Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811026-59665S1

Date of Document: 2003-01-16

اعتياد آزادي را سلب مي كند ژان پل سارتر، فيلسوف معاصر فرانسوي و يكي از بنيان گذاران فلسفه اگزيستانسياليسم اصالت وجود اعتياد، را سلب آزادي تعريف مي كند. عادتها، حتي عادتهاي به اصطلاح خوب و پسنديده اگر تا حد اعتياد رشد كنند - كه در اين صورت معمولا وسواس ناميده مي شوند - از همين خصلت برخوردارند و مي توانندمسئله برانگيز شوند و آزادي و صلح و آرامش آدمي را به تاراج برند. ضربالمثل قديمي ترك عادت موجب مرض است از حقيقتي سرچشمه مي گيرد كه پيام اصلي آن، اين است: ترك عادت آسان نيست و به تلاش و زحمت زياد نياز دارد. هسته اصلي اعتياد به مواد مخدر كه همان اعتياد شيميايي است و عادتهاي دست و پاگير كه اعتياد غيرشيميايي است و در حقيقت همان كمبودهاي شخصيتي و فرار از پرداختن به آنهاست. آيا سوء مصرف مواد همان اعتياد؟ است اصطلاح سوء مصرف مواد به حالتي ازمصرف دارو گفته مي شود كه به آسيب بدني يا رواني و يا هر دو براي مصرف كننده يا اطرافيان بينجامد و در عين حال، مصرف آن بي اختيار و به دفعات و با شدت صورت پذيرد. در حالي كه اعتياد به حالتي گفته مي شود كه مصرف مكرر دارو موجب افزايش سطح تحمل نسبت به آن و آشكار شدن نشانه هاي عدم ترك گردد. امروزه تقريبا براي هر فعاليتي كه بي اختيار و از روي اجبار صورت مي پذيرد، اصطلاح اعتياد به كار برده مي شود. براي مثال روانشناسي به نام استنتون پيل ( )معتقد 1984 است كه امروزه مردم ممكن است به بسياري از چيزها از قبيل تماشاي تلويزيون، كار، انجام فعاليتهاي ورزشي و... معتاد شوند. ظاهرا عشق رومانتيك شاعرانه و قمار از قوي ترين اعتيادها به شمار مي روند ( بلوم، ). 1992 به دليل تعبير نادرست در كاربرد اصطلاحهاي سوءمصرف دارو واعتياد، روانشناسان و پژوهشگران از دو اصطلاح ديگر استفاده مي كنند. وابستگي رواني براي اشاره به ميل رواني و اشتياق فرد براي دستيابي به اثرهايي كه به وسيله ماده قرار گرفته، به كار برده مي شود و وابستگي جسماني به تغيير در فرايندهاي بدني كه مستلزم مصرف ماده جهت حداقل فعاليت روزانه است، به كار مي رود. وابستگي جسماني غالبا هنگامي آشكار مي گردد كه فرد از مصرف ماده خودداري كند و واكنشهايي دردناك ترك در وي ظاهر شود. اگرچه گاهي وابستگي رواني كم خطرتر از وابستگي جسماني به نظر مي رسد ولي اثرهايي كه وابستگي رواني بر زندگي شخص مصرف كننده برجاي مي گذارد به مراتب زيان بخش تر است. اشتياق حاصل از وابستگي رواني مي تواند به اندازه اي شديد باشد كه فرد مصرف كننده براي حفظ حالت ثابتي از تاثير مواد، آن را دايما مصرف كند. علاوه بر موارد فوق جنبه هاي رواني مصرف مواد اغلب چنان قوي هستند كه فرد معتاد حتي پس از ترك و از بين رفتن نشانه هاي وابستگي جسماني، مجددا به عادت قبلي خود روي مي آورد. اين نكته حائز اهميت است كه وابستگي رواني و جسماني ممكن است با يكديگر همراه باشند يا نباشند. شروط بهداشت جهاني براي داشتن وابستگي: - 1 وابستگي رواني به ماده اي كه رفتار داروجويانه دارد- 2 ناتواني قطع دارو به علت وابستگي جسماني - 3 پسرفت نيروي رواني جسماني از سلامت افراد. خصوصيات اعتياد: - 1 تمايل به استفاده زياد و مكرر از مواد مخدر- 2 وابستگي جسماني - رواني به مواد مخدر- 3 تباهي و زيان و ضرر به جامعه و خود فرد از نظر اقتصادي - اجتماعي - فرهنگي - 4 ايجاد شرايطي كه فرد براي به دست آوردن مواد هر عملي را انجام مي دهد. مراحل اعتياد: - 1 مرحله آشنايي - 2 مرحله ترديد و دودلي - 3 مرحله معتادي تغييراتي كه در فرد معتاد ايجاد مي شود: - 1 تغيير در زمان خواب- 2 تغيير در خلق و خوي - 3 همنشيني با افراد جديد و مشكوك - 4 تغيير رنگ چهره بخصوص لبها- 5 چرت زدن - 6 فرار از كارهاي بدني - 7 بي اعتنايي به وضع ظاهري و بهداشت خود- 8 تمايل به گوشه نشيني - 9 پرحرفي و اظهار مطالب بي ربط- 10 كاهش وزن بدن. نكاتي كه بايد در درمان اعتياد رعايت شود: بسياري از معتادان نمي توانند ترك اعتياد نمايند، زيرا عوارض ترك در آنها چنان شديد است كه در صورت قطع اعتياد دچار تشنج و مرگ مي شوند، گذراندن افراد از اين مرحله حاد مي تواند كمك شاياني در بهبود روند ترك اعتياد، نمايد. خدمات سم زدايي و توانبخشي در مراكز درماني مي تواند كمك موثري به معتادان در اين مرحله بنمايد. بنابراين بايد در درمان اعتياد موارد زير رعايت شود: - 1 به مسائل عاطفي و رواني معتاد توجه شود- 2 در كاهش آلام جسمي معتاد اقدام شود- 3 داروي مناسب جايگزين شود و كاهش تدريجي درد مد نظر باشد- 4 ارتباط مناسب با معتاد برقرار شود- 5 اقدام معتاد در ترك اعتياد مهم جلوه گر شود- 6 علل و زمينه هاي اعتياد را كاهش داده و كليه مراحل درمان تحت نظر روانپزشك و روانشناس متخصص انجام شود. روشهاي درمان اعتياد: از ديرباز روشهاي زيادي صورت گرفته ولي نتيجه خوبي به دست نيامده و هر روز بر تعداد معتادين افزوده مي شود. سرلوحه مبارزه با اعتياد بايد پيشگيري و جلوگيري از به دام افتادن افراد به مواد مخدر باشد. مبارزه با اعتياد وقتي موفق است كه: - 1 بر پيشگيري تاكيد شود- 2 زمينه هاي سياسي و اجتماعي از ميان برود- 3 روابط قطع و كنترل شود- 4 به بازتواني معتادان پرداخته شود. به طور كلي مراحل درمان شامل موارد زير است: - 1 تشخيص و بازگيري معتاد از مواد- 2 توانبخشي كوتاه مدت - 3 توانبخشي درازمدت شامل: الف ) آموزش حرفه اي ب )روان درماني ج ) مشاوره خانوادگي د ) پيگيري اجتماعي و كاريابي - 4 انزجار درماني - 5 گروه درماني به دليل اينكه گروه درماني نتايج موثري را در جهت بازپروري معتادان داشته به اجمال يكي از مسيرهاي گروه درماني را تحت عنوان دوازده گام مورد بررسي قرار مي دهيم: دوازده قدم ترك عادتهاي ناپسند: يكي از راههاي ترك اعتياد شركت در جلساتي تحت عنوان قدم 12 مي باشد. در قدم نخست اعضا در جلسات شركت مي كنند، در اين قدم گفته مي شود اگر جسم را بياوريد، ذهن به دنبال آن مي آيد. در اين مرحله جمله سكوت مي كنم كاملا پذيرفتني است هرچند بيشتر مردم مي خواهند بيش از اين بگويند كه در اين صورت هرچه گفته هاي فرد صادقانه تر و بي پرده تر باشد، مراجع فرد سريعتر معتاد بهبود مي يابد. در قدم دوم مطالعه نوشته هاي جمع آوري شده و نقد و بررسي آن توسط اعضا صورت مي گيرد. در قدم سوم پس از آسان شدن عمل شركت در جلسات، صحبت كردن و مطالعه نوشته هاي اصلي، انتخاب حامي قرار دارد. حامي عضو ديگري است كه بيش از فرد مراجع، تجربه بهبودي دارد و اين امر مستلزم حضور مداوم مراجع فرد معتاد در جلسات براي شناخت بيشتر اعضاست. در قدم چهارم فعاليت روي قدمها صورت مي پذيرد و افرادي كه قلبا خواهان بهبودي هستند، فعاليتهاي بيشتري در جلسات انجام مي دهند و كساني كه نسبت به بهبودي جدي نيستند روي قدمها فعاليتي انجام نمي دهند. عبور از مراحل فوق فرد را آماده مي كند كه حمايت از سايرين را آغاز كند حمايت دوهدف عمده رادنبال مي كند: كمك به خود و كمك به فردي كه حامي او شده است. هدف اصلي سهيم كردن آزادانه تجربه، نيرو و اميد خويش با ديگري است. سطح بعدي در ارتباط خدمات و راهنمايي هاي سنت هاست. هر نهادي به قوانين خود نياز دارد. ابقاي تشكيلات برنامه قدم 12 براي اطمينان از اين امر كه برنامه براي كمك به ديگران در دسترس همه خواهد بود، ضروري است. قدم ديگر تقويت اين اعتقاد است كه براي حفظ هرچيز بايد آنرا بخشيد و اين نكته كه اعضا خود تصميم مي گيرند كه چه نكاتي را با خود از جلسات بيرون بياورند و مطالبي كه مناسب شرايط خودشان است، انتخاب مي كنند. مرحله شناخت آداب قدم بعدي مي باشد كه به نگهداري تشكيلات كمك مي كند، اين آداب شامل موارد زير مي باشد: - 1 رفاه و نيك بود مشترك مهمترين اصل است بهبودي فردي به اتحاد و يكپارچگي اعضا وابسته است - 20 بر اين گروه تنها يك قدرت نهايي حاكم است پروردگاري مهربان كه مي تواند به صورت وجدان گروهي متجلي شود، رهبران كساني جز خدمتگزاران مورد اعتماد نيستند آنها فرمان نمي رانند- 30 تنها نياز براي عضويت در گروه تمايل به دست كشيدن از اعتياد است - 40 هر گروه خود مختار است بجز در مسائلي كه به ساير گروه ها و يا كل اعضا مربوط گردد- 50 هر گروه تنها يك هدف دارد رساندن پيام خود به كساني كه هنوزاز اعتياد رنج مي برند- 60 اعضا و گروه ها نبايد به نام تشكيلات فعاليت اقتصادي انجام دهند. - 7 هر گروه بايد از لحاظ مالي خودكفا باشد- 80 اين تشكيلات به صورت غيرتخصصي باقي مي ماند اما مراكز درماني مي توانند از مددكاران استفاده نمايند- 90 تشكيلات مي تواند هيات مديره يا كميته هاي خدماتي تشكيل دهد، اما مسئول مستقيم آنها كساني هستند كه به سازمان خدمت مي كنند. اين تشكيلات به صورت سلسله مراتبي كه در آن رهبرانشان آنرا از بالا به پائين كنترل نمايند، نيست، بلكه شبكه اي است كه اعضايش آنرا از پايين به بالا اداره مي نمايند- 100 تشكيلات درباره امور خارج از محدوده گروهها هيچ نظري ندارد- 110 سياست روابط عمومي تشكيلات براساس جلب توجه و علاقه استوار است تا تبليغ - 120 گمنامي بايد در بين اعضا و افراد تشكيلات باقي بماند نام تشكيلات نبايد با نام فردي خاص گره بخورد. شركت در اين گونه تشكيلات باعث بهبود عملكرد اجتماعي، بهبود سازگاريهاي زناشويي و خانوادگي و بهبود سازگاريهاي رواني افراد مراجع مي گردد. به همين ترتيب رشد زندگي معنوي فعال، احساس اعتماد به نفس و كاهش وابستگي به ديگران در بين اعضا مشهود است. جلسات قدم 12 به دو صورت برگزار مي گردد: جلسات عمومي كه افراد معتاد و غيرمعتاد مي توانند در آن شركت نمايند و جلسات بسته كه تنها براي اشخاص معتاد درنظر گرفته شده همچنين است جلسات بسته تخصصي بسياري براي پزشكان، پرستاران و روانشناسان وجود دارد. براي بهبود افراد 12 قدم به صورت برنامه اي پيشنهاد مي گردد كه بسته به ميزان درك اصول اين قدمها و عمل كردن به آنها، مراجع يا مسير بهبودي را مي پيمايد و يا بيمار باقي اين مي ماند نكته كه قدمها به ترتيب شماره گذاري شده اند مهم است، يعني اينكه بايد به همان ترتيب روي آنها كار شود. همچنين پيش بيني شده كه بر روي قدمها در دو سطح كار شود: سطح خودآگاه و ناخودآگاه. هنگامي كه ناخودآگاهانه روي قدمها، فعاليت مي شود، مراجع به صورت شهودي نياز به برداشتن قدمها و در عين حال حكمت موجود در اعمال توصيه شده را بازمي شناسد، احساس مي كند كه بايد چنين باشد، هرچند نمي تواند دليل آنرا به طور كامل توضيح دهد و هنگامي كه آگاهانه روي قدمها كار مي كند به آنها مي انديشد و درباره آنها صحبت مي كند، تمريناتي را درنظر مي گيرد تا براي رسيدن به درك آگاهانه بهتر قدمها و كاربردشان، به خودياري رساند. هنگامي كه به شكلي آگاهانه قدمي را درك مي كند، مي تواند معناي آن و دليل نياز خود به آنرا توضيح دهد. قدمها: -مي پذيريم 1 اسير اعتياد هستيم و زندگي مان غيرقابل اداره شده است - 20 باور مي كنيم كه قدرتي عاليتر از ما مي تواند سلامت را به ما بازگرداند- 30 تصميم مي گيريم كه خواست و اراده و زندگي خود را به دستان پروردگار به صورتي كه خود او را درك مي كنيم، بسپاريم. - 4 با اتخاذ نگرشي جستجوگرانه و با بي باكي سياهه اي اخلاقي از نقاط مثبت و منفي خود تهيه كنيم - 50 درباره ماهيت اشتباهاتمان نزد پروردگار نزد خود و نزد انساني معتمد اعتراف كنيم - 60 كاملا آماده هستيم كه خداوند تمامي كمبودهاي شخصيتمان را برطرف كند. - 7 با فروتني از خداي خود مي خواهيم تا كمبودهايمان را برطرف كند- 80 فهرستي از نام كساني كه به آنها آسيب رسانده ايم تهيه مي كنيم و اين تمايل را در خود رشد مي دهيم كه آن آسيب را به نوعي جبران كنيم - 90 مستقيما و در هر جا كه ممكن است آسيبهاي گذشته را جبران مي كنيم مگر در مواردي كه موجب آسيب بيشتري بشويم - 100 به تهيه سياهه نكات مثبت و منفي خود ادامه مي دهيم و بي درنگ پس از نكات اشتباه آن را مي پذيريم - 110 به كمك دعا و مراقبه مي كوشيم ارتباط آگاهانه خود را با خداي خود تقويت كنيم، تنها براي دست يافتن به معرفت پروردگار دعا مي كنيم تا به خواست و اراده او درباره زندگي خود پي ببريم و قدرت به عمل گذاشتن آنرا بيابيم -پس 120 از رسيدن به بيداري معنوي كه نتيجه پيمودن اين گامهاست، تلاش مي كنيم اين پيام را به اشخاص معتاد برسانيم و در تمامي امور زندگي به اين منوال عمل كنيم. مينا قنواتيان و سعيد كريميان سرخس