Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811024-59626S6

Date of Document: 2003-01-14

ژاپن و تجارت بين المللي آموزش مترجم: وحيدرضا نعيمي وزارت آموزش ژاپن در قانون شناسايي دانشگاههاي خارجي در اين كشور تجديد نظر خواهد كرد. اين قانون بر چگونگي ورود نهادهاي خارجي به بازار آموزش ژاپن حاكم است. دليل اين تجديد نظر فشار سازمان تجارت جهاني است. هشت كشور عضو اين سازمان ازجمله آمريكا از ژاپن خواسته اند مقررات ناظر بر آموزش عالي را آزاد اين كند كار بخشي از تلاش جدي برخي صادركنندگان خدمات آموزشي و محصولات علمي - شامل آمريكا، انگليس، استراليا و گروهي ديگر - به همراه سازمان همكاري و توسعه اقتصادي جهت گنجاندن آموزش عالي و زمينه هاي مربوط مانند سنجش، محصولات و برنامه هاي آموزشي در اينترنت و ساير مقولات در دستور كار سازمان تجارت جهاني است. موافقتنامه كلي تجارت خدمات ( گتس ) پيمان، فراگير جديد سازمان تجارت جهاني كه آموزش عالي در آن قرار مي گيرد، درپي حذف موانع ورود و صدور طيف گسترده اي از خدمات و محصولات آموزشي است. به طوركلي، گنجاندن آموزش عالي در گتس فكر وحشتناكي است. اگر اين امر عملي شود، توانايي كشورها جهت كنترل نهادهايي كه زمينه هاي مورد توافق وارد بازار محلي مي شوند، به مخاطره مي افتد. اين كار سود چشمگيري براي صادركنندگان دارد، اما منفعت چنداني براي واردكنندگان به همراه ندارد. رويكرد سنتي ژاپن در قبال واردات آموزشي به رغم ماهيت تحديدكننده و محافظه كارانه آن تا حد زيادي درست بوده است. ژاپن بر اعمال كنترل بر نهادهايي كه در پي تاسيس شعبه در اين كشور و ارائه مدارك دانشگاهي هستند، پافشاري مي كند. مقامات اين كشور محصولات و نهادها را بررسي مي كنند تا ببينند آيا با مقررات دولت همخواني دارد يا ندارد. نتيجه آن شده است كه تعداد بسيار اندكي پذيرفته شده اند، اما پايبندي به اعمال كنترل بر سطح آموزشي و نهادهاي آموزشي كشور سياست خوبي است. واقعيت اين است كه آموزش با خودرو و كامپيوتر فرق دارد. آموزش دربرگيرنده ميراث فكري ملت است كه به اهداف توسعه ملي - اجتماعي، فلسفي و نيز اقتصادي - مربوط است. آموزش با فرهنگ و تاريخ سر و كار دارد. محصولات آموزش - ازجمله مثلا برنامه هاي سنجش - به فرهنگ و آرمانهاي جامعه مربوط است. درست است كه موسسه (ETS) Educational Service Testing در آمريكا آزمونهاي عالي دارد كه شايد بسيار بهتر از آزمونهاي توليد شده در ژاپن باشد. با اين حال، اين موسسه آزمونهاي خود را براي بازار آمريكا تدوين كرده و انديشه هاي آمريكايي در مورد يادگيري و منظور از آموزش شالوده آن است. ديدگاهي تاريخي از دوران آغاز اصلاحات ميجي، دروازه هاي ژاپن روي انواع نفوذ خارجي باز بوده است. آنچه مهم است، اين است كه اين تاثيرات براساس اصول ژاپني پذيرفته، تعديل يا رد شده اند. دانشگاه مدرن در ژاپن از خارج عاريت گرفته شده است، با گرفتن انديشه هايي از آلمان، آمريكا و ساير كشورها. اما اين انديشه ها را ژاپني ها برگزيدند و به تناسب واقعيتها در اين كشور تعديل كردند. انديشه هاي خارجي همچنان وارد اين سيستم مي شود، انديشه هايي در مورد بين المللي شدن، آموزش عالي انبوه، مديريت دانشگاهي تخصصي، خودمختاري نهادها و غيره. اينها به شكلي گاه كند طوري همسان سازي مي شود كه مناسب واقعيتها در ژاپن است. ژاپن به علاوه از ورود نهادهاي دانشگاهي خارجي به اين كشور نيز قدري تجربه دارد. در خلال سالهاي دهه 1980 و در هنگام رونق اقتصادي بسياري از دانشگاههاي آمريكايي در اين كشور شعبه تاسيس از كردند اين تهاجم كوچك كه بسياري در ژاپن از آن استقبال كردند، مي توان درسهايي آموخت. درست است كه وزارت آموزش معيارهاي سختگيرانه اي را براي شناسايي اين شعب اعمال كرد و هيچكدام آن را برآورده نكردند، اما معلوم نيست چرا اين وزارت در اعمال سياستها اشتباه كرد. تقريبا همه نهادهايي كه مي خواستند وارد بازار ژاپن شوند، نهادهاي دانشگاهي آمريكايي دسته چندم بودند كه عمدتا به افزايش ثبت نام و كسب سود علاقه مند بودند. وقتي معلوم شد پول زيادي به دست نمي آيد، تقريبا تمام نهادهاي آمريكايي ناپديد شدند. گتس و آينده بررسي اينكه چه كسي براي گشايش تجارت محصولات آموزشي فشار مي آورد، جالب است. در آمريكا ائتلاف طرفدار بازارهاي آزاد متشكل از چند نهاد آموزشي انتفاعي حديد (مانند شركت سيلوان ) شركتهاي، بزرگ سنجش (مانند ETS و كاپلان ) وزارت، بازرگاني آمريكا و نماينده تجاري آمريكا است. به طور كلي جامعه دانشگاهي نسبت به اين قبيل طرحها انتقاد دارد. شوراي آموزش آمريكا كه نماينده روساي دانشگاهها و دانشكده هاي اين كشور است و شوراي اعتبارگذاري آموزش عالي با انتشار بيانيه اي با گتس مخالفت كرده اند. در انگليس وزارت تجارت و صنعت و نه دانشگاهها است كه رهبري موضع اين كشور را در مورد گتس به دست دارد. روشن است كه فشار براي گشايش تجارت آموزش ناشي از صنايع است كه از دسترسي بيشتر به بازارهاي آموزشي بين المللي سود مي جويند و نه از جامعه آموزش عالي. گتس فوق العاده پيچيده است و هر كشور بايد تصميم بگيرد آيا مي خواهد در آن مشاركت كند و در اين صورت معاهده اي براي پايبندي به آن تدوين كند. عضويت در سازمان تجارت جهاني مستلزم عضويت در گتس اكنون نيست ابتداي اتفاق نظر كشورهاي در حال توسعه در اين باره است كه گتس به نظامهاي آموزش عالي اين كشور آسيب وارد مي كند. واقعيت مرتبط آن است كه سازمان تجارت جهاني و گتس از قدرت قانون برخوردار هستند. كشورها و نهادهاي دانشگاهي در صورت عدم پايبندي به تعهدات خود، با تحريم قانوني روبه رو خواهند شد. بين المللي شدن آموزش عالي در سراسر جهان رخ مي دهد و نياز به ساختارهاي حقوقي ديگري ندارد. نسيم تغيير به طور اجتنابناپذيري از طريق انبوه شدگي آموزش عالي، افت زاد و ولد، نقش برنامه هاي آموزشي به زبان انگليسي در جهان، بازار جهاني براي افراد ماهر و البته اينترنت بر ژاپن تاثير مي گذارد. ژاپن بايد در موقعيتي باشد كه بتواند بر چگونگي همسان سازي اين نيروها تاثير بگذارد، نه آنكه تابع ساختارهاي حقوقي يك پيمان سختگيرانه تجاري شود. گتس دشواريهاي بازار را چنان بر جامعه دانشگاهي تحميل خواهد كرد كه غيرقابل تصور است.