Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811025-59653S2

Date of Document: 2003-01-15

پلاستيك شعبده باز هانا هوگ ترجمه: سليمان فرهاديان درست مثل يك نمايش مهيج در يك سيرك: ماده اي را تصور كنيد كه به هر شكلي درمي آيد، خودبه خود منقبض شده و در خود فرو مي رود. در اينجا شعبده باز ما يك آدم تردست نيست بلكه نوعي پلاستيك ويژه است كه خواص منحصر به فردي دارد. در توضيح خواص اين ماده بايد گفت پليمري است كه خواص زيست تخريبپذير ( biodegradable) و حافظه شكلي ( memory-Shape) دارد. بسياري عقيده دارند اين پلاستيك نوظهور مي تواند در ساختار تجهيزات پزشكي آينده تحول عظيمي ايجاد كند. موادي كه حافظه شكلي داشته باشند طي دهه 1950 مورد بررسي قرار گرفته بودند پليمرهاي قابل جذب كه به تدريج در بدن حل مي شوند نيز طي دهه 1960 به طور موفقيت آميزي براي امور پزشكي مورد استفاده قرار گرفتند. اما اين بار روبرت لانگر متخصص مهندسي پزشكي از انستيتو تكنولوژي ماساچوست و آندرياس لندلاين كه سابقا دانشجوي فوق دكتراي وي بود و هم اكنون در دانشگاه پوتسدام آلمان مشغول تدريس است، دو خاصيت جالب پلاستيك هاي ذكر شده را با يكديگر تلفيق كرده و ماده جديدي به دست آوردند كه اين خواص را به طور همزمان دارا است. اين پلاستيك جالب از اختلاط دو نوع پليمر كه خواص حرارتي متفاوتي دارند، ساخته مي شود. هنگامي كه مخلوط اين دو پليمر تا دماي ويژه اي به نام دماي انتقال (switching temperature) حرارت مي دهيم يكي از پليمرها همچنان سفت و سخت مي ماند اما پليمر ديگر نرم و انعطاف پذير مي شود. اما اگر به جسم بيشتر حرارت بدهيم تا دماي آن بالاتر رفته و به دماي بحراني critical) (temperature يا دماي ذوب برسد هر دو پليمر نرم مي شوند و پلاستيك را بسته به اينكه قرار است شكل نهايي آن چگونه باشد يا چه چيزي از آن تهيه شود، كشيد يا قالبگيري كرد. براي مثال مي توان اين پليمر را كشيد تا به صورت نخ هاي باريكي دربيايد و از آن به عنوان نخ بخيه استفاده كرد. براي تهيه استنت (stent ابزاري است كه رگ هاي خوني را باز نگه مي دارد ) مي توان آن را به دور قرقره اي پيچاندو به شكل حلقه بعد درآورد از آن كه تركيب سرد شد مي توانيم مجددا ماده را به طور موقتي به شكل دلخواه دربياوريم براي اين كار لازم است آن را تا دماي انتقال حرارت دهيم. اگر ماده را تا دماي انتقال گرم كنيم زنجيره هاي پليمري جزء نرم از يكديگر آزاد شده و در نتيجه مي توان آنها را كشيد و آن را به طور موقتي به شكل دلخواه درآورد اما قسمت سخت اين تركيب كه در دماي بالاتر ذوب مي شود بدون تغيير مي ماند، حال اگر اين ماده را سرد كنيم قسمت نرم پليمر شكل گرفته و به صورت كشيده شده منجمد مي شود. اين حالت درست مثل اين است كه يك فنر را با آويزان كردن وزنه اي از آن به حالت كشيده شده نگه داشته باشيم، اما قسمت سخت پليمر مي خواهد آن را به حالت اوليه خود برگرداند. در حين انجام عمل گرما دادن مي توانيم ماده را به شكل هاي متنوعي كه مورد نظرمان است دربياوريم، مثلا مي توان براي ساخت نخ هاي بخيه آن را آن قدر كشيد تا به صورت رشته باريكي درآيد. براي ساخت استنت هم بايد آن را به صورت رشته هاي باريك ماكاروني شكل در بياوريم. به گفته لانگر پس از آنكه اين ماده را به شكل دلخواه درآوريم، ماده شكل موقتي خود را براي مدت نامحدودي حفظ مي كند. اما اگر به اندازه مناسب گرما بدهيم تا دماي آن از دماي انتقال بالاتر برود، حافظه شكلي آن عمل كرده و تركيب به حالت اوليه خود برمي گردد. گرماي مورد نياز براي رساندن دماي جسم به بالاتر از دماي انتقال را نيز مي توان از حرارت پوست بدن يا جريان خون تامين كرد درست مثل حالتي كه وزنه را از فنر جدا مي كنيم زنجير پليمري قسمت نرم به حالت اول برگشته و در نتيجه ماده شكل ابتدايي را پيدا مي كند. رشته هاي ماكاروني شكل حالا به دور خود پيچيده و باعث مي شود رگ خوني كه پيش از اين بسته شده بود باز شود. يا نخ هاي نازك بخيه به طور خودبه خودي جمع شده و محكم مي شوند تا محل جراحت بسته بماند. به گفته لانگر اين پلاستيك شگفت انگيز بيش از ساير مواد مي تواند در جراحي هاي ظريف كاربرد داشته باشد. در جراحي هاي ظريفي همچون آنژيوپلاستي شكاف بسيار كوچكي در پوست بدن ايجاد مي شود. مي توان از راه اين شكاف كوچك و ظريف ابزار ريزي را وارد بدن كرد كه پس از مدتي بزرگ شده و حجم بيشتري پيدا كند. اما اين فقط آغاز راه است چرا كه به گفته لانگر: اين پليمرها را مي توان تقريبا همه جا به كار برد. وي سپس كاربردهاي مختلفي از اين پليمر را رديف وي مي كند در تشريح تنوع كاربردهاي اين پليمر جديد مي گويد اين مواد را مي توان در جراحي ترميمي بيني به كار برد. در اين صورت مي توان قطعه اي از اين پليمر را وارد بافت بيني كرد تا پليمر در آنجا باز شده و به شكل غضروف بيني درآيد. يا مي توان از اين مواد براي ساخت سيستم هاي آزادسازي تدريجي دارو در بدن استفاده كرد. در اين گونه سيستم ها دارو وارد بافت پليمر مي شود و بعد كه اين پليمر به تدريج در بدن تجزيه مي شود داروها نيز به طور تدريجي آزاد شده و به ميزان مناسب وارد بدن مي شوند. به گفته لانگر اكنون همه چيز براي استفاده از اين مواد در جراحي ها فراهم است. در جراحي هاي ترميمي كه در آن از برش هاي كوچك و چند ميلي متري استفاده مي شود و به طور روزافزوني متداول مي شود، ابزارهاي ابداعي لانگر انتخاب مناسبي به شمار مي رود. امروزه در اين نوع جراحي ها از آلياژهاي نيكل - تيتانيم استفاده اما مي شود، عيب عمده اين آلياژها اين است كه اين مواد زيست تخريبپذير نيستند. با اين همه وي اذعان مي كند كه هنوز هم نمي داند كي پزشكان به استفاده عملي از اين مواد روي لانگر مي آورند و لند لاين نيز تاكنون روش هاي ابداعي خود را روي حيوانات آزمايش كرده اند. لند لاين مي گويد به نظر وي احتمالا دو تا سه سال ديگر استفاده از نخ هاي بخيه تجزيه پذير و سفت شونده در جراحي ها متداول خواهد شد، اما در جراحي هايي همانند جراحي قلب و مغز كه خطرات بيشتري به همراه دارد استفاده از اين مواد تا سال 2010 به تعويق خواهد افتاد. Discover