Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811029-59715S4

Date of Document: 2003-01-19

ترسيدن عجب لذتي دارد توطئه خانوادگي عليرضا آشوري مقوله نبرد خير و شر شايد قديمي ترين سوژه ادبي باشد و ايضا يكي از قديمي ترين سوژه ها در تاريخ به سينما رغم تمام تفاوت هاي ظاهري و ساختاري تمام تقابل ها جوهره يكساني دارد و نفس اين نبرد همواره ثابت است. در فيلم ارباب حلقه ها: ياران حلقه با خالص ترين نوع نبرد خير و شر روبه رو هستيم; بدون كمترين حشو و زوايد. لرد تاريكي مي خواهد قدرت از كف رفته خود را با به چنگ آوردن حلقه بيلبو دوباره به دست آورد. او نه سوار پليد و دوزخي را روانه يافتن حلقه مي كند. از آن طرف در جبهه خوبها نيز يك گروه نه نفره ديگر حضور دارند. در اينجا به لحاظ داستاني با انبوهي نشانه هاي دراماتيك قديمي طرف هستيم. سربازان سارومان ( ارك ها ) با آن هيبت هاي مخوف دقيقا يادآور تصورات و كابوس هاي دوران كودكي همه ما از دوزخ و موجودات وحشتناك آن است. از طرفي سفر ياران حلقه به سمت كوه فنا مثل هميشه يادآور حماسه اليس و منظومه اديسه است. علاوه بر اينها شكل و شمايل و طرز لباس پوشيدن و ديالوگ هاي رد و بدل شده بين شخصيت ها نيز از بعد تكنيكي و ساختاري حالت اسطوره اي فيلم را بيش از پيش تقويت مي كند. يك نكته فرعي ديگر هم اينكه بعد از ديدن اين فيلم (به فرض عدم آشنايي با مبناي ادبي آنكه پدرخوانده تمام فانتزي ها و رمان هاي علمي _ تخيلي عصر حاضر درباره نبرد خير و شر است ) مي توان به خوبي دريافت كه شخصيت هاي به يادماندني سري جنگ ستارگان چطور متولد شدند، سرچشمه حوادث رمان هاي هري پاتر از كجاست و يا نبرد ربات هاي سري فيلم هاي نابودگر احتمالا چطور به ذهن پديدآورندگان آنها خطور كرده است. در نهايت از برآيند اين نكات مي توان به اصلي ترين ويژگي داستان اين فيلم پي برد يعني اصالت; كه با هوشياري پتر جكسن نيوزلندي به فيلم هم تسري پيدا كرده است. چيزي كه نمونه هاي قبلي كه ذكرشان رفت، اغلب در جوهره داستاني خود از آن بي بهره اند. اما اصلي ترين نكته در مورد فيلم ارباب حلقه ها به اقتباس آن از روي كتاب عظيم و بي بديل جي. آر. تالكين برمي گردد كه في نفسه كار بسيار خطرناكي بوده است، چرا كه رماني مثل ارباب حلقه ها پتانسيل فراواني براي بلعيدن و نابود كردن فيلم دارد كه به غناي ادبي فوق العاده رمان مربوط مي شود. به هر حال پتر جكسن در عين اتكا به كتاب آن را مجددا براي رسانه سينما دراماتيزه كرده است وفيلمي ساخته كه قائم به ذات خود مي ايستد. در اين راه پتر جكسن به جز حذف فقط يك بخش از كتاب، عملا چيزي را حذف نكرده، بلكه حوادث كتاب را فشرده كرده است. مسئله اصلي اين است كه جكسن در عين وفاداري به كتاب فيلم خود را ساخته نه اينكه يك كتاب مصور را روانه پرده كند. گرچه مجال براي پرداختن به ريزه كاري هاي اين اقتباس وجود ندارد ولي به طور كلي بايد گفت اين فيلم به وضوح در زمره موفق ترين اقتباس هاي تاريخ سينما قرار مي گيرد. در مورد ساختار فيلم مهم ترين نكته اي كه جلب نظر مي كند جلوه هاي ويژه فوق العاده آن است. فيلمي با اين حجم تخيل و فانتزي طبعا جلوه هاي ويژه فراواني هم نياز دارد. ولي نكته اينجاست كه برخلاف بسياري از فيلم هاي علمي _ تخيلي و ماجرايي اين حجم زياد جلوه هاي ويژه هم ابعاد فيلم را نمي بلعند بلكه برعكس جلوه هاي ويژه به هر چه باورپذير شدن داستان و ارتباط صحيح و راحت آن با تماشاگر كمك كرده است نه اينكه مثل يك شي تزئيني بدون كمترين دقت و با بدسليقگي به وسيله فيلمساز ذوق زده در فيلم مورد استفاده قرار بگيرد. به همين ترتيب طراحي صحنه فيلم هم كاركردي مشابه دارد و ارتباط تنگاتنگ آن با جلوه هاي ويژه تماشايي فيلم كوچك ترين ابهامي در مورد واقعي بودن حوادث فيلم بر جاي نمي گذارد. از طرف ديگر روند وقوع حوادث فيلم و داستان آن فضايي حماسي و اسطوره اي را مي طلبد و كارگردان نيز به خوبي چنين حال و هوا و فضايي را در فيلم ايجاد كرده است. داستان ارباب حلقه ها: ياران حلقه به رغم فانتزي قابل ملاحظه اش اصولا قصه اي تلخ و سياه است و اين تلخي و سياهي در سراسر فيلم موج مي زند. عمده صحنه هاي فيلم در فضايي دلگير و ابري مي گذرد و باران شب و تاريكي حضوري كاملا سنگين و ملموس دارند و به اينها حضور مداوم مخلوقات ترسناك لرد تاريكي را هم اضافه كنيد. در نتيجه با فيلمي عبوس و ترسناك روبه رو هستيم و طبعا در دل چنين ساختار تاريك و پرهراسي جايي براي مثلا طنز وجود ندارد. اين حس تلخ بعضا به وسيله موسيقي نيز تشديد مي شود. در اين فيلم برخلاف روال مرسوم با يك موسيقي حماسي و عظيم به سبك كارهاي مثلا ميكلوش روژا، موريس ژار و يا جان ويليامز روبه رو نيستيم. هاوارد شور كه از كارنامه اش برمي آيد تبحر خاصي در ساختن موسيقي براي فيلم هاي پست مدرن و ماليخوليايي دارد براي اين فيلم هراس انگيز هم سنگ تمام گذاشته و به حق جايزه اسكار بهترين موسيقي را ربود. فيلم ارباب حلقه ها يك فيلم كلاسيك است كه همه چيزش وامدار سينماي كلاسيك است. مثلا در صحنه هاي نبرد دكوپاژهاي جكسن مطابق اصول كلاسيك دكوپاژ چنين صحنه هايي است و اصلا خبري از زواياي كج و معوج و تدوين انفجاري عجيب و غريب به سبك كارهاي مثلا فينچر يا سودربرگ نيست به اضافه اينكه اين فيلم تقريبا هيچ صحنه خشني شامل خون و خونريزي ندارد. بازي بازيگران فيلم خوب و چشمگير است به خصوص بازي بسيار عالي كريستوفرلي و نقش آفريني هاي مثل هميشه درخشان ايان مك كلن و ايان هولم و در نهايت بايد گفت كار پتر جكسن در اين فيلم يكي از اوج هاي كارگرداني سال هاي اخير هاليوود است و ارباب حلقه ها: ياران حلقه بي ترديد برترين فيلم سال گذشته هاليوود به شمار مي رود.