Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811023-59614S1

Date of Document: 2003-01-13

الگوي ساخت و ساز شهري پايدار منطقه 22 شهر مي خواهد جديد كن باشد شهر تهران با وسعتي حدود 700 كيلومتر مربع سكونتگاه حداقل يك هفتم جمعيت كشوري است ميليون 1كه وهزار 648كيلومتر مربع وسعت دارد. در اولين برخورد كمي ممكن است فاصله دو رقم مربوط به وسعت شهر و كشور در قياس با جمعيت ساكن مشكلي را در حد تراكم واحد جمعيتي در اذهان متبادر نمايد، اماواقعيت در صحنه هاي ديگري رخ مي نمايد. تهران شهري است كه با متوسط طبقات ساختماني زير دو طبقه از كوچكترين واحدهاي ساختماني كه زير 20 متر مربع وسعت دارند تا بزرگترين و پروسعت ترين واحدها كه بالاي 2000 متر مربع وسعت دارند را در خود بزرگترين دارد پارك هاي شهري و مناسبترين فضاهاي خدمات شهري و تسهيلات شهري در نگاه تك عنصري در اين شهر وجود دارند. اما با نگاه كلان و سيستمي اين شهر در گردابي از كمبودهاي فضاهاي خدمات شهري و سبز و باز و تفرجگاهي غوطه مي خورد. در همين راستا سال هاي متمادي است كه تهران در گروه يكي از آلوده ترين شهرهاي دنيا رده بندي مي گردد. آلودگي هاي صوتي، بصري و بويشي همراه با نارسايي هاي اجتماعي - اقتصادي، فضايي - كالبدي، منظري و انساني اين شهر را به فرسودگي مستمر فرا مي خواند. تلاش براي جلوگيري از استمرار اين فرسودگي با تكيه بر كاهش آلودگي هاي شيميايي و فيزيكي، مخصوصا كاهش ميزان گازهاي آلاينده چند سالي است كه با تمسك به سازماندهي كميت و كيفيت كاركرد وسائط نقليه و تاسيسات و تجهيزات وابسته شروع شده است. يك چنين برخورد راهكاريابانه اي مي تواند بخشي از مسائل زيست محيطي، منظري و اجتماعي - اقتصادي شهر را حل كند. هر چند براي گره كوري مانند شهر تهران يك گشايش كامل و محتمل سريع ممكن نيست ولي شايسته است با نگاهي به جامع نيازهاي شهري در مسير حل مسائل موجود و ساختن شهري كه راحتي سكونت را تضمين كند با نگاهي سيستمي و فرآيندكاوانه قدم برداشته شود. فضاي كالبدي تهران را تنفس گاه و حيات خلوت هايي نياز است تا راه استمرار زندگي آن را در شرايط متعارف هموار سازد. هماهنگي بين تراكم ساختماني و بار محيطي نواحي مختلف شهر، افزايش سطوح فضاهاي سبز و باز همگاني، سازماندهي و افزايش سطوح و كارايي شبكه راه هاي شهري، سازماندهي مجدد الگوي ناحيه بندي و تعريف نقش هاي ويژه اي براي نواحي خاص امري ضروري است. درست است كه قسمت اعظم فضاي شهر ساخته شده است، ولي هنوز در بخش هاي محدودي از شهر تهران بار محيطي سبك بوده و نحوه استفاده از زمين چنان است كه مي توان در مسير تعادل بخشي و پايداري جامع شهر به كار آيند. منطقه 22 شهرداري تهران جزء اين بخش هاي محدود است كه به دليل وسعت اراضي موجود، سامانه هاي الگويي طراحي و موقعيت استقرار خاص مي تواند به عنوان ناحيه اي ويژه مورد توجه قرار گرفته و نقش ويژه اي براي پايداري توسعه كل شهر ايفا كند. منطقه 22 با وسعتي قريب به 11000 هكتار در شمال غرب تهران بزرگ قرار دارد. توجه به فضاي زيستي، بار محيطي و نظامات ساخت و ساز اين منطقه قدمتي نزديك به نيم قرن دارد. اولين سري توجهات به مجموعه مطالعاتي ارتباط پيدا مي كند كه در ساماندهي مرز شرقي اين منطقه يعني مسيل لتمان كن انجام شد. البته عبور لوله خام آب كرج كه از غرب به شرق منطقه عبور مي كند متقدم تر از مبحث مطالعاتي و طراحي شناختي ذكر شده در ايجاد پايگاههاي عمراني نقش داشته است. معهذا تا قبل از آغاز دهه 1350 كه اولين طرح جامع تهران تهيه شد توجه جامعي به اين منطقه نشده بود. به زعم مطالعات مهندسين مشاور فرمانفرمايان و همكاران مرز شمالي محدوده قانوني شهر تهران به تراز منحني 1800 متر و غرب آن نيز به گرم دره (مسيل گرم دره ) ختم با مي گردد مرزبندي ذكر شده يك حوزه ذوزنقه شكل به وسعت 11000 هكتار بين مسيل لتمان كن ارتفاعات تراز 1800 متر بزرگراه تهران - شمال و مسيل گرم دره قرار مي گيرد كه اخيرا عنوان منطقه 22 شهرداري تهران را به خود گرفته اين است عرصه تا 5 سال پيش جزء حوزه استحفاظي منطقه 5 محسوب مي گرديد. در تداوم مطالعات تهيه طرح جامع تهران بخش اصلي منطقه 22 تحت عنوان شهر جديد كن طراحي گرديد. اين اقدام به همراه ساخت ورزشگاه آزادي، دهكده المپيك، پارك چيتگر، باغ ملي گياهشناسي و شهرك چشمه عمران و آبادي اين حوزه شهري را ارزشي ويژه بخشيد. بويژه آن كه، به عمران وآبادي اين منطقه از نگاه وابستگي خاص به شهر تهران فراتر رفته و كاربري هايي در آن مستقر گرديده اند كه ارزش ملي و بعضابين المللي پيدا كرده است. در حالي كه ساخت و ساز فشرده اكثر نقاط تهران را فرا مي پوشاند تا سال 1370 عملا توسعه متمركز و فشرده در منطقه 22 مورد توجه قرار نگرفت. با تصويب طرح ساماندهي تهران به عنوان مكمل و سند به روز شده طرح جامع منطقه 22 با جمعيت پذيري بين ششصد هزار تا يك ميليون نفر برنامه گذاري شد. براي تداوم جريان عمران به تهيه طرح تفصيلي براي اين منطقه پرداخته شد. بالاخره در سال 1378 طرح تجديد نظر تفصيلي منطقه 22 به عنوان تنها سند رسمي طرح هاي تفصيلي عرصه كلان تهران به تصويب كميسيون ماده پنج رسيد. طرح تفصيلي مصوب سال 1378 حدوداهكتار 6000 از منطقه را فراپوشاني نموده و نزديك به 5000 هكتار تقريبا بلاتكليف مانده بود. در جريان مطالعات و تهيه تصويب طرح تفصيلي ذكر شده مهندسين مشاور مربوطه به كميسيون ماده 5 و مديران وقت منطقه 22 در رابطه با عمران باقيمانده اراضي در جهت تضمين توسعه پايدار تهران توصيه مستدلي را ارائه دادند. در چارچوب اين توصيه مي بايد براي تراز منحني 18001400 طرح تفصيلي و ساماندهي ويژه اي با تكيه بر حفظ منابع طبيعي و متكي به مباني نظري توسعه پايدار تهيه مي گرديد. قسمت اعظم اين حوزه فاقد ساخت و ساز بوده و به عنوان سپر طبيعي - امنيتي توسعه پايدار تهران در همايش آبان ماه 1380 مورد امعان نظر همه شركت كنندگان قرار گرفت. مهندسين مشاور آرمانشهر طراحي ساماندهي اين حوزه را از اواخر سال 1380 شروع نمود تا بتواند هر چه سريعتر با پيش بيني انديشمندانه، يك سامانه پايدار با چهار زاويه ديد زير به عرصه عمراني تهران بزرگ عرضه نمايد: - 1 منطقه 22 به عنوان سپر امنيتي توسعه پايدار تهران. - 2 طراحي نمونه اي منطقه اي كه بتواند ضمن الگو بودن كمبودهاي عمومي تهران و ايران مقياس تهران را پاسخگو باشد. - 3 تكميل طرح تفصيلي منطقه 22 وراي تا 1400ارتفاعات مرز محدوده طرح جامع به منظور تكميل اسناد قانوني و عملياتي طرح جامع و ساماندهي تهران. - 4 جلوگيري از تاثير جريان مخرب ساخت و ساز در يك حوزه بلاتكليف كه سوابق آن در جاهاي ديگر تهران حكايت ازتجربه هاي تلخ شهرسازي و زيست محيطي دارد. بدين ترتيب چنانچه هدف گذاري عملياتي و راهكارهاي اجرايي طرح ها و پروژه هاي در دست اقدام منطقه 22 به طور اصولي و با پشتوانه اي قوي به منصه عمل در آيد نه تنها اين منطقه به عنوان يك حوزه نمونه در عرصه پروژه هاي شهرسازي كشور معرفي مي گردد، بلكه بخش قابل توجهي از مسائل و الزامات تحولات كالبدي شهر تهران پاسخ داده مي شود. الگوي طراحي اين منطقه چنان است كه بيش %از 50 فضاي آن به كاربري هاي سبز و باز اختصاص يافته و طرح هاي موضعي و موضوعي وابسته هم يك حوزه شهر زيبا و پرجاذبه براي تهران خواهد بود و هم كمبود شهر و كشور را در مقياسات مختلف پاسخ مي دهد. براي مثال با ايجاد پارك هاي بزرگي به وسعت بالاي 100 هكتار و درياچه اي با حوزه عمل 300 هكتار از يك طرف نياز فضاهاي تفرجگاهي و سبز باز شهري تهران بزرگ برطرف مي شود و از طرف ديگر با ايجاد يك سپر جلوي آلودگي هايي هوايي منبعث از حركت جريان بادها به سوي مركز شهر تهران گرفته مي شود. خوشبختانه اسناد و استنادات طراحي ارزشمند و قانونمندي براي ساماندهي منطقه كار وتهيه شده است كه مشابه آن در هيچ يك از مناطق 22 گانه تهران صورت نپذيرفته است. آنچه كه در خور اهميت مي باشد مساعدت و هم آوايي جمعي براي اجرا است. انتظار مي رود با توجه به ريشه فزاينده انديشه هاي برنامه ريزانه و اهميتي كه اخيرا نهادهاي اجرايي شهر تهران به طراحي شهري كه ارتقاء كيفيت منظر عيني و ذهني را از اهداف اساسي خويش قرار داده دستيابي است به نيات طراحي منطقه 22 كه تضمين كننده پايداري توسعه شهر تهران مي باشد، ممكن گردد. دكتر مصطفي بهزادفر