Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811028-59696S4

Date of Document: 2003-01-18

تركيه و نفت عراق بسياري از مسائل برآمده از حمله احتمالي آمريكا به عراق و مسئله سرنگوني حكومت صدام حسين مورد شك و ترديد عمومي قرار دارند. حتي در اين موضوع كه آيا واقعا جنگي در عراق به پا خواهد شد نيز يقيني وجود ندارد. اما، يك نكته از همان ابتدا كاملا روشن بوده است و حتي شكاك ترين افراد نيز در پذيرش آن كوچكترين ترديدي به خود راه نداده اند و آن اين است كه مسئله محوري جنگ عراق آشكارا و يا پنهان همانا مسئله چاه هاي نفتي اين كشور است. عراق از حيث دارا بودن منابع غني و سرشار نفت خام در پهنه گيتي در مقام دوم قرار دارد و اين چيزي نيست كه بتوان ناديده گرفت. از آن گذشته، موقعيت جغرافيايي عراق نيز امر دستيابي به نفت صادراتي اين كشور را بسيار ساده مي سازد و اين امر نه تنها از هزينه توليد و صدور نفت خام مي كاهد، بلكه در قياس با نفت خام كشورهاي حوزه درياي خزر، پارامتري تعيين كننده به حساب مي آيد آمريكا، مدت هاست كه در جست وجوي جايگزيني براي نفت عربستان سعودي است. وابستگي برخي از كشورهاي صنعتي و به ويژه آمريكا به نفت عربستان همواره يكي از موارد بحث برانگيز در سياست انرژي آمريكا بوده است. كسب كنترل بر عراق مي تواند از نقش عربستان در تامين انرژي مورد نياز كشورهاي ياد شده بكاهد. بر سر اين راه البته ديكتاتور حاكم بر عراق، صدام حسين، مانعي بس جدي به حساب مي آيد. اينكه موضوع جنگ عراق، موضوعي قطعي و يقيني نيست و بسياري از تحليلگران در اين مورد ابراز ترديد كرده اند، يك موضوع است و سرنگوني صدام حسين، موضوعي مي توان ديگر گفت كه سقوط صدام حسين و حذف وي از دستگاه سياسي عراق، امري قطعي به نظر مي رسد. صدام بايد و برود اين همانا سياست آمريكاو غرب است اما، بروز جنگ در اين منطقه و يا تضعيف دولت مركزي عراق، به خودي خود، به آتش طمع ورزي برخي ديگر از كشورها و از جمله تركيه دامن زده تركيه است در قديم نيز در ارتباط با عراق ادعاي مرزي داشت. تركيه مدعي است كه ايالت موصل عراق پيش از اينها در مالكيت تركيه بوده است. ايالت موصل يكي از مناطق نفت خيز عراق است. برخي از سران تركيه اينك خواهان آنند كه تركيه از درآمدهاي نفتي عراق بهره برده و شريك عراق در بهره برداري از منابع نفتي اين منطقه گردد. حال آنكه دسته اي ديگر آشكارا خواستار حمله تركيه به عراق و بازپس گرفتن اين منطقه هستند. همين چندي پيش بود كه وزير امور خارجه تركيه، Yakis Yasar در گفت وگويي با روزنامه حريت گفته بود كه تركيه هيچگونه چشمداشتي به مناطق نفت خيز عراق ندارد. اما، اظهارات وزير امور خارجه تركيه، جنجال عجيبي در تركيه به پا كرد. بسياري از دولتمردان و سياستمداران تركيه آشكارا خواستار آن شدند كه در صورت وقوع جنگ و تضعيف دولت مركزي عراق، تركيه مي بايست فرصت را مغتنم شمرده و اين مناطق نفت خيز را به تصاحب خويش درآورد. درواقعيت امر موقعيت حقوقي منطقه موصل سال ها ناروشن بوده است. مذاكرات صلح Laudanne در سال 1923 كه منجر به تعريف مرزهاي بين دو كشور تركيه و عراق شده بود، به بحث ها و رويارويي هاي تندي در دو كشور دامن زده بود.