Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811021-59575S2

Date of Document: 2003-01-11

نيك بختي ديرهنگام لوبا ويكانسكي هيچ دانش آموز دبيرستاني نيست كه واحد زيست شناسي را گذرانده باشد اما گريگور مندل و بررسي هاي كلاسيك وي درباره وراثت را نشناسد. با افزايش ناگهاني اهميت علم ژنتيك در قرن بيستم، انتظار مي رفت آوازه مندل نيز در زادگاهش سر به آسمان گذارد. اما نام مندل به عنوان بنيانگذار يك رشته ارتجاعي در ليست سياه اتحاد جماهير شوروي سابق و اقمارش قرار گرفت و ژنتيك مندلي نيز شبه علم معرفي شد. اما به تازگي كوشش هايي به منظور قدرداني از مندل در شهر محل زندگي و كارش در حال انجام است. مندل كه در صومعه سنت توماس شهر برنو، كه امروزه بخشي از جمهوري چك است، يك راهب آگوستيني بود و بعدها به مقام راهب بزرگ ترفيع يافت، قوانين وراثت را با انجام آزمايش هايي بر روي گياه نخودفرنگي در باغ حصاركشي شده متعلق به صومعه كشف كرد. مقاله اي كه وي در 1866 نوشت و اساس ژنتيك كنوني در آن رقم زده شد پس از مرگ وي در سال بار 1900 ديگر كشف شد. تصور اينكه صفات ارثي اند به مذاق استالين و ساير سردمداران كمونيست خوش نمي آمد. آنها طرفدار ليسنكوئيسم (تروفيم ليسنكو، زيست شناس روس ) بودند كه مي گفت: اين صفات اكتسابي اند كه از نسلي به نسل ديگر منتقل مي شوند نه صفات وراثتي. حتي پس از محكوميت ليسنكوئيسم در 1965 به عنوان شيادي و فريبكاري مندل همچنان مطرود ماند زيرا پيشينه مذهبي وي براي دولتمردان چك چندان خوشايند نبود. و اين وضعيت تا سال ادامه 1989 يافت. اميل پالسك ( E.Palecek) استاد، انستيتوي بيوفيزيك آكادمي علوم چك، در برنو در اين باره مي گويد: از 1990 جريان امور وارد مرحله جديدي شد و به اين ترتيب تمامي تلاش خود را به كار گرفتم تا ايده بزرگداشت و قدرداني از مندل را به طور جدي مطرح سازم. اما بسياري از مردم اينجا همچنان دودل بودند و گمان مي كردند كه مندل اشتباهاتي نيز داشته است. به نظر من اين طرز برخورد با دانشمندان اصلا منصفانه نيست. اكنون چندي است كه نخستين گام بين المللي با هدف بازگرداندن علم ژنتيك به خاستگاهش برداشته شده از است جمله طرفداران اين اقدامات عبارتند از راهب بزرگ حال حاضر صومعه سنت توماس و تعدادي از دانشمندان محلي و خارجي با پشتيباني از سوي چهره هاي سرشناس مانند پرزيدنت واكلاو هاول ( V.Havel) و شماري از برندگان جايزه نوبل اعم از پل نرس، جيمز واتسون و اريك ويسچوس. از جمله اين اقدامات برگزاري كنفرانس هاي علمي در صومعه است. نخستين گام در اين راستا برپايي كارگاه آموزشي موسوم به ژنتيك پس از ژنوم توسط سازمان زيست شناسي اروپا در ماه مه گذشته است. برپايي نشست هاي كنفرانس كمومتري در سالن غذاخوري بازسازي شده صومعه و ميزباني همايش بين المللي جنبه هاي ژنتيكي بيماري هاي قلبي به ترتيب طي سپتامبر و آگوست سال 2001 در دستور كار قرار دارد. گذشته از اينها نمايشگاهي با نام نابغه ژنتيك كه تلفيقي از علم و هنر است در صومعه گشايش يافته و تا مه 2003 به كار خود ادامه خواهد داد. علاقه مندان براي كسب اطلاعات بيشتر مي توانند به سايت اينترنتي org.mendelmuseum.www مراجعه كنند. هم اكنون نيز طرح هايي براي برپايي نمايشگاه بعدي، بازسازي باغ آزمايشگاهي مندل، موزه دايمي و مركز علوم در دست بررسي بيشتر است سرمايه لازم براي اين قبيل كارها توسط موسسه خيريه VFG تامين دو مي شود حساب سپرده گذاري به نام گريگور مندل، در انگلستان و ايالات متحده براي اجراي پروژه هايي در مقياس كلان گشايش يافته اند. فروشگاه نمايشگاه صومعه با نمايش وسايل شخصي مندل اعم از مدادها، كاغذهاي يادداشت و فنجان او به شيوه اي كه سالمندترين مبلغ آگوستيني صومعه هرگز تصورش را هم نمي توانست بكند، برخي از هزينه هاي صومعه را تامين مي كند. به علاوه صحبت از بازسازي كندوهاي مندل و فروش عسل آنها نيز به ميان آمده است. زنده كردن ياد مندل مزيت هاي بسياري را مي تواند براي كشور چك، كه طي دوران كمونيستي مدت مديدي از جريان هاي علمي به دور بوده، به همراه داشته باشد. از اقداماتي كه در اين راستا صورت گرفته، بيش از همه در شهر برنو به منظور افزايش تعداد توريست ها، جانبداري شده است. و در پايان، اين كار مي تواند غفلت طولاني و نابودكننده از يكي از دورانديش ترين چهره هاي علمي تاريخ در وطن خودش را جبران كند. Dec 2002. American Scientific