Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811101-59756S3

Date of Document: 2003-01-21

سيمان از سوددهي تا زيان دهي محمدصادق جنان صفت صنعت سيمان پس از انقلاب يكسره در اختيار دولت و نهادهاي انقلاب اسلامي قرار گرفت و حضور بخش خصوصي در آن به صورت كامل محو سياست هاي شد اتخاذ شده براي راهبرد اين صنعت از 1358 تا امروز از سوي مقام هاي اجرايي و شوراي سياستگذاري اقتصادي به ويژه شوراي اقتصاد بوده است. مطالعه رفتاري كه با صنعت سيمان به ويژه تا 1368 شد نمونه كاملي از رفتار اقتصاد دولتي بود و مي تواند به عنوان يك مدل مورد مطالعه دقيق قرار گيرد. براساس آنچه كه سازمان صنايع ملي گزارش كرده است، قيمت گذاري محصول سيمان يكسره با مصلحت انديشي دولت صورت پذيرفت. علاوه بر اين طرح هاي توسعه اين صنعت در سال هاي بعد به شركت تازه تاسيس احداث صنعت واگذار شد. پيش از اين كه به برخي مسائل صنعت سيمان بپردازيم خالي از فايده نيست كه نگاهي به تصميم هاي اتخاذ شده تا 1361 بيندازيم و برخي صورت هاي مالي اين صنعت را از گزارش سازمان صنايع ملي مورد توجه قرار دهيم. سرمايه گذاري گزارش سازمان صنايع ملي حاكي است در سال 1356 معادل 2021 ميليون ريال در صنايع سيمان از سوي بخش خصوصي سرمايه گذاري شده بود كه در سال بعد و در اوج مبارزات عليه رژيم شاه با كاهشي معادل 20 درصد به 1612 ميليون ريال با رسيد وجودي كه محصول سيمان يكي از كالاهاي استراتژيك به حساب مي آيد سرمايه گذاري در سيمان در سال هاي 1358 تا 1360 هر ساله كاهش يافت. آمارهاي ارائه شده از سوي سازمان صنايع ملي نشان مي دهد سرمايه گذاري در صنعت سيمان در سال 1360 معادل 878 ميليون ريال بوده است. اين رقم نسبت به سال 1356 كه صنعت سيمان در حالت عادي فعاليت مي كرد كاهشي معادل 57 درصد را تجربه كرد. گزارش سازمان صنايع ملي حاكي است سرمايه گذاري هاي انجام شده در سال هاي 1358 تا 1361 عمدتا از دارايي هاي ثابت همين كارخانه ها و براي تمام شدن طرح هاي توسعه كارخانه هاي موجود بوده است. در اين 4 سال _ از 1358 تا 1361 واحد 1250 تني سيمان فارس واحد 400 تني تهران 1000 تني سيمان صوفيان 2300 تن در روز سيمان كرمان 2750 تن در روز سيمان سيمان بهبهان و 2200 تن در روز سيمان شمال 4 هزار تن در روز سيمان آبيك 2500 تن در روز سيمان درود و 2 هزار تن در روز سيمان مازندران راه اندازي شدند. سرمايه گذاري هاي اوليه طرح هاي ياد شده عموما توسط بخش خصوصي در سال هاي پيش از انقلاب انجام شده بود. آمار ارائه شده توسط سازمان صنايع ملي مويد اين است كه بدهي هاي كارخانه هاي سيمان به بانك ها.. به عنوان يكي از شاخص هاي مورد طعن و نفرين پس از 1357 روندي فزاينده پيدا كرد. به طوري كه بدهي كارخانه هاي سيمان /33 5 از ميليارد ريال در 1357 با افزايشي معادل درصد 78 به 57 ميليارد ريال در 1360 رسيد. قيمت تمام شده و سود در حالي كه قيمت تمام شده شركت هاي تحت پوشش سازمان صنايع ملي در 1356 معادل 9603 ميليون ريال گزارش شده است اين رقم در 1361 به 31504 ميليون ريال افزايش يافته است. يك محاسبه ساده نشان مي دهد قيمت تمام شده كارخانه هاي سيمان تحت پوشش سازمان ياد شده در 5 سال منتهي به 1361 سالانه به طور متوسط 48 درصد رشد را تجربه كرده است. مسئولان سازمان صنايع ملي معتقدند بخش عمده اي از قميت تمام شده كارخانه هاي سيمان در سال هاي ياد شده به دليل افزايش هزينه هاي حقوق و دستمزد بوده است. در اين گزارش آمده است حقوق و دستمزد مستقيم كارخانه هاي تحت پوشش سازمان صنايع ملي از 3 ميليارد ريال در سال 1357 به 13 ميليارد ريال در 1361 رسيده است. كارشناسان سازمان ياد شده معتقدند دليل افزايش حقوق و دستمزد در كارخانه هاي سيمان تحت پوشش قانون مصوب شوراي انقلاب /4 /1359 15 در بوده كه آن ها را موظف كرده است 5 درصد بر نيروي كار خود اين بيفزايند مسئله ممكن است درست باشد اما افزايش هزينه هاي اداري، فروش و مالي در اين كارخانه ها نيز قابل توجه است. به طوري كه هزينه هاي اداري فروش و مالي اين كارخانه ها /1 5 از ميليارد ريال در 1356 /به 8 ميليارد 5 ريال در 1361 افزايش يافته است كه نشان دهنده رشدي معادل 400 درصد طي 5 سال منتهي به 1361 است. از طرف ديگر كارخانه هاي سيمان بر خلاف مديران كارخانه هاي ديگر در اين سال ها موفق شده بودند طي 3 مرحله قيمت سيمان معمولي پاكتي را از 1850 ريال /1 17 /در 3400 1356 به ريال /3 /1360 1 در افزايش دهند كه رشدي معادل 80 درصد را در بر مي گيرد. قيمت سيمان مخصوص پاكتي و سيمان مخصوص فله نيز در همين مدت رشدهاي قابل ملاحظه اي را تجربه كرده است. كارخانه هاي سيمان در همين سال ها موفق شدند مجلس اول را متقاعد كنند كه دربودجه هاي سالانه نيز بابت هر تن فروش سيمان مبلغي به عنوان يارانه در اختيار آن ها قرار با دهند اين همه آمارهاي ارائه شده توسط سازمان صنايع ملي نشان مي دهد، در حالي كه كارخانه هاي سيمان تحت پوشش اين سازمان در 1356 سود ويژه اي معادل 5288 ميليون ريال اندوخته بودند در سال بعد سودي معادل 541 ميليون ريال به دست آوردند و از 1358 به بعد با زيان دهي مواجه شدند. به طوري كه در سال هاي 1358 تا 1361 زيان اين كارخانه ها به ترتيب به 5096 _ ميليون ريال 7879 _ ميليون ريال 5501 _ ميليون ريال و 3852 ميليون ريال رسيد. برخي شاخص هاي صنعت سيمان در سال هاي 1396 تا 1361 در جدول ذيل ارائه مي شود. ماخذ; تحليلي بر عملكرد شركت هاي مشمول قانون حفاظت و توسعه صنايع ايران تحت پوشش سازمان صنايع ملي ايران _ اسفند 1362 سود يا زيان ويژه سرمايه گذاري بدهي به بانك ها هزينه هاي مالي اداري و فروش سال + 15288 3021 29194 1452 1356 + 541 1612 33578 2632 1357 _ 5096 1147 41246 4238 1358 _ 7879 919 50788 6700 1359 - 5501 878 56887 7862 1360 - 3852 1384 57225 5726 1361