Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811025-59646S1

Date of Document: 2003-01-15

سرماخوردگي، بيماري رايج فصل نگاهي به عفونت حاد تنفسي در كودكان در بيماري سينه پهلو، كودك علاوه بر تب و سرفه دچار تنفس تند شده و حركات شكم و قفسه صدري غيرطبيعي مي شود شايعترين بيماري در كودكان عفونت حاد تنفسي فوقاني ( سرماخوردگي ) است. كودكان سالانه 3 تا 8 بار دچار سرماخوردگي مي شوند در حالي كه والدين آنها 2 تا 4 بار دچار سرماخوردگي مي شوند. شايعترين علت غيبت كودكان از مدرسه سرماخوردگي سرماخوردگي است در فصل هاي پاييز و زمستان شيوع بيشتري دارد و دخترها و پسرها به يك اندازه دچار سرماخوردگي مي شوند. سرماخوردگي در محيطهايي كه افراد سيگار مي كشند، در سيگاريها، در محيطهاي شلوغ، ازدحام جمعيت و در جوامع فقير بيشتر اتفاق مي افتد. بيشتر از 200 ويروس عامل سرماخوردگي هستند. رينوويروسها بيشتر از يك سوم موارد علت سرماخوردگي را تشكيل مي دهند كه اين نوع ويروسها بيشتر از 100 سروتايپ دارند و در نتيجه موقعي كه كودك به علت يك سروتايپ به سرماخوردگي مبتلا مي شود و ايمني كسب مي كنند، سروتايپهاي ديگر او را مبتلا مي كنند. انواع ويروسهاي ديگر شامل ويروسهاي پاراآنفلوآنزا، ويروس سنسيسيال تنفسي و كورناويروسها جزو ويروسهاي شايع هستند. بعضي از اين ويروسها مثل ويروس سنسيسيال تنفسي و پاراآنفلوآنزا علاوه بر عفونت تنفسي فوقاني باعث عفونت تحتاني تنفسي مي شوند. از نظر اپيدميولوژي موقعي كه، در يك كلاس كودكي دچار سرماخوردگي در اثر سروتايپهاي رينوويروسها يا ويروس سنسيسيال تنفسي مي شود تا دو، سوم كودكان آن كلاس ممكن است دچار سرماخوردگي شوند، ولي در تماس كوتاه مدت، مثلا مدتي كه در مطب پزشك يك كودك، با كودك سرماخورده در تماس است، احتمال سرايت كمتر از مدرسه است. دوره كمون (از زمان تماس با عامل بيماري تا بروز علائم ) معمولا 2 روز 5تا طول مي كشد. راههاي انتقال ويروسهاي سرماخوردگي - 1 ترشحات بيني و دهان بيمار در اثر عطسه و سرفه كه مستقيم به فرد ديگر مي رسد. - 2 آلودگي دست به ترشحات آلوده به ويروس سرماخوردگي آن به دهان و بيني. - 3 ترشحات ريزآغشته به ويروس معلق در فضايي كه بيمارسرماخورده سرفه وعطسه مي كند از طريق استنشاق هواي آلوده به اين قطرات ريز فرد مبتلا مي شود. موقعي كه ويروسها به مخاط تنفس حمله مي كنند از يك، طرف اعصاب كولينرژيك تحريك مي شوند و از طرف ديگر مواد شيميايي از بعضي از سلولهاي مخاطي ترشح مي شود كه باعث افزايش ترشح و پرخوني مخاط راههاي تنفسي فوقاني مثل بيني، سينوسها و برونشها مي شوند و در نتيجه آبريزش بيني، گرفتگي بيني و سرفه ظاهر مي شود. همچنين به علت آسيب مژكهاي راههاي هوايي كه وظيفه تميز كردن راههاي هوايي را دارند، جريان ترشحات مخاطي كه زياد هم شده است به خطر مي افتاد. علايم سرماخوردگي: در كودكان و بالغين علايم اوليه سرماخوردگي عبارت است از تحريك و خارش بيني و گلو. در عرض چند ساعت ترشحات مخاطي روشن از بيني توام با عطسه شروع مي شود. گلو درد به علت ترشحات خلف بيني و تنفس از دهان، دردهاي عضلاني، سردرد، احساس خستگي و كوفتگي و كاهش اشتها از علائم ديگر همراه سرماخوردگي است و تب خفيف و گاهي تحرك چشمها از علايم ديگر است. در روز دوم و سوم سرماخوردگي ترشحات مخاطي بيني غليظتر و گاهي چركي مي شود. به تدريج كودك احساس بهتر شدن مي كند ولي علايم، آبريزش و گرفتگي بيني، عطسه، گلودرد، سرفه هاي شبانه ادامه دارد. به علت ترشحات زياد بيني و گرفتن اين ترشحات گاهي بيني دچار قرمزي زخم تورم و درد مي شود. در مدت 7 تا 5 روز علايم فروكش مي كنند. ولي در هفته دوم هم ممكن است سرفه و گرفتگي و ترشح بيني ادامه داشته باشد. در شيرخواران: علايم از بالغين تاحدودي متفاوت است. علاوه بر گرفتگي بيني، آب ريزش و عطسه و سرفه، شيرخواران دچار تحرك پذيري و بي قراري هستند، به طوري كه خواب آنها دچار مشكل مي شود. گرفتگي بيني ممكن است مانع مكيدن شير شود. سرفه باعث استفراغ مي شود. بعضي از شيرخواران دچار اسهال ساده مي شوند. در بعضي از كودكان غدد لنفاوي گردن بزرگ و قابل لمس مي شود. بعضي دچار عوارض سرماخوردگي مثل عفونت گوش مياني، سينوزيت و يا سينه پهلو (پنوموني ) مي شوند. از روي رنگ ترشحات بيني نمي توان قضاوت كرد كه علت آن ويروس، ميكروب يا آلرژي است. مگر آن كه بيشتر از 10 روز طول بكشد كه ممكن است به نفع عفونت ميكروبي باشد. در كودكاني كه دچار حساسيت هستند ميزان سرماخوردگي و شدت آن بيشتر است. در جريان سرماخوردگي لوزه ها ممكن است حالت قرمز رنگ تا حالت زخمي شدن پيدا كنند كه بستگي به نوع ويروس دارد كه باعث سرماخوردگي شده است و نيازي به آنتي بيوتيك بويژه پني سيلين در اين حالت نيست. درمان: سرماخوردگي موقعي كه دچار عوارض نشده و كودك خيلي بيمار به نظر نمي رسد نياز به دارو ندارد آنچه مهمتر از دارو است آموزش به والدين است. آموزش شامل; اطمينان دادن به مادر كه علايم سرماخوردگي عارضه ويروسي است. شرح علايم، دوره بيماري و سير آن به مادر بايد گفته موقعي شود كه در كودك تب بالاست، گرفتگي وآبريزش بيني زياد است و از سرفه، كوفتگي، خستگي و درد عضلاني شاكي است درمان بايد متوجه اين علايم باشد. درمان به دو دسته دارويي و غيردارويي تقسيم مي شود. توصيه هاي مهم غيردارويي عبارت است از: - 1 مصرف مايعات بيشتر مثل تداوم شيرمادر در شيرخواران ولي در بچه هاي مصرف بزرگتر آب گرم، چايي كمرنگ با آب ليمو و عسل و افزايش مصرف سوپ و آب ميوه مفيد است. - 2 مصرف سرم نمك (نرمال سالين ) به صورت قطره بيني به طور مكرر. - 3 خارج كردن ترشحات بيني اگر كودك دچار مشكل نفس كشيدن است. - 4 استفاده از بخور آب ساده در اتاقي كه از كودك نگهداري مي شود. - 5 نكشيدن سيگار توسط اطرافيان. - 6 ارائه مطالب آموزشي مفيد در مورد علت علايم دوره وسير بيماري و زمان مراجعه مجدد در صورت بروز مشكل. توصيه هاي دارويي - 1 مصرف استامينوفن 1510 ميلي گرم استامينوفن به ازاي هر كيلوگرم وزن بدن در هر 46 ساعت روزانه. تذكر: قطره استامينوفن براي شيرخواران و كودكان زير 2 سال مناسب است. شياف استامينوفن كودكان 120 ميلي گرم و بالغين 325 ميلي گرم استامينوفن دارد كه بر حسب وزن هر 46 ساعت مي توان مصرف كرد. در موقع تب بالا مصرف آن ولي مناسباست در موقع اسهال نبايد مصرف كرد. شربت ايبوپروفن به مقدار 10 ميلي گرم به ازاي هر كيلوگرم وزن براي هر نوبت داروي موثر ديگري است. اين داروها باعث كاهش درجه حرارت، درد و ناراحتي و بي قراري كودك مي شوند. تب معمولا در مدت 3 تا 2 روز اول فروكش مي كند لذا والدين بايد اطلاع داشته باشند كه با وجود مصرف استامينوفن 4تا 6 هر ساعت تب براي مدت فوق ادامه خواهد داشت و نياز به مراجعه مجدد به پزشك نيست، مگر آن كه علائم جديدي پيدا شود تا سير بيماري روبه وخامت باشد، كه بايد مجدد مراجعه نمايد. تذكر مهم: در جريان سرما خوردگي هيچ وقت به عنوان تببر و مسكن نبايد از آسپرين استفاده كنيم چون خطر، سندرم ريه كه بسيار خطرناك است از يك طرف و خونريزي معده از طرف ديگر وجود دارد. پنج داروي زير در جريان سرماخوردگي علاوه بر استامينوفن توسط پزشكان تجويز و مردم مصرف مي كنند- 10 آنتي هيستامينها- 2 دكونژسانها- 3 اكسپكتورانها- 4 ضد سرفه ها- 5 آنتي بيوتيك ها در كتابهاي كلاسيك نوشته شده است كه اين داروها با توجه به زيانها و عوارضي كه دارند اثرشان در تحقيقات انجام شده ثابت نشده است. اين داروها بويژه در شيرخواران توام با عارضه بيشتر است لذا از، مصرف نابجاي آنها بايد پرهيز كرد. بسياري از والدين از مصرف آنتي بيوتيك پرسش مي كنند، ثابت شده است كه مصرف آنتي بيوتيك ها در جريان سرماخوردگي نه دوره آن را كوتاه مي كند و نه از عوارض آن مي كاهد بنابراين در، جريان سرماخوردگي مصرف آنتي بيوتيك ممنوع است. مگر در جريان عوارض مثل سينوزيت، تورم گوش مياني، گلودرد و چركي و سينه پهلو (يا پنوموني ) كه مصرف مناسب آن بر حسب سن و وزن و نوع و عارضه به مدت كافي و لازم توصيه مي شود. سينوزيت عبارت است از التهاب مخاط سينوسهايي كه در اطراف مجاري بيني و پيشاني واقع شده است. شايعترين علامت سينوزيت در كودكان سرفه و ترشح بيني است. سرفه معمولا روزها وجود دارد. در شب بويژه در موقع خواب موقعي كه كودك در اوايل خواب دراز مي كشد سرفه تشديد مي شود. ترشح بيني ممكن است شفاف و روشن به رنگ آب ( مخاطي ) يا غليظ سبز يا زرد ( چركي ) باشد. كودك ممكن است از گلو درد به علت ترشحات خلفي بيني و گرفتگي بيني بويژه شبها شاكي باشد. در سينوزيت مزمن سرفه وترشح بيني بيشتر از 30 روز ادامه دارد. اگر كودك دچار سينوزيت شد. حتما بايد درمان را تا يك هفته پس از بهبود علايم يعني مصرف آنتي بيوتيك مناسب و ساير داروهاي مورد نياز ادامه داد. علائم فارنژيت ويروسي تب، احساس خستگي و كوفتگي، كم اشتهايي توام با گلودرد، تورم ملتحمه، گرفتگي بيني توام با آبريزش بيني، سرفه همراه با گرفتگي صدا و گاهي اسهال به نفع فارنژيت ويروسي است. فارنژيت استرپتوكوكي: در كودكان بيشتر از دو سال اتفاق مي افتد. علايم آن به صورت سردرد دل درد و استفراغ تب بالا كه به 40 درجه مي رسد. عوارض فارنژيت استرپتوكوكي اگر به موقع درمان نشود خطرناك است. روماتيسم قلبي و گلومرولو نفريت حاد ازعوارض آن است. درمان فارنژيت استرپتوكوك پني سيلين به صورت بنزاتين پني سيلين تزريقي در يك نوبت و يا خوراكي به مدت ده روز تمام توصيه مي شود. اوتيت گوش مياني (تورم گوش مياني يا گوش درد ) دومين علت مراجعه كودكان بعد از عفونت حاد تنفسي تورم گوش مياني است. تورم گوش مياني ممكن است به صورت حاد تحت حاد و يا مزمن است درصد 500 كودكان تا سن سه سالگي دچار گوش درد مي شوند. شيرخواران و كودكان با سن كمتر بيشتر در معرض گوش درد هستند. در شيرخواراني كه از شير مادر تغذيه نمي شوند و كودكاني كه در محيطهاي شلوغ زندگي مي كنند و در فصل سرما به علت افزايش در سرماخوردگي، كودكان مبتلا به شكاف كام و يا حساسيت، انحراف تيغه بيني و بزرگي لوزه سوم اوتيت گوش مياني بيشتر اتفاق مي افتد. عامل تورم گوش مياني ميكروب پنوموكوك ( درصد ) 3050 هموفيلوس آنفلوآنزا ( درصد ) 2030 و موراكلاكاتاراليس درصد ) 15 و تعدادي ميكروبهاي ديگر مي باشد. ويروسها معمولا زمينه ساز بروز عفونت ميكروبي گوش مياني هستند. علايم تورم گوش مياني: معمولا به دنبال علايم سرماخوردگي در بچه هاي بزرگتر، آنها از گوش دردشكايت مي كنند، تب و گاهي خروج چرك از گوش همراه با اسهال به تنهايي و يا توام است. درمان: علاوه بر درمانهايي كه در سرماخوردگي گفته شد، بايد آنتي بيوتيك مناسب به مدت 10 روز ويزيت مجدد و دنبال كردن بيمار از نظر تجمع مايع درگوش مياني و كاهش شنوايي انجام شود. پنوموني (سينه پهلو ) از عوارض ديگر عفونت هاي حاد تنفسي سينه پهلو است. كودك علاوه بر تب و سرفه دچار تنفس تند شده و حركات شكم و قفسه صدري غيرطبيعي مي شود. با آموزش مادر از روي دو علامت زير مي توان به تشخيص كمك كرد: - 1 تعداد تنفس در دقيقه در نوزادان و شيرخواران در ماه دوم اگر بيشتر از 60 شيرخوار تا12 2 ماهه بيشتر و 50از كودكان بين سنين يك تا 5 سال بيشتر از 40 شود به نفع پنوموني است. - 2 تو كشيده شدن محل اتصال عضلات شكم به دنده ها در موقع دم. كودكي كه دچار تب و سرفه بوده است و اكنون يك يا دو علامت فوق را دارد. تشخيص پنوموني داده مي شود و خطرناك است، هر چه سريعتر بايد به پزشك مراجعه شود. عامل پنوموني ممكن است ويروسي يا ميكروبي باشد. ميكروبها اغلب به دنبال عفونتهاي ويروسي اضافه مي شوند و در اين موارد نياز به مصرف آنتي بيوتيك به مقدار كافي و مدت لازم است. دكتر علي اكبر سياري