Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811027-59680S2

Date of Document: 2003-01-17

رضا شعباني و تاريخ اجتماعي ايران ناشران چه مي كنند مريم شمس مباني تاريخ اجتماعي ايران دكتر رضا شعباني انتشارات ققنوس قيمت تومان 1500 اين كتاب به بررسي شيوه هاي زندگي و چگونگي چهره يابي تاريخي مردمي كه هزارها سال است در عرصه معين از زمين به سر مي برند و يكي از با نام و نشانه ترين و پايدارترين فرهنگ هاي جهاني را به خود اختصاص داده است مي پردازد. تاريخ اجتماعي همان گونه كه نگارنده ياد مي كند امري متعذر است و به طور مسلم نياز به تحقيق به وسيله ده ها تن محقق عالم و بصير دارد اما اين كتاب نيز كاري پر ارزش است كه براي شروع و بررسي تحقيق در اين رابطه بسيار سودمند است. هر چند نگارنده كتاب خويش را طرح مقدماتي براي تدوين مباني تاريخ اجتماعي نام مي گذارد اما اين كار در بر دارنده نكات و مسائل بسيار زيادي راجع به مباني تاريخ اجتماعي و اساس تشكيل دهنده تاريخ اجتماعي ايران است كه با مطالعه اين كتاب بسياري از بن مايه انديشه ايراني و ساختار تمدني ايران نمايان مي گردد و با اشاره به سابقه تاريخي هر حركت و هر نمود اجتماعي در تاريخ ايران خصوصيات اين فرهنگ و تمدن بازگو شده است. در اين كتاب به مهاجرت تاريخي آريايي ها به فلات ايران و اسكان اوليه اين اقوام و زندگي اقتصادي آن ها، مباني معيشت آن ها وضعيت و تحرك در اين جامعه پرداخته شده است و سپس طبقات اجتماعي در ايران باستان و جايگاه هر طبقه را به خوبي نمايان ساخته است. نگارنده در اين كتاب با تبيين شكل پذيري تاريخ اجتماعي در ايران عوامل موثر در حركت تاريخي ايرانيان و شكل پذيري اجتماعي مجموعه مردمي كه از گذشته هاي دور تاكنون در آن زيسته اند نكات زير را مورد توجه قرار مي دهد و روابط ذيل را مهم ترين روابط در اين شكل پذيري مي داند. روابط مبتني بر ارزش هاي مشروع اجتماعي روابط مبتني بر شكل گيري تطابق اجتماعي روابط مبتني بر ادغام پذيري اجتماعي روابط مبتني بر جهت گرايي اجتماعي در مبحث روابط مبتني بر ارزش هاي مشروع اجتماعي نگارنده مردم اين خطه را خليق، مودب آداب، صميمي، مهمان نواز، مهربان، ايثارگر و فداكار شمرده و اخلاق را مشروع ترين اصلي مي داند كه روابط اجتماعي بر آن تكيه داشتند و در مناسبات ناشي از شكل پذيري تطابق اجتماعي وي به بررسي عواملي كه جهت هاي عمده تامين معاش و تمشيت سلوك آنان را مشخص مي گرداند، موقعيت مي پردازد جغرافيايي و استقرار جغرافيايي يك كشور را اصل عمده ارتباط آن با ديگر سرزمين ها مي داند. سپس به بررسي مشخصات هر يك از تقسيم بندي هاي جامعه ايران قديم مي پردازد، ابتدا به روستا و مشخصه هاي فرهنگي آن مي پردازد، سپس فرهنگ شهري را در ايران قديم بازگو مي كند، حيات عشايري و سوابق تاريخي آن، وضع طبيعي كوه نشينان و وضعيت اقتصادي و اجتماعي آنان را نمودار مي سازد. تاثير موضع جغرافيايي و بدين ترتيب نحوه ارتباط آن را با ديگر همسايگان بيان مي كند. سپس به روابط مبتني بر ادغام پذيري اجتماعي مي پردازد و هر يك از گروه هاي اجتماعي را كه از خانواده شروع و به حكومت ختم مي شود را تبيين مي كند. سپس عناصر اصلي حكومت كه مهم ترين آن جنگاوري و سلحشوري به عنوان يك حرفه ضروري، سپس پيشرفت متون كشورداري و توسعه و ترقي سازمان ديواني ايران و تلفيق و تركيب دو ركن مهم روحانيت و حكومت در تشكيلات ساساني و مقام ممتاز جامعه روحاني را به همه حيث ثبت كرده است. دين را در حكومت هاي ايران و اولين حكومت وامدار جامعه روحاني را مورد بررسي قرار مي دهد و سابقه تاريخي اين انديشه را بيان مي كند. سپس به طبقات اجتماعي ايران در ادوار بعد از اسلام مي پردازد. و در فصل بعدي روابط مبتني بر جهت گرايي اجتماعي را مورد تاكيد قرار داده يعني به بررسي جايگاه حكومت در جامعه ايران قديم مي پردازد و روابط حكومت را با قشرهاي مختلف بيان مي كند و بعد از آن به نقش مقاومت هاي ملي و فرهنگي در ايران در برابر حكومت ها مي پردازد و تلاش هاي سازمان يافته اجتماعي از جمله عياران را توضيح داده و در آخر خصوصيات فرهنگ و تمدن ايران را مشخص مي كند.