Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811109-59818S1

Date of Document: 2003-01-29

سايه روشن هاي انتخابات آينده الجزاير نصر القفاص آيا عبدالعزيز بوتفليقه رئيس جمهورفعلي الجزاير قادر خواهد بود موانع موجود بر سر راهش براي كسب دومين پيروزي در انتخابات آينده الجزاير را؟ بردارد اين سوال به رغم سادگي اش موضوع مورد بحثي است كه از مدت ها پيش در صحنه داخلي الجزاير مطرح و سناريوهاي متفاوتي براي آن به تصوير كشيده اين مي شود روزها با مطرح شدن نام فردي چون علي بن فليس نخست وزير اين كشور، به عنوان جانشين احتمالي بوتفليقه اين بحث ها داغ تر گشته است. واقعيت ها نشان مي دهد كه حفظ كرسي قدرت براي بوتفليقه، اين بار بر خلاف انتخابات گذشته كه با كنار كشيدن رقباي او _ درست چند ساعت پيش از راي گيري - صورت گرفت متفاوت خواهد بود. اگر الجزاير براي نخستين بار در تاريخ خود _ سال 1995 _ شاهد رقابت هاي انتخاباتي براي كرسي رئيس جمهوري بود و با پيروزي امين زروال رئيس جمهورسابق اين كشور وارد مرحله تازه اي شد سال 1999 با انتخاب عبدالعزيز بوتفليقه دوران تازه تري شروع شد كه پيش از دوستان، دشمنان بوتفليقه هم نسبت به تغييرات آينده هشيار گشتند. زيرا اين بار مردي دوباره به صحنه سياست الجزاير برگشته بود و تمايل داشت پنجه در پنجه مشكلات عمده اي دراندازد. وي تقريبا بيست سال تمام از صحنه خارج شده و به اجبار به حاشيه رفته بود. اما مشكلات الجزاير چون كوهي كه بر قاعده اي از تروريسم بنا شده باشد باعث شد تا بوتفليقه را دوباره به صحنه آورد. او وقتي رفت شرايط سياسي سكوت و آرامش را بر او تحميل كرد اما وقتي برگشت اوضاع كاملا فرق مي كرد. فاصله بين اين دو مرحله در واقع فاصله بين يك رژيم توتاليتر و يك رژيم دموكراتيك بود. كما اين كه او در دوران جنگ سرد از صحنه غايب و در دوران جهان تك قطبي دوباره به صحنه بازگشته بود. او به عنوان يك سياستگذار كهنه كار رفت و به عنوان سياستمداري كه ناگزير بود در ميادين زيادي به جدال با مشكلات برخيزد برگشت. او بر كرسي قدرت نشست و بدون داشتن يك برنامه خاص زمام رهبري اين كشور را به دست گرفت. بوتفليقه تنها براي خود سه چيز را تعهد كرده بود: خاتمه دادن به تروريسم، ارائه تصويري مثبت از الجزاير در جهان و منطقه و به راه انداختن چرخ هاي توسعه اقتصادي كشور. تحقق اين اهداف تلاشي مضاعف را مي طلبيد و او ناگزير شد در سكوت به راه خود ادامه دهد. فرمانروايي بر سرزميني كه از نظر سياسي چون شن زارهاي روان است كاري دشوار بود. اين مسئله در لحن بوتفليقه در همان ماه هاي نخست رياست جمهوري اش آشكار شد و گفتماني را برگزيد كه با گذشته به كلي متفاوت بود. از آن گذشته با انتخاب معاونان و همكارانش در انجام اين مسئوليت نيز نشان داد كه او معيارهاي تازه اي را در اختيار گرفته است. نتيجه اين كار اين بود كه او خانه را از داخل _ دولت _ بازسازي كرد و واقعيتي را نشان داد كه از گذشته بسيار فاصله گرفته بود. در دوران رياست جمهوري او، گرچه هنوز هم تروريسم كوشيد تا بقاي خود را حفظ كند اما بسيار ضعيف گشت و گرچه هنوز چرخ هاي توسعه اقتصادي در جاي خود درجا مي زند اما راه براي حركت آن به جلو هموار شد. احزاب سياسي كه هر يك شاخه ها و پنجه هاي نامريي و نامشخصي داشتند، با رويارويي با آن ها در بزنگاه هاي مختلف، به خصوص انتخابات پارلماني و محلي كه در دوران رياست جمهوري او برگزار شد، وزن واقعي هر حزبي مشخص يعني شد اين هرم وارونه دوباره بر قاعده خود بر زمين گذاشته شد و جبهه آزادي بخش دوباره به صحنه برگشت و با كسب اكثريت مفقود خود دوباره پيروزي هايي را به دست آورد. تا آن جا كه علي بن فليس دبير كل اين حزب نخست وزير شد. با اين تفاوت مهم كه نام هاي گذشته از خاطرها محو و پاك و اسم هاي تازه در صحنه ظاهر شدند. در دوران رياست جمهوري بوتفليقه، الجزاير دوباره جايگاه بين المللي و منطقه اي خود را احيا كرد و اين دستاورد _ هر چند بزرگ _ در رابطه با تاريخ ديپلماسي بوتفليقه، چندان تعجبآور نبود. گرچه او در اين راه از سوي مخالفانش ضرباتي كوبنده دريافت كرد اما چون ميدان، ميدان او بود، بدون ترديد پيروزي هايي را براي او به ثبت رساند كه مي تواند براي دور تازه رقابت هاي انتخاباتي او برگي برنده محسوب شود. از سوي ديگر، رابطه بوتفليقه با نهادهاي نظامي اين كشور در شكل و محتوا با گذشته ها تفاوت پيدا كرد. وي در يك زمان هم متهم بود به اين كه ارتش پشتيبان او بوده و در واقع ارتش او را به قدرت رسانده است و هم اين كه روابطش با سران اين نهاد، از نوعي تنش و نوسان رنج مي برد. اين دو اتهام را اگر با هم بپذيريم بايد به قدرت گفت وگو و تفاهم او با سران اين نهاد نظامي اعتراف بارها نمود در مورد اختلافات او با نهادهاي نظامي سخن گفته شده است، اما اين اختلافات فراتر از يكسري پچ پچ هاي پراكنده نرفت و همچنان طرفين بر احترام متقابل تاكيد ورزيده و به تعهدات خود پايبند هستند. شايد به دور از گفتمان هاي رسمي و تبليغاتي اين اختلافات به نحوي باشد كه در آينده نزديك و با خاتمه يافتن دوران رياست جمهوري او بيشتر خود را نشان دهد. چون انتخابات آينده را نمي شود به خصوص با توجه به آنچه در خلال انتخابات پارلمان و انتخابات محلي به اثبات رسيده پيش بيني كرد. كما اين كه سران ارتش نيز آشكارا با دقت و علاقه مندي از رفتارهاي گذشته فاصله گرفته و موفقيت هاي خوبي را در عرصه كسب يك وجهه تازه تر به دست آورند. بوتفليقه تقريبا بيست سال تمام از صحنه خارج شده و به اجبار به حاشيه رفته بود اما مشكلات الجزايرچون كوهي كه بر قاعده اي از تروريسم بنا شده باشد باعث شد تا وي را دوباره به صحنه آورد نكته ديگر اين است كه هنوز حجم اطلاعات ما پيرامون نامزدهاي احتمالي دوره آينده، بسيار كمتر از شايعاتي است كه در اين باره منتشر در مي شود اين ميان اگر از علي بن فليس نخست وزير و رهبر گروه اكثريت بگذريم كه مي تواند در صورت نامزد شدن، رقيبي جدي براي رئيس جمهور فعلي باشد، سايرين تقريبا اسم هاي مشهور و شناخته شده اي دارند. از جمله احمد طالب ابراهيمي وزير امور خارجه اسبق و رئيس حزب در حال تاسيس الوفاء و العدل و مولود حمروش نخست وزير سابق و شيخ عبدالله جاب الله رئيس حزب الاصباح و حسين آيت احمد كه يك رهبر تاريخي است. در همين رابطه اسامي كساني نيز تكرار مي شود كه در گذشته هم نامزد انتخابات رياست جمهوري بودند مثل محفوظ نحناح رئيس جنبش جامعه سالم و سعيد سعدي رئيس گروه جمعيت دفاع از فرهنگ و دموكراسي و نورالدين بوكروح وزير بازرگاني دولت فعلي و يا مقداد سيفي نخست وزير پيشين و يوسف خطيب يكي از سران سابق ارتش و... در ميان طرح اسامي نامزدهاي گوناگون پيوسته اين سوال به چشم مي خورد كه آيا بوتفليقه مي تواند يك بار ديگر قدرت را از چنگ اين رقباي خود ربوده و به پيروزي تازه اي دست؟ يابد حال و آينده رئيس جمهوري در قامت بوتفليقه با توجه به امكانات و توانايي هاي خود و برگ هايي كه در اختيار دارد مي تواند در ماراتن انتخابات آينده هم به پيروزي برسد مشروط بر آنكه بتواند آنچه را طي سال هاي گذشته، كاشته درو كند و اختلافات يا بحران هاي پديد آمده در سطح رهبران برجسته صحنه سياسي اين كشور را مهار نمايد. او قادر به انجام اقداماتي غافلگيركننده است و عصاي سحرآميزي دارد كه به وسيله آن مي تواند از روي موانع موجود بر سر راهش عبور كند. با اين همه مرحله آتي انتخابات اين كشور به چند دليل با گذشته متفاوت خواهد بود: - 1 اين كه رقباي احتمالي او بيشتر از گذشته او را مي شناسند و اين بار امكانات بيشتري را براي رقابت با او در اختيار دارند. آن ها قطعا بر اين نكته تاكيد خواهند ورزيد كه تروريسم هنوز جان دارد و سم پاشي مي كند و رئيس جمهور هنوز نتوانسته آن را از بين ببرد. يا هنوز چرخ هاي توسعه اقتصادي به جريان نيفتاده و طبعا اوضاع اقتصادي شهروندان رونقي نگرفته است. از آن گذشته، هنوز بحران منطقه قبايل كاملا مهار نشده و بيش از يك سال است كه اين آتش همچنان شعله ور است. رقيبان بوتفليقه مي دانند كه او دستاوردهاي خود را به رخ آن ها خواهد كشيد: از جمله افزايش حقوق كارمندان، توسعه دايره آزادي ها و موفقيت او در اجراي بعضي وعده هايش مبني بر برگزاري انتخاباتي آزاد و توام با شفافيت و نيز توان او در مهار بحران ها و حل و فصل آن ها با سعه صدر. - 2 اگر چه قدرت بوتفليقه به نسبت انتخابات گذشته افزايش يافته اما رقباي احتمالي او نيز پيشرفت هاي چشمگيري داشته اند. به خصوص اگر فردي چون علي بن فليس را در نظر بگيريم كه از محبوبيت مردمي خوبي برخوردار است و اكثريت مجلس نيز به همراه اكثريت قاطع مجالس محلي شوراي ] [محلي از او حمايت مي كنند. از آن گذشته، او به هر حال شريك دستاوردهاي رئيس جمهور فعلي در دوران حكومتش بوده و تقريبا يكسال در پست رياست دفتر و دو سال به عنوان نخست وزير انجام وظيفه كرده است. نامزد شدن او تقريبا با همان وزن و قدرتي خواهد بود كه رئيس جمهورفعلي به آن متكي است. اما در مورد ساير نامزدها بايد گفت دكتر احمد طالب الابراهيمي به طور كلي از محبوبيت مردمي خوبي برخوردار است. به ويژه آنكه از طرف حزب جبهه نجات اسلامي الجزاير كه فعاليت هايش در حال حاضر ممنوع است، حمايت مي شود. شايد همين مسئله بود كه باعث شد تا بهاي آن را حزبش الوفاء و العدل بپردازد و با يك نوع بي اعتمادي مواجه شود. به هر حال او مي تواند همچنان همدردي نيروهاي طرفدار جبهه نجات را گرد آورد. شايد از همين رو باشد كه او در محافل و گفت و گوهاي خود به گونه اي صحبت مي كند كه گويي به كرسي رياست جمهوري آينده دست خواهد يافت. پس از او، عبدالله جاب الله است كه حجم پيروزي ها و دستاوردهايش كمتر از نخست وزير فعلي علي بن فليس نيست. حزب او جنبش اصلاحات نخستين نيروي اسلام گرا در كشور محسوب مي شود و طي انتخابات گذشته داخلي الجزاير تقريبا پيوسته مقام سوم را در اختيار داشته است. با اين توضيح كه وي يكي از شش كانديدايي بود كه در آخرين ساعات از دور انتخابات گذشته رياست جمهوري كنار كشيد. فرد ديگر، مولود حمروش است كه به رغم حمايت هاي مردمي از او، بدون داشتن پشتوانه هايي در بالاترين سطوح قدرت در الجزاير حركت نمي كند. يعني اگر چنين پشتوانه اي باشد، وارد مرحله انتخابات خواهد شد و در صورت عكس، به سكوت گذشته خود ادامه خواهد داد. مي ماند حسين آيت احمد كه تاكنون بارها نامزد رياست جمهوري شده است. اگر اين بار نيز چنين كند تنها به پيروزي فكر نمي كند، بلكه درصدد تثبيت موقعيت سياسي خود و يا تاكيد بر اصولي است كه حزبش خود را بدان ها وفادار معرفي مي كند. - 3 در اين ميان موضع نهاد ارتش و سران نظامي الجزاير پيرامون انتخابات آينده مهم خواهد بود. بعضي معتقدند كه اين نهاد موضع بي طرفي اتخاذ خواهد كرد و اختيار را به مردم واخواهد گذاشت تا نامزد مورد نظر خود را انتخاب كنند. ارتش تاكنون اثبات كرده آماده است با هر كسي كه در انتخابات برنده شود همكاري كند. به خصوص اكنون ممكن است نخست وزير فعلي رقيب اصلي رئيس جمهورباشد. از اين رو آن ها تصور مي كنند كه ارتش بي طرفي واقعي خود را حفظ خواهد كرد يا حداكثر اين كه به طوري مثبت از نامزدي حمايت خواهد كرد تا انتخابات به خوبي و سلامتي پايان يابد. اما بعضي ديگر معتقدند ارتش به دشواري مي تواند موضع بي طرفي داشته باشد چون مي ترسد دوباره اوضاع كشور بحراني اين گردد مسئله كاملا به اثبات رسيده است كه ارتش، حتي اگر به صورتي ناقص باشد، نقشي تعيين كننده در استقرار و ثبات كشور دارد. از اين رو ناديده گرفتن نقش ارتش در انتخابات امري بيهوده و نامعقول است كه هيچ كدام از طرف ها آن را نمي پذيرند. به هر حال، رفته رفته موضوع انتخابات رياست جمهوري از بين سياستمداران و بازيگران صحنه سياسي الجزاير به سطح مردم كشيده شده و مطبوعات طي تحليل هاي روزانه خود پيرامون آن قلم فرسايي مي كنند. آن ها تمام حركات و رفتارهاي نامزدهاي احتمالي را زير نظر دارند و مثلا برايشان مهم است كه رياست كميته مشترك بين الجزاير و تونس به عهده نخست وزير باشد يا فرد ديگر و اين كه سفر احتمالي آينده نخست وزير به فرانسه چه زماني خواهد بود. همچنين سكوت شديد احمداويحيي كه از طرف رئيس جمهوري مامور تشكيل وزارت شد در حالي كه پيش از آن رهبر يك اكثريت را عهده دار بود و حتي حزبش را هم از دست داد، اما تمام محاسبات فوق الذكر تقريبا اين پرسش اساسي را بر پيشاني دارد كه آيا بوتفليقه يك بار ديگر رئيس جمهور الجزاير خواهد؟ شد منبع: الاهرام