Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811101-59761S1

Date of Document: 2003-01-21

نبرد خبرگزاري ها تولد خبرگزاري ها در ايران _ 1 پس از كه 1945سال تب جنگ جهاني فروكش كردو نظم نوين تازه اي از خاكستر جنگ سر برآورد دولت ملت هاي تازه استقلال يافته به تاسيس آژانس هاي خبري ملي خود اقدام كردند هوشنگ جيراني نبرد خبرگزاري ها در ايران آغاز شده است. گلادياتورهاي سخن پراكني آرام آرام راه خود را مي گشايندتا در صحنه اي كه سربازان اطلاع رساني با يكديگر دست و پنجه نرم مي كنند بخت خود را اما بيازمايند اين بار رقيب آنان، روزنامه ها نيستند. خبرگزاري ها به جنگ يكديگرآمده اند. رقابت با پيشينيان خود و در كنار آن با پايگاه هاي اينترنتي و شبكه هاي ماهواره اي از جمله چالش هايي است كه خبرگزاري هاي تازه تاسيس با آن روبه رو هستند. روزانه ميليون ها كلمه خبر، گزارش و تحليل بر روي خروجي تلكس هاي خبري، امواج راديويي و تلويزيوني و صفحات اينترنتي منتشر در مي شود اين دهكده جهاني; مك لوهان; كه حجم خبر از واقعيت پيشي گرفته است آيا هنوز مي توان مشترياني براي خبرگزاري هاي جديد پيدا؟ كرد پيشينه خبرگزاري ها سابقه تاسيس خبرگزاري ها در جهان به 150 سال پيش باز مي گردد; آن زمان ارسال پيام هاي الكتريكي از طريق تلگراف و مورس راه را براي مبادله سريع تر اطلاعات فراهم مي كرد. پنج خبرگزاري بزرگ كنوني جهان كه بازار ارسال خبر را در دنيا زير سلطه دارند محصول اين دوران هستند. اين بنگاه ها ابتدا با خبرهاي مربوط به بورس و بازار سهام كار خود را آغاز و سپس با فروش اخبار سياسي، فرهنگي و نظامي دايره اطلاع رساني را توسعه بخشيدند. نخستين خبرگزاري توسط چارلز آگوست هاواس در 1832 و در فرانسه پايه گذاري وي شد با ترجمه روزنامه هاي خارجي، اطلاعات و اخبار خود را به روزنامه هاي فرانسوي مي داد. در دسامبر 1835 هاواس اولين آژانس خبري جهان را ايجاد كرد كه بيش از يك قرن نيز اين نام را يدك مي كشيد. وي با تاسيس نمايندگي هاي مختلف در فرانسه و خارج از كشور و انعقاد قرارداد، با شركت هاي تبليغاتي كار خود را توسعه داد و حتي انحصار دولتي ارسال اخبار از طريق تلگراف نوري را در فرانسه در اختيار داشت. در 1849 و به فاصله يك سال از الكتريكي شدن تلگراف برنارد وولف كارمند خبرگزاري هاواس و ناشر روزنامه برلين، خبرگزاري وولف را تاسيس كرد. وولف اولين خبرگزاري بود كه براي جمع آوري و ارسال اخبار از تلگراف الكتريكي استفاده خصوصي كرد بودن اين سازمان خبري تا 15 سال دوام يافت ولي از آغاز سال 1865 بيسمارك صدراعظم آهنين آلمان آن را تحت كنترل دولت پروس درآورد. رويتر آژانش، خبري ديگري بود كه از دل خبرگزاري هاواس و با تاسيس يك دفتر تجاري در سال 1849 متولد ژوليوس شد رويتر كه از كاركنان پايه گذار هاواس بود در ابتدا از روش حمل نامه توسط كبوتران براي كسب خبر استفاده مي كرد ولي با گسترش خطوط تلگراف در بيشتر شهرهاي اروپايي اين روش به واسطه زمان بر بودن آن دوامي نيافت و وي در اكتبر سال 1851 خبرگزاري خود را به صورت رسمي در لندن افتتاح عمده كرد اخبار رويتر، حول مسائل مالي دور مي زد ولي از سال 1858 دامنه گزارش ها و اخبار آن تنوع بيشتري پيدا كرد. در حال حاضر اين خبرگزاري تاكيد خود را بر اخبار مالي جهان متمركز كرده و به منبعي معتبر براي محافل اقتصادي جهان بدل شده است. در 1859 سه خبرگزاري ياد شده موافقتنامه اي ميان خود به امضا رساندند و با تاكيد بر مبادله اخبار در سراسر جهان، نخستين كارتل خبري را ايجاد كردند. در آن سوي آبهاي اقيانوس اطلس، آمريكايي ها نيز بيكار ننشسته و در واقع اختراع تلگراف مورس پايه گذار انقلابي در عرصه ارتباطات در منطقه آمريكاي شمالي شد. نخستين تاثير اين انقلاب، آغاز به كار شش روزنامه در شهر نيويورك بود. اين روزنامه ها براي پوشش خبري جنگ مكزيك و همچنين دريافت اخبار اروپا در ماه مه 1848 با هم شريك شدند كه ثمره آن تاسيس خبرگزاري آسوشيتدپرس بود كه به سرعت بدل به يكي از غول هاي خبري دنيا شد. در دهه هاي بعد خبرگزاري هاي بزرگ ديگري در جهان پا به صحنه گذاشتند كه از مهم ترين آنها مي توان به يونايتدپرس اينترنشنال و تاس اشاره كرد. پس از سال 1945 كه تب جنگ جهاني فروكش كرد و نظم نوين تازه اي از خاكستر جنگ سر برآورد دولت - ملت هاي تازه استقلال يافته به تاسيس آژانس هاي خبري ملي خود اقدام كردند. تعداد آژانس هاي خبري اكنون به صد خبرگزاري رسيده اما است همچنان كه اين كشورها از توسعه نيافتگي در عرصه هاي گوناگون رنج مي برند نظام اطلاع رساني آنها نيز فاقد برد و گستره جهاني بوده و عملا توان رقابت با پنج خبرگزاري بزرگ دنيا را ندارند. خبرگزاري هاي ايران راه اندازي خبرگزاري در ايران پيشينه اي 70 ساله دارد و از اين رو كشورمان را مي توان از جمله ملل پيشرو جهان سوم در اين زمينه دانست كه تجربيات طولاني را پشت سر گذاشته است. خبرگزاري پارس نخستين آژانس خبري در ايران است كه در سال 1313 توسط وزارت خارجه و در جايگاه يك مركز خبري ملي و رسمي تاسيس شد. خبرگزاري پارس ابتدا كار خود را با انتشار روزانه دو بولتن خبري به زبان هاي فارسي و فرانسه آغاز كرد و گزارش ها را در ميان ادارات دولتي، مطبوعات و خبرگزاري هاي بين المللي در تهران توزيع كرد. در ارديبهشت 1319 با تاسيس اداره كل تبليغات سازمان خبري پارس به صورت بخشي وابسته به آن درآمد. در سال هاي بعد، اداره اين خبرگزاري بين وزارتخانه هاي فرهنگ، پست و تلگراف و تلفن كار و نخست وزيري دست به دست شد تا اينكه با تاسيس وزارت اطلاعات در سال 1342 فعاليت سازمان خبري پارس به آن واگذار شد و از اين تاريخ به نام خبرگزاري پارس يا پانا تغيير نام يافت. پس از پيروزي انقلاب و با تصميم شوراي انقلاب، وزارت اطلاعات و جهانگردي به وزارت ارشاد ملي تغيير نام داد و با تصويب لايحه اي در مجلس شوراي اسلامي در آذر 1360 نام خبرگزاري پارس به خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران ( ايرنا )تبديل شد. واحد مركزي خبر از ديگر خبرگزاري هاي نسبتا قديمي ايران است كه سابقه اي 30 ساله را يدك مي كشد. اين سازمان خبري در دي 1350 و با عنوان خبرگزاري راديو و تلويزيون ملي ايران و در چارچوب واحد اطلاعات و اخبار كار خود را آغاز كرد. در سال 1355 خبرگزاري فوق با گروه تحقيق - كه در آن زمان مستقل و زير نظر معاون سياسي اداره مي شد - ادغام و از آن پس تشكيلات واحد مركزي خبر ايجاد شد. در سال هاي پس از پيروزي انقلاب دفاتر اين خبرگزاري گسترش زيادي پيدا كرد و كار جمع آوري اخبار، گزارش و تصوير را از دفاتر خبري داخلي و خارجي توسعه داد. اما برخلاف خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران كه منبع رسمي و مورد استناد مطبوعات داخلي و خبرگزاري هاي بين المللي به شمار مي رود، واحد مركزي خبر بيشتر به تغذيه بخش هاي خبري راديو و تلويزيون پرداخته و اخبار آن در سطح رسانه هاي مكتوب با برد بسيار كمي روبه رو است. خبرگزاري دانشجويان (ايسنا ) حوادث تير ماه 1378 كه با اعتراضات 6 روزه دانشجويان دانشگاه هاي تهران در واكنش به حمله عليه كوي دانشگاه تهران آغاز شد مديران جهاد دانشگاهي را بر آن داشت كه با توجه به نقش مهم دانشجويان در صحنه سياست ايران و در راستاي پوشش اخبار دانشگاه ها خبرگزاري دانشجويان ايران را تاسيس كند. اين خبرگزاري كه به ايسنا شهرت يافته است 16 آذر 1378 به صورت آزمايشي كار خود را آغاز كرد و با قرار دادن رايگان اخبار بر روي پايگاه اينترنتي اش، در مدت كوتاهي به جمع خبرگزاري هاي فعال كشور پيوست. علي رغم هدف اوليه بنيانگذاران خبرگزاري ايسنا كه تلاش داشتند اساس كار اين سازمان خبري بر پوشش اخبار علمي، فرهنگي و پژوهشي دانشگاه ها متمركز باشد ولي به واسطه تحولات سريع سياسي در ايران و تسلط برخي جريان هاي سياسي بر آن عملا اين هدف كمرنگ شد. رايگان بودن اخبار، حداقل سانسور در گزارش ها و امكان طرح گسترده ديدگاه هاي اصلاح طلبان كه در خلاء روزنامه هاي توقيف شده مجرايي براي بروز نمي يافت سبب شد كه خبرگزاري ايسنا به سرعت جايگاه مناسبي در عرصه خبري كشور براي خود دست و پا كند اما با وجود اين توفيق، خبرگزاري دانشجويان از ضعف هاي اساسي به ويژه در زمينه انتخاب كادر، عدم تنظيم حرفه اي خبر و تاكيد اصلي بر مصاحبه رنج مي برد. خبرگزاري شوراها (ايكنا ) از ديگر سازمان هاي خبري است كه علي رغم گذشت دو سال از تصويب شوراي شهر تهران براي راه اندازي آن و صرف 300 ميليون تومان هزينه هنوز نتوانسته است كار خود را شروع كند. محمدحسين دروديان از اعضاي شوراي شهر تهران كه گرايش نزديكي به اصلاح طلبان دارد متولي راه اندازي خبرگزاري شوراها است و براساس شنيده ها وي درخواست 500 ميليون تومان بودجه اضافي براي راه اندازي اين خبرگزاري كرده است. چند طبقه از ساختماني متعلق به شهرداري در خيابان ايرانشهر در اختيار اين خبرگزاري قرار گرفته است ولي تنها فعاليت آن محدود به انتشار ماهنامه ايران شوراها بود كه پس از چند شماره از نشر بازماند. خبرگزاري زنان جمهوري اسلامي (Lwna) اين خبرگزاري ديگر سازمان خبري تاسيس شده در كشور است كه در 18 شهريور 1380 راه اندازي شد ولي عملا فعاليتي از آن به چشم هدف نمي خورد اوليه از راه اندازي اين خبرگزاري، پوشش اخبار خاص زنان در داخل و انعكاس واقعيات مربوط به اين قشر در خارج از كشور عنوان شده است. آبان 13 سال جاري خبري در اختيار روزنامه ها قرار گرفت كه در آن محمد خاتمي با خبرنگار يك سازمان خبري گفت وگو كرده بود. تا آن روز كمتر كسي نام خبرگزاري دانش آموزان ايران پانا را شنيده بود و اين خاتمي بود كه رسما كار آن را آغاز كرد. خبرگزاري پانا زير نظر وزارت آموزش و پرورش است و هدف آن، پوشش اخبار دانش آموزي در سراسر كشور است. خبرگزاري هاي جديد نياز برخي محافل سياسي و نهادهاي رسمي نظام براي حضور پرقدرت در صحنه سياست، اقتصاد و فرهنگ اسلامي آنان را به اين راهكار سوق داده كه طرح مطالبات و دايره تاثيرگذاري خود را از سطح روزنامه ها - كه در آن توفيقي نداشته اند - به رسانه فرادستي چون خبرگزاري ها انتقال دهند. تاسيس خبرگزاري هاي جديد به سبب گستره وسيع تر مخاطبان، سهولت اخذ مجوز و فزوني اخبار ارسال شده بر روي خروجي آن به جذابيت تازه اي در عرصه مبارزات سياسي تبديل شده است. از اين رو است كه علي رغم وجود 6 سازمان خبري در ايران قرار است 4 خبرگزاري جديد فعاليت رسمي خود را آغاز كنند. خبرگزاري هاي فارس مهر،، ايلنا و شانا راه اندازي آزمايشي خود را كليد زده اند يا در ماه هاي آينده به جرگه رسانه هاي فرادستي كشور خواهند پيوست. خبرگزاري فارس اين خبرگزاري در حال حاضر با دو مجوز فارس و تابان به صورت آزمايشي فعاليت مي كند. در واقع تاخير در صدورمجوز تابان، بنيانگذاران اين سازمان خبري را بر آن داشت تا با صاحبان مجوز خبرگزاري فارس وارد معامله شوند. صاحب اصلي مجوز سعيد نوبري مدير كل سابق روابط عمومي دادگستري استان تهران بود كه پس از وي اين مجوز تاكنون چند دست چرخيده است. هنگامي كه مجوز خبرگزاري فارس مبادله مي شد، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي مجوز خبرگزاري تابان را نيز صادر كرد 20 در آبان ماه سال جاري راه اندازي آزمايشي اين خبرگزاري كليد زده شد. بنيانگذاران خبرگزاري فارس را پاره اي از اعضاي شوراي مركزي جمعيت ايثارگران و موتلفه اسلامي تشكيل مي دهند كه از پشتوانه مالي و لجستيكي خوبي برخوردار هستند. بدنه اصلي كادر آن، روزنامه نگاران شاغل در رسالت روزنامه هاي جوان، و فردا هستند كه در سال هاي اخير تيم همفكر و با گرايش نيروهاي سنتي را سامان داده اند. گفته مي شود براي خريد ساختمان و تجهيزات خبرگزاري فارس كه دفتر آن در خيابان تابان است تاكنون نزديك به يك ميليارد تومان هزينه شده است. مديريت خبرگزاري فارس با مهدي فضائلي سردبير سابق روزنامه جوان و دبير سياسي روزنامه فردا است. حضور وي در راس خبرگزاري ياد شده اين ظن را قوت بخشيده است كه اين سازمان خبري توسط يكي از نهادهاي فعال در صحنه سياست حمايت مالي و تشكيلاتي مي شود. خبرگزاري فارس توانسته كه 100 نيروي همفكري را جذب كند و اعضاي هيات مديره و سياستگذاري آن عبارتند از: محمد فدايي دبير كل جمعيت ايثارگران; كاظم انبارلويي سردبير روزنامه رسالت; عليرضا شميراني سردبير روزنامه فردا; حسن اسلامي مهر مدير اسبق بنياد فارابي; اكبر نبوي صاحب امتياز و مدير مسئول نشريه سينما - ويدئو; عبدالحسين روح الاميني استاد دانشگاه و عضو شوراي مركزي جمعيت ايثارگران; عبدالله مقدم عضو شوراي سردبيري روزنامه رسالت. خبرگزاري فارس خود را نخستين خبرگزاري خصوصي ايران مي داند و در اين زمينه براي جذب نيروهاي تازه به پرداخت دستمزدهاي خوبي روي آورده است. خبرگزاري مهر كنار گذاشتن محمود محمدي عراقي از رياست سازمان تبليغات اسلامي و جايگزيني وي توسط سيد مهدي خاموشي در شهريور سال 80 تغييرات تازه اي در بزرگ ترين سازمان تبليغي فرهنگ اسلامي كشور به وجود آورد. مديريت جديد اهم برنامه هاي خود را بر محور بهينه سازي ساختاري و تشكيلاتي و تخصصي تر كردن ماموريت هاي اصلي سازمان همگام با تحولات و شرايط جديد تعريف كرده راه اندازي است خبرگزاري فرهنگي مهر يكي از برنامه هاي در دستور كار است كه قرار است در سطحي كلان مسائل ديني فرهنگي، و اجتماعي را از زاويه ديدگاه هاي سياسي ويژه مديريت جديد بازتاب دهد. پرويز اسماعيلي مدير عامل خبرگزاري مهر كه همزمان مدير مسئول روزنامه تهران تايمز است مي گويد: خبرگزاري مهر با اين انديشه پايه ريزي شده است تا يك خلاء مهم ارتباطي جامعه را پر كند نه اينكه جاي ديگران را تنگ نمايد يا خود را به وادي تبليغات اغواگرايانه سياسي و امثال آن اندازد. اين خبرگزاري جايگزين روزنامه فارسي زباني خواهد شد كه مديريت قبلي سازمان تبليغات اسلامي به ويژه عباس سليمي نمين مدير مسئول سابق تهران تايمز راه اندازي آن را دنبال مي كردند. سليمي نميني حتي كادر روزنامه را گزينش كرد ولي به دليل عدم صدور مجوز روزنامه توسط وزارت ارشاد از انتشار آن بازماند. تاكنون 100 ميليون تومان براي راه اندازي خبرگزاري مهر هزينه شده است و بر طبق پيش بيني ها، خط فارسي آن تا پايان سال جاري در اختيار رسانه ها قرار خواهد گرفت. طبق برنامه تنظيمي قرار است خطوط ديگري به زبان هاي عربي انگليسي و آلماني از بهار 1382 به خروجي آن اضافه شود. به گفته اسماعيلي، در دو فاز پيش بيني شده، كه تا ده منطقه خبري در داخل كشور راه اندازي شده و در فاز سوم نيز ايجاد دفاتري در برخي مراكز بين المللي برنامه ريزي شده است كه وصول به آنها به پشتيباني مناسب لجستيكي و مالي ارتباط دارد. هم اكنون خبرگزاري مهر دفتر خود را در شهر هامبورگ آلمان افتتاح كرده است و انتشار نشريه ايران - اروپا را به زبان آلماني در دستور كار دارد.