جوابي براي اين پرسش كه آيا در سياره مريخ آب وجود دارد يا نه يافت چرا كه ما وجود اين مايع را ضرورتي براي همه گونه هاي حياتي مي پنداريم. به رغم دو مورد كشف آب منجمد به سال 2002 هنوز هيچكس با اطمينان نمي تواند ادعا كند كه آب به صورت مايع ممكن است بر روي اين سياره وجود داشته در باشد اين ضمن نشانه هاي جديدي به دست آمده است: نتيجه تحقيقاتي بهت آور و دور از انتظار كه در ماه دسامبر سال گذشته ميلادي منتشر شد نشان مي داد كه شيارهاي تيره موجود بر سطح مريخ به دليل جريان آب شور به وجود آمده است اما كماكان بسياري از محققان در مورد نتيجه اين تحقيقات ابراز ترديد مي كنند. درست هنگامي كه شما در حال مطالعه اين سطور هستيد فضاپيماي اوديسه ناسا در حال گردش به دور مريخ است تا شايد شواهد بيشتري در اين زمينه به دست آورد. بطن كهكشان راه شيري پديده اي ناشناخته در حال بلعيدن عالم در مركز كهكشان ما است و صرفنظر از آنچه عامل تشكيل اين غول جاذبه اي شده اما ماهيت آن نشانگر فقدان گرايش به بلعيدن ساير اجرام بود. در ماه اكتبر ستاره شناسان اعلام كردند ستاره اي را رصد كرده اند كه در حال گردش به دور حفره سياه و در آستانه نزديك شدن به آن بوده است. اين كشف هر چند چيزي در مورد ماهيت، نحوه تشكيل يا عملكرد حفره سياه به دست نداد اما موجب شد اساس وجود اين پديده به اثبات برسد. اين در حالي است كه نواحي اطراف حفره سياه مملو از تحرك است و وجود تحرك بسيار در اين بخش از كهكشان راه شيري توسط رصدخانه اشعه ايكس چاندرا به اثبات رسيد. يك نكته كه در مورد حفره سياه كهكشان راه شيري وجود دارد آنكه اين حفره به مقدار كافي ماده يا تشعشع از خود ساطع نمي كند تا به سان ساير حفره هاي سياه ابر سنگيني بتوان به بررسي آن دانشمندان پرداخت تا اين مقطع نتوانسته اند توضيحي براي اين تفاوت بيابند. پيشنهاداتي در سال جاري به منصه ظهور رسيد. هر چند كه يك تحقيق صورت گرفته در ماه ژانويه نشان داد، تلفيق و ادغام دو حفره سياه چون كليدي براي قطع و وصل فعاليت هاي حفره اي كه ديگري را بلعيده، عمل مي كند. سپس در ماه نوامبراخترشناساني كه عملكرد حفره هاي سياه را پيگيري مي كنند از نوعي تلفيق تعليقي خبر دادند به آن معنا كه دو حفره سياه در كنار هم قرار گرفتند بي آنكه يكي، ديگري را به طور كامل ببلعد. منشاء حيات آيا هرگز يكي از آن خوابهاي دلهره آور ديده ايد كه درصدد گريختن از چنگ يك ديو هستيد و با حداكثر توان مي دويد اما در عمل احساس مي كنيد حتي يك گام به جلو؟ نرفته ايد تلاش براي درك منشاء حيات تفاوت چنداني با اين خواب ندارد. چنانكه بخواهيم منصفانه قضاوت كرده باشيم بايد بگوييم اطلاعات كمي در دست است كه مي تواند در اين زمينه به ياري ما بشتابد. زمين اطلاعات اندكي در مورد آنچه ميلياردها سال قبل، زماني كه حيات آغاز شد در خود جاي داده است. در همين ضمن ايده هاي عجيب و غريبكم امروز نيستند دانشمندان عموما با اين ايده موافق هستند كه حيات در سفر از مريخ به زمين قادر بوده به بقاي خود ادامه دهد، به عنوان مثال با عزيمت بر روي يك قطعه شهاب سنگ و انتقال به زمين. نتيجه تحقيقي كه در ماه نوامبر به اطلاع جوامع علمي رسيد نشان داد كه تقريبا هر ماه يكبار قطعه سنگي از مريخ وارد جو زمين مي شود. يك ايده گسترده تر و مهمتر كه عنوان مي دارد عوامل حياتي مي توانند به آساني از فضا و با جاي گرفتن در غبار شهاب سنگ ها وارد جو زمين شوند در ماه دسامبر از حمايت و تاييد يك دانشمند ديگر برخوردار شد. اين اخترشناس اعلام داشت توانسته برخي از اين عوامل حياتي فرازميني و فضايي را در اتمسفر زمين بيابد. اين در حالي است كه بخش اعظم دانشمندان بر اين باورند حيات زميني از گونه هاي حيات اوليه اي كه در محلولي ساده از عوامل شيميايي همين جا بر روي زمين شكل گرفته، نشات گرفته است. ممكن است آب و مواد شيميايي ارگانيك از فضا به زمين آمده باشند اما زمين به منزله گاهواره رشد و تكامل اين مواد عمل كرده است. رازهاي ماه در فراسوي زمين هيچ جا به اندازه زمين مورد توجه انسان ها قرار نگرفته است. ما به ماه رفتيم و به اين سو و آن سو سرك كشيديم. خاك ماه را غربيل كرديم و نمونه هايي از خاك ماه را به زمين آورديم اما ماه هنوز رازهاي بسياري را از ما پنهان كرده است. يكي از عمده ترين و عميق ترين اين رازها سنگ هايي است كه ميلياردها سال پيش به دليل اصابت شديد شهاب سنگ ها از زمين جدا شدند و برخي از آنها در ماه آرام و قرار گرفتند. براي ساليان درازي گمان مي رفت سطح ماه مملو از اين انبارهاي اطلاعات زمين باشد. ماه ژوئيه سال گذشته ميلادي اولين تلاش براي شناسايي اين انبارها انجام شد. تخمين زده مي شود كه به فاصله چند سانتيمتري سطح ماه و در هر كيلومتر مربع از سطح اين قمر حدود پنج هزار كيلوگرم از مواد زميني ذخيره شده باشد. اين سنگ ها همچنين دربرگيرنده اطلاعاتي در مورد تركيب زمين جوان و اتمسفر آن و شايد هم اطلاعاتي در مورد منشاء حيات باشند. اين اطلاعات در هيچ جاي ديگري موجود نيست چرا كه بر خلاف ماه، مواد سطح زمين دائما در حال جابه جايي و بازيافت هستند. مواد به بخش هاي دروني مي روند و گه گاه تحول اين مواد آنچنان گسترده است كه اثري از مواد اوليه بر جاي نمي ماند. هيچكس با اطمينان نمي تواند بگويد مي توان اين مواد را در ماه يافت يا اينكه مي توان آنها را استخراج كرد اما محققان در اين رابطه خوش بين هستند. جان آرمسترانگ، رئيس هيات تحقيقاتي دانشگاه واشنگتن مي گويد: تحقيقات جديد به ما دلايل زيادي براي بازگشت به گذشته مي دهد، اينكه به ماه به مثابه پنجره اي براي ديدن دوران جواني زمين بنگريم. او مي افزايد اين روش سريعترين و ارزانترين راه براي آموختن در مورد سال هاي اوليه تشكيل اين سياره و شكل گيري منظومه شمسي است. آيا ما تنها هستيم اگر مي توانستيم با كنار هم قرار دادن پاشنه پاهايمان در يك چشم به هم زدن به زمين ديگري برويم، مي توانستيم پاسخ اين سوال را بيابيم اما ما در اين سياره گرفتار آمده ايم و چشم انداز كاملي هم از فضا، فراروي ديدگان ما وجود ندارد. ما ناچاريم به طور غيرمستقيم حضور دنياي اطرافمان و آنچه گرداگرد ساير ستاره ها مي گذرد را مورد بررسي قرار دهيم و تنها امكاني كه براي ما وجود دارد حدس زدن در مورد وجود حيات در ساير نقاط جهان است. تا اين زمان سياره هايي كه ما در فراسوي منظومه شمسي يافته ايم بزرگتر و عظيم تر از مشتري بوده اند. تا پيش از سال 2002 همه سياره هايي كه كشف شده بودند به فاصله كمي از ستاره خود در حال دوران بودند كه اين مسئله با لحاظ استانداردهاي منظومه ما كمي عجيب و نامعمول به نظر مي آمد. اين اكتشافات موجب شده بود در مورد اينكه بتوان وضعيت حاكم بر منظومه شمسي را استانداردي براي جهان دانست ترديد روا داشته شود. در ماه ژوئن براي اولين بار سياره هاي جديدي كشف شد كه در شرايط و فاصله اي مشابه با گردش سياره هاي منظومه شمسي به دور توده گازي عظيمي كه مركز منظومه ماست در حال گردش به دور ستاره خود هستند. اكنون تمامي توجهات بر يافتن سياره هاي كوچكتر متمركز شده است و تحقيقي كه طي سال گذشته انجام شد نشان داد ميلياردها عدد از اين سياره ها وجود دارد. تعداد اندكي از دانشمندان در مورد وجود سياره هاي سنگي كه در مدارهايي چون مدار زمين به دور سياره خود در حال گردش هستند، ترديد دارند اما نبايد در آينده اي نزديك انتظار كشف ادله اي صريح در اين زمينه را داشت. گمان مي رود اين رازي باشد كه تا زمان توليد نسل جديد تلسكوپ ها و ارسال آنها به مدار زمين سر به مهر بماند. در همين ضمن تحقيق ديگري كه در سال گذشته ميلادي انجام شد نشان داد احتمال وجود حيات در شرايطي شبيه به حيات زميني در سياره اي شبيه به زمين يك به سه است. اكثر دانشمندان هنگامي كه در مورد ET حيات ] [فرازميني سخن مي گويند بيشتر انتظار دارند جانداران و ارگانيسم هاي تك سلولي بيابند. در آن روي سكه اعضاي موسسه تحقيقاتي SETI براي شنيدن ندايي از حيات هوشمند فرازميني به انتظار نشسته اند. شايد جانوري هوشمند مثل ما و شايد هم ميكروبهايي هوشمند در گوشه اي از عالم وجود داشته باشند. هر چند شايد هيچگاه پيامي از اين جانداران هوشمند دريافت نشود اما شايد هم سال جديد متضمن اخباري خوش براي ما باشد. خورشيد اسرارآميز اگر در جست و جوي شغلي با آينده اي درخشان هستيد در رشته فيزيك خورشيدي تحصيل كنيد. نكته عجيب اينجاست كه ما هنوز هم به درستي واكنش هاي درون خورشيدي كه زمين به دور آن مي گردد را نمي شناسيم. تصاوير جديد گرفته شده از لكه هاي خورشيدي در سال 2002 كه دقيق ترين تصاويري است كه تا اين زمان از خورشيد گرفته شده است ساختارهاي كانال مانندي را آشكار ساخت كه از نقاط روشن سطح خورشيد آغاز شده و به هسته تاريك لكه هاي خورشيدي راه مي يابد. اين ساختارهاي عجيب به مجرايي براي انتقال گرماي شديد درون خورشيد و انرژي مغناطيسي بسيار قدرتمند خورشيد مي مانند اما فراتر از عملكرد آنها نحوه تشكيل اين ساختارها است كه كماكان يك معما دن است كيزلمن يكي از اعضاي تيم تحقيقاتي خورشيد مي گويد: اينكه دقيقا در درون خورشيد چه اتفاقاتي به وقوع مي پيوندد و اينكه چرا اين ساختارها شكل گرفته اند همان چيزهايي است كه ما نمي دانيم. آيا خورشيد و واكنش هاي درون خورشيدي شناخته شده؟ است اين جنگل شگفت آور از ساختار ديناميكي خورشيد چيزي است كه هيچكس در موردش اطلاعات دقيقي ندارد هر چند مدت هاي مديدي است كه دانشمندان به خورشيد و آنچه در هسته و سطح اين ستاره رخ مي دهد، چشم دوخته اند. طول عمر جهان دانشمندان تا حدود زيادي در مورد روش عمومي شكل گيري عالم اتفاق نظر دارند اما آنچه هميشه مبحث گفت وگوهاي مداوم و مكرر دانشمندان بوده سن جهان بوده است. از مدت ها قبل عمر جهان بين 12 تا 15 ميليون سال تخمين زده مي شد اما هر از چند گاهي ايده اي نو در اين زمينه مطرح مي شود. بر اساس تصاويري كه طي ماه آوريل توسط تلسكوپ فضايي هابل گرفته شد سن جهان بين 13 تا 14 ميليون سال برآورد شد. هر چند به درستي نمي توان پيش بيني كرد چه زماني يك تاريخ نسبتا دقيق براي شكل گيري جهان در نظر گرفته خواهد شد اما به جرات مي توان گفت در سال 2003 احتمالات نوين بسياري مطرح خواهد شد. البته سوالاتي هم در مورد جهان وجود دارد كه كماكان بي پاسخ مانده است: در آغاز حيات جهان دقيقا چه اتفاقاتي رخ داده؟ است سياره هاي گمشده اعجاب و شگفتي دانشمندي هوشمند و زبر و زرنگ كه آخرين مدل كامپيوترهاي عصر معاصر را در اختيار دارد و اين كامپيوتر تئوري هاي رنگارنگ پذيرفته شده در مورد شكل گيري منظومه شمسي ما طي يك دهه گذشته طرح شده اند را در حافظه خود جاي داده است در نظر بگيريد، هنگامي كه بر صفحه مانيتور خود دياگرامي بازسازي شده از منظومه شمسي را مي بينيد كه مشتمل بر هفت سياره است. لااقل به لحاظ تئوريك نپتون و اورانوس از منظومه شمسي حذف شده بودند. مشكل از آنجا ناشي مي شود كه مدل استاندارد شكل گيري سيارات مستلزم موادي است كه از برخورد آنها با يكديگر و انضمام آنها به هم طي ميليون ها سال، سيارات شكل بگيرند. پس از تشكيل هسته عظيم گازي، گاز به سوي اين توده ها جذب شده و سياراتي مثل مشتري و زحل به وجود آمدند. اما در جايي دورتر، آنجا كه نپتون و اورانوس به دور زمين مي چرخند هيچگاه ماده جامد كافي اي براي خلق اين سياره ها وجود نداشته است. سال گذشته آلن باس از تئوري سازان صاحبنام در موسسه كارينج واقع در واشنگتن ايده راديكال جديدي را مطرح كرد. نوعي مكانيسم سياره ساز كه تعريفي قابل قبول براي دو غول منجمد حاشيه اي منظومه شمسي و نحوه تشكيل شان ارائه مي دهد. باس اعتقاد دارد چهار سياره بزرگ موجود در منظومه شمسي، هسته هاي جامد يا تشكيل شده از مواد سخت ندارند بلكه اين سياره ها از توده هاي گازي بزرگ و غبار جدا شده اند. براي آنكه تئوري باس منطقي تر و قابل قبول تر به نظر آيد او ناچار بود براي مكان تشكيل منظومه شمسي بخش ديگري از عالم را در نظر گيرد. به همين جهت او ناحيه اي را كه اكثر ستارگان در آنجا شكل گرفتند در نظر گرفت، جايي كه تشعشعات ماوراء بنفش ستارگان در حال تشكيل يا شكل گرفته مجاور مي توانسته اورانوس و نپتون را از توده هاي گازي جدا كند. منظومه شمسي سپس به جايگاه و موقعيت كنوني خود نقل مكان كرد كه موقعيتي مناسبتر در كهكشان راه شيري بود. آيا سال 2003 آخرين سال حيات بشر خواهد بود هيچ خبري در مورد فضا و تحولاتي كه در فضاي پيرامون زمين رخ مي دهد به اندازه خطر بالقوه برخورد شهابسنگ ها با زمين خبرساز نبوده و تيتر يك رسانه ها نشده است. در يكي از مواردي كه بيش از ساير موارد، مورد توجه قرار گرفت يك شهابسنگ كه احتمال اندكي براي اصابت آن به زمين در سال 2019 وجود دارد در ماه ژوئيه سال گذشته توجه همه رسانه ها و مردم را به خود جلب اين كرد خبر براي چند روز ساير خبرها را تحت الشعاع خود قرارداد. سناريويي كه هر سال لااقل يكبار تكرار مي شود. در حال حاضر هيچ شهابسنگي وجود ندارد كه در مسير برخورد با زمين باشد. در همين ضمن صدها هزار عدد از اين سنگ ها در فضاي خارج وجود دارد كه هنوز شناسايي نشده اند. شهاب سنگ ها كماكان بخشي از معماهاي حل نشده امروز هستند و هيچكس به درستي نمي داند با شهابسنگي كه ممكن است روزي در مسير برخورد با زمين باشد چه بايد نكته كرد مهم آنكه در سال 2002 تعداد شهاب سنگ هاي بزرگي كه قمرهاي همراه دارند به بيش از سي مورد رسيد. ممكن است ده ها شهابسنگ بزرگ ديگر وجود داشته باشد كه هنوز شناسايي نشده اند. تغيير مسير يا نابودي شهاب سنگي كه ممكن است روزي در مسيري حركت كند كه اصابت اش با زمين اجتنابناپذير باشد، چيزي است كه مهندسان را كه اكنون حتي از تصور حركت يك شهابسنگ منفرد بزرگ به سوي زمين احساس نگراني و ترس مي كنند لااقل با توانمندي و علم امروزي ما تقريبا ناممكن مي دانند. com.Space