Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811027-59689S4

Date of Document: 2003-01-17

آيين مردم ايران كرمان و باورهاي خضري شما از كرمان چه؟ مي دانيد استان كرمان محل سكونت مردمي با عقايد متنوع ديني و مذهبي اطلاعات است موجود حاكي از آن است كه علاوه بر مسلمانان شيعه، پيروان زرتشت، اهل حق و. در محدوده استان سكونت دارند. در اين ميان مراسم ويژه زرتشتيان درخور توجه است. از طرف ديگر استان كرمان محل كوچ و زيست ايلات مختلف عشايري است كه هنوز در بين آن ها فرهنگ شهري چندان رسوخ و گسترش نيافته اين است ايلات عمدتا در مناطق سيرجان، رودبار و منطقه عباسي زندگي مي كنند. فرهنگ عشايري اگر چه تعداد كمي از مردم استان جزو جامعه عشايري كوچرو محسوب مي شوند ولي بسياري از ساكنين روستاها و حتي شهرهاي كوچك نيز به نوعي الگوهاي فرهنگي اين شيوه زيست را در مناسبات اجتماعي خود يدك مي كشند. علت اين امر نيز گستردگي مناطق عشايرنشين در سطح استان است كه به عنوان مثال مناطق بافت جيرفت، بم و كهنوج را در بر مي گيرد. مهم ترين ويژگي جامعه عشايري استان شيوه دامداري سنتي است و كوچ ضرورتي مبرم در الگوي زيست آن به شمار مي رود. از مراسم ويژه جامعه عشايري استان مي توان از سده سوزي چوپاني، جشن زايش رمه و خضري شدن، جشن سرسال، مراسم قوچ اندازون، آئين شيرواري، مراسم چهل بهار و... نام برد. فرهنگ زرتشتي هم اكنون نزديك به دو هزار نفر زرتشتي در كرمان زندگي مي كنند. اين اقليت ديني داراي آئين ها و مراسمي هستند كه از اعتقادات ديني آن ها سرچشمه مي گيرد و اجراي بعضي از مراسم آن ها در تمام جامعه كرمان به چشم مي خورد. وجود همين اقليت ديني در سطح استان باعث ماندگاري سنت ها و آئين هاي زرتشتي در اين منطقه شده است. آئين هايي مثل جشن سده، جشن مهرگان، لباس سبزپوشيدن در مراسم عقد و.. از جمله آن ها است. آتشكده مقدس و زيارتكده پير سبز در منطقه حكايت از وابستگي آن ها به آئين هاي مذهبي خود دارد. سوگ ها و عزاها مراسم سوگواري در ميان عشاير از اهميت ويژه اي برخوردار است. وقتي شخصي از مردم ايل ميان بارز فوت كند، ايل يكپارچه در ماتم و عزا فرو ابتدا مي روند همه مردم ايل جمع مي شوند و در مراسم غسل و دفن متوفي شركت مي كنند. اولين پنجشنبه اي كه فرا مي رسد زن و مرد به گورستان مي روند و پس از خواندن فاتحه باز مي گردند. در ايل بچاقچي چنان چه يكي از افراد فوت كند همه مردم ايل اعم از بستگان و آشنايان و غيره براي عرض تسليت به خانواده متوفي مي روند و از طرف كسان فوت شده از آن ها پذيرايي به عمل مي آيد. تا چهل روز حق شادي كردن وجود ندارد و تا چهار ماه نيز عزادار خواهند بود. در ميان زرتشتيان مراسم سوگواري آشكارا تحت تاثير اسطوره است. در اين جا مرگ كار اهريمن است. مرگ به معني پيروزي او بر آفرينش خوب است. از اين رو جسد جايگاه ديوان است. هر چند شخص در گذشته نيكوكارتر باشد پيروزي اهريمن بزرگ تر است و نيروي ديوي بيشتري براي نيل به مقصود لازم است. بدين جهات تن مردپارسا منبع بسيار بزرگي براي آلودگي است تا تن مرد بدكار كه دسترسي به مرگ او آسان است. جسد منبع آلودگي است پس به خاك سپردن او جايز نيست. بنابراين هرجا كه امكان باشد جسد را در برج خاموش يا دخمه مي نهند. اعتقاد به انتقال روان از اين جهان به جهان ديگر در سه روز نخستين پس از مرگ انگيزه اجرايي آئين ها است كه در اين مدت انجام مي گيرد. از آن جا كه سروش است كه روان را در اين دوران حمايت مي كند، نيايش هايي در طول پنج روز اوقات شبانه روز به وسيله دو موبد يا بيشتر و خويشاوندان او هم در خانه و آتشكده به ايزد تقديم مي شود. در دين زرتشت شيون و مويه گناه است. مراسم ويژه سرسال نوروز اين مراسم همه ساله از آغاز سال نو به مدت سه روز در اطراف آرامگاه يا زيارتگاه پنج تن در مهناباد در خاك رودبار جيرفت برگزار مي شود و هم زمان با آن بزرگ ترين بازار سالانه منطقه نيز تشكيل مي شود. از حدود دهم اسفند دكان داران عنبر آبادي و سپس رودباري و محلي به مهناباد آمده چادر مي زنند و برپايي بازار را تدارك مي بينند. آن گاه جمعيت بي شماري از تمامي ده نشينان و عشاير ساكن منطقه جيرفت و مناطق مجاور آن به مهناباد وارد شده و با برپايي چادر در زيردرختان و قرباني گوسفند و فراهم ساختن سوروسات به شادي و تفريح مي پردازند. در اين هنگام مهناباد به صورت بازار ساليانه براي مردمي در مي آيد كه از ساردوئيه تا منوجان و از فارياب تا دلگان بلوچستان براي شركت در بزرگ ترين اجتماع روستايي - عشايري منطقه گرد آمده اند. خضر و خضري شدن خضر نام بسياري از آبادي ها، چشمه ها، كوه ها، درختان، سنگ ها و زيارتگاه هاست. كلمه خضر در لغت به معناي سبزي، شاخه درخت، زراعت و جاي بسيار سبز آمده ريشه است خضر در اقتصاد مبتني بر دامپروري و كشاورزي است و در فرهنگ عامه ايراني سيمايي و اسطوره اي و مذهبي دارد. در كرمان باورهاي طوايف دامدار كوچنده و ده نشينان اين منطقه، خضر صاحب گوسفندان و حامي آن ها است. نظر كردن خضر موجب بركت رمه ها و شير گوسفندان مي شود و پستان گوسفند مايه خواجه خضر است.