Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811111-59847S1

Date of Document: 2003-01-31

مثلا روي قوطي پنير فقط نوشته پنير نگاهي به نمايشگاه تاپيوگرافي بوف كور گنجينه ي بسيار غني از خوشنويسي فارسي موجود است كه بررسي و كنكاش در آن مي تواند ما رابه تايپوگرافي اصيل فارسي نزديك كندو به آن هويت ايراني ببخشد ثمانه قدرخان رنگ پنجم با تركيبي از: ساعد مشكي، رضا عابديني، عليرضا مصطفي زاده، مجيد عباسي و بيژن سيفوري دومين نمايشگاه خود را در گالري سيحون برگزار براي كرد شروع مطلب هيچ جمله اي اضافه نمي كنم جز اينكه گفتند: مصطفي اسداللهي در بي ينال گرافيك گفت: بياييد يك روز فكر كنيم كه گرافيك وجود ندارد، آن وقت ببينيد كه چقدر سخت خواهد گذشت. رنگ پنجم عنوان گروهي است كه در سال 1381 سومين نمايشگاهش را با عنوان بوف كور برگزار كرد. نمايشگاه اول اين گروه با نام خشت اول با پنجاه و شش پوستر از هشت طراح گرافيك برگزار شد. دومين نمايشگاه با عنوان رالف شرايفوگل در تهران و سومين بوف كور (تايپوگرافي فارسي ) نمايشگاه برگزار شده در گالري سيحون آثار تايپوگرافي يك گروه گرافيست بود كه هدف اصلي شان به نقد گذاشتن تايپوگرافي بود و بس و عنوان كردند: مسئله مهم براي ما به نقد گذاشتن تصور موجود از تايپوگرافي بود چرا كه در اغلب موارد نشان نوشته را به جاي تايپوگرافي عنوان مي كنند در حالي كه تايپوگرافي بحث ديگري است و با توجه به ظهور چندين مسئله اش در دنيا هيچ گاه در ايران به صورت يك بحث جدي مطرح نشده است گروه رنگ پنجم قصد داشت بوف كور را بهانه اي قرار دهد براي نقد اين نوع گرافيك و يا برپايي نمايشگاهي ويژه آن. اينكه اين گروه بخواهند تايپوگرافي را نقد كنند بسيار مهم است آن هم يك بررسي با تبعات منفي و مثبت و رنگ پنجم نيز با اعتقاد به اينكه نقد مثبت و منفي ندارد توضيح مي دهد: تايپوگرافي با حضوري موثر در چند ساله اخير به عنوان يك روش در خلق آثار گرافيك خودنمايي كرده است. با اين وجود اين مقوله در ايران از تعريف مشخص و يا تحليل اساسي برخوردار نبوده و نظرات شفاهي، و غير مكتوب تنها شنيده شده اند. درحالي كه هر ساله تعداد زيادي كتابهاي تايپوگرافي در گوشه و كنار جهان به چاپ مي رسند، در ايران بسياري نشانه نوشته را تايپوگرافي مي دانند. بوف كور بهانه اي بود براي پرداختن به تايپوگرافي و اين كه شايد از پس اين نمايشگاه نقد و نظري نوشته شود و گشايشي باشد براي آن. بنابراين بوف كور و هدايت بهانه بودند تا موضوع اصلي. انتخاب هدايت جداي از اين كه براي همه ما نويسنده اي بزرگ و شناخته شده است و امسال هم يك صدومين سال تولد اوست، اغلب چند اثر از او را خوانده اند و با حال و هواي او كم بيش آشنايي دارند. پس خود رنگ پنجمي ها براي نقد تايپوگرافي از تعريف آن شروع مي كنند و قبل از تعريف از حسن تايپوگرافي مي گويند كه: دو نكته مهم در تايپوگرافي قابل تامل است. اول اين كه حروف و كلمات به جهت اين كه علائم و نمادهاي شناخته شده هستند ارتباطي سريع با بيننده، برقرار مي كند. اين علائم اگر خوانده هم نشوند در ذهن بيننده آشنا هستند. و از جهت ارتباط با بيننده گامي به جلو محسوب مي شوند. نكته دوم كه در واقع اصلي ترين بخش تايپوگرافي است، ايجاد فضا يا اتمسفري است كه بيننده را به موضوع نزديك مي كند. حال بايد ببينيد كه آثار اين نمايشگاه به اين منظور رسيده اند يا؟ نه و يا اين كه اصلا ديگران به گونه اي ديگر تايپوگرافي را تعريف مي كنند و نظرات ديگري دارند. همه اميد ما اين است كه اين نمايشگاه مقدمه اي باشد براي ورود به اين مقوله. به خصوص كه در اين نمايشگاه كارهاي چهار نسل در كنار همديگر قرار دارد. آقايان مميز، بريراني و.. از نسل اول، آقايان حقيقي و اسدالهي و.. از نسل دوم، رنگ پنجمي ها و هم سن و سالان شان از نسل سوم و جوان ترهاي بيست، بيست وپنج ساله از نسل چهارم. اين فرصت خوبي است كه اين كارها با هم مقايسه شوند اگر چه اين تعداد ( نفر ) 44 در برگيرنده همه طراحان و يا نمايندگان كل آن ها نيستند ولي همين گزيده نيز جاي نقد دارد. اين نمايشگاه، با نقد صادق هدايت شروع شده كه علت آن از نظر گرافيست هايي كه به آن پرداخته اند چيزي نبوده جز روح حاكم بر فضاي كار و اينكه روحيه صادق هدايت و فضاي حاكم بر آثار او با اين تكنيك تداعي مي شود و خودشان نيز مي گويند: شما در اين نمايشگاه با احساس يا برداشتي كه يك طراح گرافيكي برجسته از صادق هدايت داشته شريك مي شويد. گروه رنگ پنجم عنوان مي كند كه تايپوگرافي به صورت يك روش كاملا مشخص در تمام دنيا مطرح است و گرافيست ها در ايران نيز تحت تاثير آن كار مي كنند. اينكه همه تايپوگرافي را بپسندند نيز نكته اي قابل توجه است تايپوگرافي در طراحي; كتاب، بروشور و پوستر چقدر موفق بوده يا مي تواند؟ باشد اين گرافيست ها نيز معتقدند: گرافيك در تمام زندگي مردم وجود دارد اما متاسفانه چيزي كه مي بينيد اين است: زجري كه جامعه ما مي كشد و شما هم در تمام اجزاي آن مي بينيد نبود مديريت هنري در اجتماع است و هر كس گوشه اي از آن را به سليقه خود خراب كرده است، حتي در بسياري از موارد بناهاي باستاني ما هم درست بازسازي نمي شوند چون باز هم سليقه اي برخورد شده است اما اگر در جامعه اي مديريت هنري قوي و خوش سليقه وجود داشته باشد به طور مسلم روي ذهنيت مردم نيز اثر مي گذارد. اين سليقه را تك تك گرافيست ها و هنرمندان به وجود مي آورند آن هم با ارائه آثارشان. اين اعتقادي است كه شايد بسياري داشته باشند اما اين گروهي كه با آنها و نمايشگاهشان همراه شده ايم باز هم طور ديگري مي بينند: فرض كنيد تمام گرافيست هاي ما گرافيست هاي درجه يك باشند و تمام كارهايشان خارق العاده باشد و سفارش دهندگان نيز خوب باشند ولي بخشي از سليقه سازي مردم از طريق تلويزيون انجام مي شود يعني زماني كه شما يك پس زمينه خوب براي يك گوينده اخبار بسازيد سليقه مردم را خراب كرده ايد يا زماني كه محل برگزاري مسابقات در تلويزيون با بدترين دكوراسيون نشان داده مي شود يا ساير برنامه ها همه و همه يعني سليقه مردم را خراب مي كنند و زماني كه اين طور برخورد مي شود دليلي ندارد تا شما فكر كنيد مردم مي توانند با 4 كار گرافيكي خوش سليقه شوند. ساعد مشكي به عنوان يكي از اعضاي گروه رنگ پنجم به اين سوال پاسخ مي دهد چرا كه با فعاليت چند ساله اخير خود در نشر ماه ريز نشان داده كه مردم را مي شناسد و از سطح سلايق و علايق آنها آگاهي دارد، جذب گروهي كه متفاوت مي بينند قابل توجه است و مشكي نيز مي گويد: من با نظر شما مخالفم، چون فكر مي كنم مردم خيلي خوش سليقه تر از مسئولين ما هستند. يك مسئله عمومي در سطح اجتماع وجود دارد كه آن بد سليقگي است كه آن را مي توان آموزش داد و درست كرد. شما در كشورهاي خوب دنيا زماني كه براي خريد وارد يك فروشگاه مي شويد نمي توانيد يك شي، يا وسيله بد انتخاب كنيد چون همه وسايل را طراحان صنعتي درست كرده اند، معماران داخلي و دكوراتيورها ساخته اند. براي نمونه چندين سال پيش طرح ساختن صندلي هاي رنگي براي اتوبوس ها را به يك كسي دادند. صندلي ها را ساخته بودند ولي براي كف صندلي عاج طراحي نشده بود، در نتيجه وقتي اتوبوس ترمز مي كرد شما مي رفتيد زير صندلي جلويي چون اصطكاك نداشت و شما نمي توانستيد روي آن بنشينيد بعد اين صندلي ها را برداشتند و جاي آن صندلي خارجي گذاشتند ولي اگر به يك شخص حرفه اي سفارش داده مي شد او مي دانست كه صندلي بايد عاج داشته باشد و الي آخر و در تمام چيزها. مثل طراحي مبلمان ها. نقش طراحي صنعتي را ناديده نگيريد. آن هم در اين سال ها كه نقش بسيار موثري داشت چون با وسايل زندگي ما سروكار دارد اما به هر حال تاثير گرافيك در بين هنرهاي تجسمي به خاطر به روز بودن آن است. البته گرافيك يك هنر مصرفي است و مشكي در اين خصوص مي گويد: شما در مورد بخشي از گرافيك صحبت مي كنيد كه بخش خالص آن نيست. بخشي است كه با طراحي صنعتي و مواد غذايي سروكار دارد در واقع بخش تجاري و صنعتي گرافيك است اما در مقوله فرهنگي هم شما خيلي زياد مي توانيد تاثير بگذاريد. چرا بچه هاي لهستاني و چك انيميشن خوب نگاه مي كنند و هنوز هم خوش سليقه اند به خاطر اينكه از بچگي به آنها انيميشن خوب نشان دادند، در سطح شهر پوسترهاي خوب و بيل بوردهاي درست و حسابي ديده اند، فيلمبرداري تلويزيون آنها خيلي خوب است پس آنها يكسري بچه خوش سليقه بار مي آيند. ولي من بايد تمام چيزهاي خوب را فقط در كتابها به بچه ام نشان دهم و زماني هم كه بزرگ مي شود دوگانه است يعني يا سليقه خارجي را مي پسندد يا بدسليقه بار مي آيد ولي مي توان از گرافيك به عنوان يك وسيله بسيار موثر در خوش سليقه كردن استفاده كرد، شك نكنيد منتهي ما بايد يك درجه بندي براي طراحان مان قائل باشيم. اما رنگ پنجمي ها و انتخاب عنوان نمايشگاه و به طور كل قرار گرفتن اين افراد كنار يكديگر مسئله قابل توجهي است. انتخاب صادق هدايت و به خصوص نام بوف كور زيركي رنگ پنجمي ها را مي رساند و انتخاب خوبي است چرا كه هدايت و فضاي فكري و كاري او بستر بسيار مناسبي براي طراحي و ايده پردازي است و بعد از اين همه سال هنوز ابهام ويژه اي در آثار هدايت وجود دارد و بسياري معتقدند كشف ناشده باقي مانده! بوف كور شايد به هدف خود رسيده باشد و رنگ پنجم هم مي خواهد كه پس از برپايي نمايشگاه نقد و نظرات مختلف را جمع آوري كند چرا كه با ديد جامعه شناسانه نمايشگاهي برگزار كرده كه مي توان حدس زد محكي براي شناخت سليقه مردمي است كه مي آيند و مي روند هر چند كه اين مردم خاص اند كه به گالري نقاشي سر مي زنند تا پوسترهاي بوف كور و صدمين سال تولد يا مرگ صادق هدايت را ببينند، اصلا چه فرقي؟ مي كند مهم نتيجه اين مباحثه و نقد است نه برگزاري نمايشگاه. اين را خود رنگ پنجمي ها از اول هم ابراز داشتند و مي گويند: ما قصد نداشتيم خودمان مطرح شويم و فقط مي خواستيم تايپوگرافي مطرح و نقد رنگ شود پنجم معتقد است، گنجينه بسيار غني از خوشنويسي فارسي موجود است كه بررسي و كنكاش در آن مي تواند ما را به تايپوگرافي اصيل فارسي نزديك كند و به آن هويت ايراني آن ببخشد چه مسلم است اختلاف ملاك ها و معيارهاي تايپ فارسي با لاتين است. قطعا ريختن تايپ فارسي در ظرف لاتين از ارزش هاي زيبائي شناسانه آن خواهد كاست و آن را تنزل خواهد داد. اگر اين بررسي به درستي انجام شود، ملاك ارزشمندي خواهد بود براي تفاوت گذاشتن ميان تويپوگرافي با درهم ريختگي حروف و كلمات. اين گروه مي گويند مصطفي اسداللهي در بي ينال گرافيك گفت: بياييد يك روز فكر كنيم كه گرافيك وجود ندارد، آن وقت ببينيد كه چقدر سخت خواهد گذشت. و بعد هم از جانب خودشان مي گويند: مثلا روي قوطي پنير فقط نوشته پنير.