Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811110-59828S1

Date of Document: 2003-01-30

از روزنه آبي تا كاكتوس به بهانه نمايشنامه خواني اكبر رادي در خانه هنرمندان كاكتوس آخرين نمايشنامه اكبر رادي است كه آن را براي اولين بار در حضور علاقه مندان و دانشجويان در آمفي تئاتر خانه هنرمندان و به دعوت انجمن نمايشنامه نويسان ايران قرائت كرد، كه در پايان جلسه حضار به نقد و تحليل اين اثر پرداختند. اين نمايشنامه درباره زندگي يك پزشك است كه به دليل اختلافات خانوادگي تصميم به خودكشي گرفته است اما نويسنده او را از اين كار باز مي دارد و در عوض خود با پي بردن به پوچي دنيا خودكشي مي كند. رضا آشفته اكبر رادي عادت چنداني براي حضور در مجامع عمومي ندارد، براي همين هرازگاهي كه در يكي از محافل حضور مي يابد، بهترين فرصت را براي علاقه مندانش به وجود مي آورد كه ديداري تازه كنند. اين نويسنده در 10 مهر 1318 از پدر و مادري به نام هاي حسن وام البنين در شهر رشت به دنيا تا آمد چهارم ابتدايي در دبستان عنصري رشت تحصيل كرد و به دليل ورشكستگي پدر در سال 1329 روانه تهران شدند. او تحصيلات خود را در دبستان صائب و دبيرستان فرانسوي رازي تهران پي گرفت. رادي از سال 34 با آثار هدايت آشنا و از همين زمان داستان نويسي را شروع او كرد در 17 سالگي اولين داستان خود به نام موش و مرد را در روزنامه كيهان چاپ و اولين داستان بلند (مسخره ) خود را نوشت و آن را منتشر نكرد. يك سال بعد براساس تاثيري كه از بوف كور گرفته بود، داستان بلند افسانه دريا را نوشت و آن را براي هميشه به گوشه اي نهاد. بعد براي دست گرمي نمايشنامه از دست رفته را نوشت كه امروز لابه لاي اوراقش همچنان موجود است. در سال 37 اولين نمايشنامه به نام دوشيزه اورلئان اثر شيلر را مطالعه و همچنان به داستان نويسي ادامه داد. در سال 38 از دبيرستان رازي فارغ التحصيل و در كنكور پزشكي دانشگاه تهران مردود شد. او با چاپ داستان باران در مسابقه داستان نويسي مجله اطلاعات جوانان بين 1148 نفر برنده جايزه اول شد. در همين سال موفق به تماشاي نمايش خانه عروسك اثر ايبسن شد و سرآخر اولين نمايشنامه جدي خود به نام روزنه آبي را نوشت. در سال 39 چندين داستان كوتاه را در مجلات و هفته نامه هاي آن زمان منتشر كرد. همچنين با احمد شاملو آشنا شد كه شاملو پس از خواندن روزنه آبي او را به شاهين سركيسيان، كارگردان تئاتر معرفي كرد. سركيسيان روزنه آبي را به عنوان يك نمايشنامه معاصر در برنامه اجرا قرار داد. رادي در سال 39 در مقطع كارشناسي رشته جامعه شناسي دانشگاه پذيرفته شد. دهه 40 رادي در سال 40 دوره يكساله تربيت معلم را گذراند و به عنوان معلم وارد مدارس تهران شد. او در اين سال روزنه آبي را بازنويسي كرد. وقتي با جلال آل احمد آشنا شد، آل احمد از او خواست تا روزنه آبي را اصلاح كند. اما رادي تن به اصلاحات آل احمد نداد و از چاپ روزنه آبي در كتاب ماه خودداري كرد. در همين سال با آنكه هيچ يك از ناشران زير بار چاپ روزنه آبي نرفتند او با هزينه شخصي آن را منتشر ساخت. همچنين صلاحيت سركيسيان براي اجراي روزنه آبي از سوي اداره هنرهاي زيبا رد رادي شد نگارش نمايشنامه خانه بابو را ناتمام گذاشت و عضو گروه ادبي طرفه شد كه اعضايش 11 تن از نويسندگان و شاعران جوان بودند. در سال 42 افول را نوشت و ترجمه دايي وانيا چخوف را ناتمام رها كرد. همچنين چند نقد و داستان را در مجله آرش چاپ كرد. در سال 43 به سرمايه گروه طرفه نمايشنامه افول را منتشر كرد. در رشته علوم اجتماعي دانشگاه تهران ليسانس گرفت و در مقطع كارشناسي ارشد پذيرفته شد. در همين سال گروه طرفه منحل و او با حميده عنقا، يكي از دانشجويان هم رشته آشنا شد. سال بعد نمايشنامه محاق را نوشت و آن را در پيام نوين چاپ كرد و با حميده عنقا ازدواج در كرد سال 45 نمايشنامه هاي مسافران و مرگ در پاييز را در ادامه محاق نوشت و آن ها را توسط پيام نوين منتشر كرد. سپس دست به نگارش از پشت شيشه ها زد كه پيام نوين از آن هم براي چاپ استقبال كرد. بالاخره سركيسيان به مدت 4 شب نمايش روزنه آبي را در انجمن ايران و آمريكا به صحنه آورد كه با شكست مواجه شد. همچنين مذاكره اي پيرامون اجراي از پشت شيشه ها بين رادي و بيضايي صورت گرفت كه در نطفه باقي ماند. رادي در اين سال از دوره فوق ليسانس علوم اجتماعي ترك تحصيل كرد. در سال 46 به طور مستقل از پشت شيشه ها را منتشر و نگارش نمايشنامه ارثيه ايراني را شروع كرد. فصلي از ارثيه ايراني در ماهنامه بازار، ويژه هنر و ادبيات چاپ شد. عباس جوانمرد سه نمايشنامه به هم پيوسته محاق مسافران، و مرگ در پاييز را تبديل به تله تئاتر كرد. بعدها ارثيه ايراني به طور كامل منتشر شد. رادي صيادان را در سال 48 نوشت و روانه بازار كتاب كرد. در همين سال ركن الدين خسروي از پشت شيشه ها را در تالار سنگلج به اجرا گذاشت. در سال 49 مرگ در پاييز و مجموعه داستان جاده به بازار آمد. ارثيه ايراني توسط خليل موحد ديلمقاني و افول توسط علي نصيريان در تالار سنگلج به صحنه آمد. دهه 50 رادي در سال 50 نمايشنامه لبخند باشكوه آقاي گيل را نوشت و چند نامه همشهري را در ماهنامه نگين چاپ كرد. خسرو هريتاش مي خواست كه در سال 51 نمايشنامه افول را به فيلم تبديل كند كه از وزارت فرهنگ و هنر وقت مجوز نگرفت. اما سه گانه مرگ در پاييز در راديو اجرا و پخش شد. در سال 52 رادي مجموعه مقالات دستي از دور را منتشر كرد و فرامرز طالبي صيادان رادي را در تالار فردوسي دانشگاه تهران به اجرا گذاشت. همچنين راديو اجراي ارثيه ايراني را پخش كرد. او نمايشنامه درمه بخوان را در سال 53 نگارش كرد و ركن الدين خسروي نمايشنامه لبخند باشكوه آقاي گيل را در تالار 25 شهريور به صحنه برد. رضا ميرلوحي در سال 54 خواست كه براساس صيادان رادي فيلمي تهيه كند كه بي نتيجه ماند. اما محمود محمد يوسف روزنه آبي را براي تلويزيون آماده كرد. رادي در انستيتو مربيان امور هنري نمايشنامه نويسي تدريس كرد. او در سال 56 هاملت با سالاد فصل نوشت و منجي در صبح نمناك را طراحي كرد. مجموعه مقالاتش _ نامه هاي همشهري _ در آستانه انتشار توقيف شد. ارثيه ايراني به كارگرداني محمود محمد يوسف در تلويزيون و روزنه آبي و لبخند با شكوه آقاي گيل در راديو اجرا شد. در سال 57 به علت شروع انقلاب تمرينات هاملت با سالاد فصل به كارگرداني جعفر والي تعطيل شد. طي سال هاي 58 و رادي 59 مشغول نگارش منجي در صبح نمناك بود و در سال 60 آن را منتشر كرد. دهه 60 در سال 61 رادي فقط نمايشنامه پلكان را نوشت. سال 62 براي رادي سال سكوت بود. در سال هادي 63 مرزبان پلكان را در سالن اصلي تئاتر شهر به اجرا گذاشت و رادي تانگوي تخم مرغ داغ را براساس ارثيه ايراني دوباره نويسي كرد. در سال هاي 64 و 65 نگارش آهسته با گل سرخ طول كشيد و در سال 66 هادي مرزبان آن را در سالن اصلي تئاتر شهر اجرا كرد. همچنين اجراي راديويي پلكان پخش و دو نمايش محاق و مرگ در پاييز در دانشگاه اصفهان اجرا رادي شد در مقطع كارشناسي دانشكده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران به تدريس نمايشنامه نويسي مشغول شد. در سال 67 هادي مرزبان آهسته با گل سرخ را براي تلويزيون اجرا كرد كه پخش نشد اما اجراي راديويي همين نمايش پخش شد. رادي در سال 68 مصاحبه بلندي تحت عنوان بشنو از ني با ملك ابراهيم اميري انجام داد. منجي در صبح نمناك در تبريز و گرگان اجرا هادي شد مرزبان در سال 69 هاملت با سالاد فصل را در تالار چهارسوي تئاتر شهر به صحنه آورد. ضبط راديويي منجي در صبح نمناك پخش نشد. دهه 70 رادي نگارش شب روي سنگفرش خيس را كه از سال 68 شروع كرده بود تمام بشنو كرد از ني منتشر شد و محمد بنايي مرگ در پاييز را در سالن شماره 2 تئاتر شهر اجرا كرد. خانه دهخدا براي اجراي هاملت با سالاد فصل در كلن دعوت كرد كه در شب پرواز لغو او شد در سال 71 آميز قلمدون را نوشت و آهسته با گل سرخ در رشت اجرا شد. رادي از سال 72 شروع به مطالعه و گردآوري اسناد براي نوشتن يك نمايشنامه تاريخي كرد كه اين نمايشنامه در سال به 73 صورت پيش نويس آماده و در سال 75 ويرايش و پرداخت نهايي روي آن صورت گرفت. آميز قلمدون در سال 73 به كارگرداني هادي مرزبان براي تلويزيون ضبط و پخش شد. رادي در سال پس 73 از سي و دو سال تدريس بازنشسته شد. در سال 74 در مقطع كارشناسي و كارشناسي ارشد در دانشگاه هنر نمايشنامه نويسي تدريس كرد 76 سال رادي بوي باران لطيف است را نوشت و مرزبان آميز قلمدون را در تالار چهارسو و آن را در سال 77 در اصفهان اجرا او كرد در سال 77 شب روي سنگفرش خيس را در سالن اصلي تئاتر شهر به صحنه آورد. ويرايش بشنو از ني با تعليقات، اضافات و حرف هاي ديگري به نام مكالمات آماده شد. مرگ در پاييز و پلكان در رشت اجرا و از نويسنده تجليل شد. در سال 78 رادي به دعوت انجمن تئاتر اصفهان به آن جا رفت و در همايش استاني تئاتر و به دعوت انجمن تئاتر ايران و آلمان در ششمين فستيوال تئاتر كلن و در انجمن اجتماعي ارامنه تهران به مناسبت نودمين سال تولد شاهين سركيسيان سخنراني كرد. نوشابه اميري براي مركز گفت وگوي تمدن ها با اكبر رادي مصاحبه رادي كرد در سال 79 خانمچه و مهتابي را مرزبان نوشت باغ شب نماي ما را در جشنواره بين المللي تئاتر فجر اجرا كرد كه اجراي عمومي آن در سال 80 حسن بود پورسيفي در رشت و گرگان آهسته با گل سرخ را اجرا كرد. به مناسبت روز جهاني تئاتر و در جشنواره بين المللي تئاتر فجر از رادي تجليل شد. ضبط راديويي بوي باران لطيف است و ضبط و اجراي راديويي شب روي سنگفرش خيس در همين سال صورت گرفت. نكوداشت اكبر رادي در نخستين مراسم نكوداشت فرهيختگان تئاتر ايران زمين در دانشگاه هنر برگزار شد. و به عنوان معلم وارد مدارس تهران شداو رادي در سال 40 دوره يكساله تربيت معلم را گذراند وقتي با جلال آل احمد آشنا شد آل احمد از او خواست در اين سال روزنه آبي را بازنويسي كرد تا روزنه آبي را اصلاح كند اما رادي تن به اصلاحات آل احمد كتاب ماه خودداري كرد دهه 80 در سال 80 نمايشنامه تانگوي تخم مرغ داغ منتشر و اجراي ملودي راديويي شهرباران پخش آميز شد قلمدون و ملودي شهر باران به كارگرداني علي حاج علي عسگري در مجتمع فرهنگي خاتم الانبياء رشت اجرا شد. او نمايش ملودي شهر باران را علاوه بر رشت، در اردبيل و كرمانشاه اجرا كرد. اكبر رادي در سال 81 نمايشنامه كاكتوس را در نهمين برنامه نمايشنامه خواني انجمن نمايشنامه نويسان ايران براي علاقه مندانش قرائت كرد. او كه در اين متن همچنان وفاداري و پايبندي خود را به رئاليسم حفظ كرده است، اما نوع برخوردش با موضوع كاملا مدرن و برپايه تكنيك هاي جريان سيال ذهن است. البته او هم واقف است كه با اغراق شخصيت هاي غيرواقعي مي خواهد واقعي جلوه دهد، صرفا براي آنكه به پايان مورد نظرش نزديك شود، نويسنده و دكتر به لحاظ شخصيتي با يك جايگزيني نمايشي يك هدف را به انجام مي رسانند.