Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811109-59815S1

Date of Document: 2003-01-29

مجلس ملي نه محلي گزارشي از طرح استاني شدن انتخابات مجلس اكرم ديداري تغيير و اصلاح پي درپي قانون انتخابات در ايران گويي پايان پذير نيست از آن رو كه در عمر بيش از دو دهه فعاليت مجلس شوراي اسلامي به طور متوسط سالي يك بار طرح هاي مختلفي در اين خصوص در دستور كار نهاد قانون گذاري كشور قرار گرفته است. هر چند آخرين تقاضاي اصلاح قانون انتخابات چند ماه در قالب لايحه دولت _ كه همچنان بحث پرمناقشه در محافل سياسي ايران است _ از تصويب مجلس شوراي اسلامي گذشت، اما ظرف ماه هاي گذشته مجددا تقاضاي ديگري درخصوص تغيير بخش ديگري از قانون انتخابات و به طور مشخص انتخابات مجلس شوراي اسلامي ارائه شده در قالبطرح استاني شدن انتخابات مجلس مورد بررسي نهاد قانون گذاري كشور قرار گرفت و شور اول آن در كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي با اكثريت قوي و دو راي مخالف به تصويب رسيد. هر چند همواره ميان طيف اكثريت و اقليت حاضر در دوره هاي مختلف مجلس شوراي اسلامي بر سر تغيير و اصلاح قانون انتخابات بحث و جدل و مناقشه هاي فراوان پديد آمده است و نمونه آخر آن مربوط به لايحه اصلاح قانون انتخابات است كه كماكان موضوع مورد بحث محافل سياسي است اما طرح استاني شدن انتخابات مجلس شوراي اسلامي يكي از معدود طرح هاي مرتبط با انتخابات است كه نمايندگان طيف هاي اكثريت و اقليت مجلس آن را امضا كرده اند و موافقت و مخالفت با اين طرح كمتر جنبه سياسي و جناحي دارد. براساس قانون فعلي، انتخابات مجلس شوراي اسلامي شهرستاني است به طوري كه براساس تقسيمات وزارت كشور و تعاريف موجود از استان، شهرستان، شهر، محله و روستا و متناسب با ميزان جمعيت هر حوزه جغرافيايي، تعداد مشخصي نماينده از حوزه هاي انتخابيه تعيين شده در شهرستان ها به مجلس راه مي يابند. به عنوان نمونه براي استان تهران هشت حوزه انتخابيه تعريف شده و مردم اين استان بايد 38 كانديدا را براي نمايندگي در مجلس برگزينند. پس از استان تهران استان خراسان با 19 حوزه انتخابيه و 26 نماينده بيشترين و استان هاي ايلام، كهكيلويه و بويراحمد و قم هر يك با يك تا سه حوزه انتخابيه و 3 نماينده كمترين سهم را _ البته متناسب با جمعيت _ در تقسيمات وزارت كشور براي انتخاب نمايندگان مجلس دارا هستند. در طرح استاني شدن انتخابات مجلس، تفكيك نمايندگان شهرستان هاي مختلف يك استان از بين رفته و مردم يك استان صرف نظر از اينكه در كدام يك از بخش ها يا شهرستان هاي تحت پوشش آن استان زندگي مي كنند، افرادي را براي نمايندگي استان خود براي حضور در مجلس انتخاب مي كنند. هر چند مخالفان و از جمله طراحان استاني شدن انتخابات مجلس معتقدند كه اين طرح موجب انتخاب كانديداي توانمند، جلوگيري از تشديد اختلافات قومي، قبيله اي، لهجه اي، پرداختن نمايندگان به طرح هاي كلان و ملي به جاي درگير شدن در دغدغه هاي محلي و موردي، شكل گيري احزاب و تقويت رفتارهاي حزبي در جامعه ايران مي شود اما مخالفان اين طرح اظهار مي دارند كه تقويت احزاب و تغيير نگرش نمايندگان از پرداختن به مسائل و دغدغه هاي صرفا محلي به دغدغه هاي كلان و ملي نيازمند تغيير فرهنگ سياسي جامعه و اصلاح بستر فعاليت هاي سياسي _ رقابتي رضا است يوسفيان نماينده مردم شيراز از جمله موافقان طرح استاني شدن انتخابات مجلس است. وي معتقد است با استاني شدن انتخابات مجلس بسياري از ملاك هاي جزيي كه در شهرهاي كوچك و در رقابت هاي قومي، قبيله اي مدنظر مردم قرار مي گيرد از بين مي رود و مردم وقتي ببينند نماينده اي را بايد انتخاب كنند كه به مسائل، مشكلات و خواسته هاي كل استان اشراف داشته باشد، توانمندي كانديداها را مورد توجه قرار مي دهند و از ميان كانديداهاي متعدد فردي را انتخاب مي كنند كه نسبت به ديگران از پتانسيل هاي بيشتري براي تصميم سازي و تصميم گيري در آينده سياسي _ اقتصادي و اجتماعي استان برخوردار باشد. طرح استاني شدن انتخابات مجلس از معدود طرح هاي مرتبط با انتخابات است كه نمايندگان كرده اند طيف هاي اكثريت و اقليت آن را امضا به باور وي هنگامي كه نماينده اي براي يك استان ونه يك شهرستان انتخاب مي شود به جاي آنكه وقت و انرژي خود را مصروف پاسخگويي به مراجعات موردي كند، مصروف مطالبات استاني مي كند و اين كلان نگري باعث مي شود كه مطالبات مردم استان ها در برنامه هاي كلان ملي بهتر در نظر گرفته يوسفيان شود سوق دادن مردم به انتخاب جمعي به جاي انتخاب فردي و تقويت و شكل گيري احزاب را از ويژگي هاي مثبت طرح استاني شدن انتخابات مي داند و معتقد است كه با اين كار به جاي آنكه يك كانديدا براي جمع آوري راي از شيوه هاي مرسوم تبليغاتي و دادن وعده هايي كه معلوم نيست در عمر 4 ساله يك دوره نمايندگي مجالي براي تحقق يابد، بهره جويد. احزاب سعي مي كنند كه به تقويت پايه هاي مردمي خود بپردازند و با ارائه برنامه هاي كوتاه مدت و بلندمدت پايگاه مردمي خود را در كسب راي و كرسي هاي بيشتر از مجلس محك زنند. در اين صورت قطعا مردم كانديداي مورد حمايت حزبي را به نمايندگي انتخاب مي كنند كه برنامه هاي منسجم و همسو با مطالبات مردم را ارائه كرده باشند. اما محسن تركاشوند نماينده مردم تويسركان مخالف طرح استاني شدن انتخابات است از اين رو كه هنوز در جامعه سياسي ايران، قواعد فعاليت هاي رقابتي _ سياسي از سوي گروه ها و احزاب سياسي رعايت نمي شود و نمي توان اميدوار بود كه حذف رقيب با استاني شدن انتخابات و ارائه ليست كانديداهاي مورد حمايت يك حزب برچيده شود و حق انتخاب آزاد از ميان كانديداهاي متنوع مخدوش نشود. به اعتقاد وي، مشكلي كه همواره در فضاي سياسي ايران مشهود است و در زمان انتخابات تشديد مي شود اين است كه در عرصه رقابت هاي سياسي افراد به راحتي يكديگر را متهم مي كنند، تعصبات خشك و افراطي گري و تن ندادن به سازوكارهاي دموكراتيك همچنان مرسوم است و در اين ميانه اين وحشت پديد مي آيد كه يا احزاب و گروه هايي كه به مراكز ثروت نزديك تر هستند گوي تبليغ را از ديگران بربايند و يا با جمع شدن تعدادي كانديدا تحت حمايت يك گرايش سياسي و حزب مشخصي، امكان حذف آنها از عرصه رقابت سهل تر شود. به باور وي براي تشكيل يك مجلس با نمايندگان كلان نگر لازم است پيش از هر چيز شرايطي در فضاي سياسي _ اجتماعي استان ها و كل كشور ايجاد شود كه همه سازمان ها و نهادها در چارچوب وظايف خود حركت كنند و نياز مردم را پاسخ دهند در اين صورت وقتي نماينده اي اطمينان خاطر داشته باشد كه مطالبات محلي و منطقه اي افراد توسط نهادهاي اجرايي پاسخ داده مي شود به جاي پرداختن به حل و فصل اختلافات جزيي در يك شهرستان به طراحي و تدوين پروژه هاي كلان و ملي كه در بهبود وضعيت سياسي، اقتصادي و اجتماعي استان و در مجموع كل كشور موثر است، مي پردازد و وظيفه نظارت خود را بهتر ايفا مي كند. عضو كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس بر اين اعتقاد است كه با استاني كردن انتخابات نمي توان دلخوش بود كه نابرابري ها در توزيع قدرت و ثروت در استان هاي مختلف كشور از بين برود، حتي ممكن است اين شكاف ها تعميق يابد و فضا به گونه اي شود كه اگر امروز مردم راحت تر مي توانند نماينده منتخب خود را ملاقات كنند و مشكلات شهرستان خود را با او در ميان بگذارند، فردا اين دسترسي و برقراري ارتباط مشكل تر شود. دكتر احمد نقيبزاده استاد علوم سياسي نيز تاكيد دارد كه طرح استاني شدن انتخابات به تنهايي هيچ تاثيري بر روي تحزبگرايي در ايران ندارد. وي با اشاره به اينكه در هيچ كشوري تاكنون انتخابات استاني نبوده است تصريح دارد كه اگر نمايندگان مجلس قصد تقويت احزاب مردمي را دارند مي توانند از روش هاي ديگري استفاده كنند بي آنكه هزينه هاي سياسي از جمله دامن زدن به نارضايتي مردم و تشديد اختلافات قومي را در پي داشته باشد. وي شيوه انتخابات مرسوم در آلمان را به عنوان تجربه موفقي مثال مي زند كه طي آن افراد يك بار به ليست احزاب و يك بار به كانديداها به طور منفرد راي مي دهند و انتخاب نهايي يك نماينده براساس ميزان رايي كه يك فرد در دو انتخاب حزبي و منفرد كسب كرده، صورت مي گيرد و براي جلوگيري از تشتت آرا ناشي از حضور احزاب كه از پايگاه مردمي قابل توجهي برخوردار نيستند، شرط پنج درصدي آرا لحاظ مي شود. به اعتقاد اين استاد دانشگاه با استاني شدن انتخابات مجلس، كانديداهاي مركز استان شانس بيشتري را براي كسب كرسي مجلس دارا هستند و آراي كانديداهاي شهرستان هاي كوچك از بين مي رود و همين امر مي تواند نارضايتي مردم را به دنبال داشته دكتر باشد نقيبزاده تاثير استاني شدن انتخابات در كاهش اختلافات لهجه اي و قومي در يك استان را رد مي كند و معتقد است كه با اين كار و با احتمال عدم حضور نماينده يك قوم يا طايفه در مجلس، دامنه اختلافات وسعت و عمق يابد. به اعتقاد وي در كشورهاي اروپايي احزاب با نخبه پروري اين مشكل را كه دغدغه هاي محلي و طايفه اي جايگزين دغدغه هاي كلان و ملي در مجالس شده است، حل كرده اند. در جامعه ايران كه احزاب كاركرد واقعي خود را ندارند بايد تجديدنظرهايي در شرايط اوليه كانديداتوري به لحاظ ميزان تحصيلات، سوابق فعاليت اجرايي و نظاير آن صورت گيرد تا افرادي با صلاحيت و توان بيشتر وارد مجلس شوند. ضمن آنكه راي دهندگان به درجه بالاتري از رشد و بلوغ فكري برسند كه تصور نكنند اگر فردي را براي نمايندگي در مجلس انتخاب مي كنند بايد به خواست هاي شخصي آنها برسد. هرچند گفته مي شود كه 90 درصد وقت نمايندگان صرف كارهاي جزيي و بعضا غيرمرتبط با وظيفه نمايندگي مي شود و طراحان طرح استاني شدن انتخابات درصدد هستند تا از اين طريق از اتلاف توان و انرژي نمايندگان بكاهند اما تغيير و اصلاح قوانين انتخاباتي از چنان حساسيت و اهميت بالايي برخوردار است كه ضرورت كار كارشناسي و بررسي پيامدهاي مثبت و منفي ناشي از يك تغيير يا اصلاح، را در اين خصوص دوچندان مي نمايد تا ديگر روزي شاهد آن نباشيم كه يك اصلاح بازگشت به گذشته را موجب شود.