Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811021-59566S4

Date of Document: 2003-01-11

بازتاب فهم تحقيقات اجتماعي - 1 تحقيقات اجتماعي جزئي جدانشدني از جامعه جديد است. وجود تحقيقات اجتماعي آشكار مي كند كه يك جامعه به حدي از تحول رسيده است كه نيازمند شناخت اجزاء و فرايندهاي خود است. ميزان اين تحول با ميزان كمي تحقيقاتي كه در يك جامعه انجام مي شود نيز همبسته است. يعني هرچه جامعه اي تحول يافته تر باشد تحقيقات اجتماعي نيز در آن از نظر كمي بيشتر است چون فرايندهاي پيچيده تر و گسترده تر و در عين حال قابل شناخت تري را در اختيار مي گذارد. - 2 هرچند توجه به تحقيقات اجتماعي در يك جامعه نشانه اي از تحول يافتگي است اما ضرورتا آشكاركننده مردم سالاري نيست. تحقيقات اجتماعي آنگاه معرف مردم سالاري است كه نتايج آن در سطح وسيع براي عموم منتشر شود. در جامعه غيرمردم سالار كاربرد تحقيق اجتماعي براي شناخت جامعه در جهت اعمال حاكميت بر آن است اما در جامعه مردم سالار كاربرد تحقيقات اجتماعي، براي شناخت جامعه و فهم فرايندهاي آن در جهت اصلاح آن است. - 3 در تحقيقات اجتماعي نكته اي است كه در واقعيت كاركردهاي آن اثري بسيار مهم باقي مي گذارد. اين نكته فهم پديده هاي اجتماعي است. براساس اين نكته كه جامعه شناسي معاصر بسيار متاثر از آن خود است، نتايج تحقيقات به تنهايي به شناخت نمي انجامد بلكه فهم آن نتايج و آن پديده هاست كه نتايج فوق را به شناخت تبديل مي كند و قابل كاربرد مي سازد. نتيجه تحقيقات اجتماعي و انتشار آن به جامعه كمك مي كند تا به خاطر فهمي كه از خود دارد و به واسطه تجربه اي كه در طول يك عمر زندگي حاصل شده است، به چيستي خود واقف شود و به اصلاح خود بپردازد. اين امر بخش مهمي از دانش جامعه شناسي است هرچند به خاطر همين ويژگي پديده هاي اجتماعي و به اين بهانه كه جامعه شناسي به علم در مفهوم كلاسيك و سنتي آن نمي انجامد، سعي مي كنند در صحت يافته هاي جامعه شناسي تشكيك كنند و آن را از موقعيت علمي خود به زير كشند اما اين امر كمكي نمي كند تا به ناصواب، پديده هاي اجتماعي كه هريك نسبت به ديگري يگانه و منحصربه فردند، يكسان انگاشته شوند. - 4 توسعه جامعه شناسي و فهم پديده هاي اجتماعي كه جامعه ما به خاطر پيچيدگي هاي بسيارش و نياز به شناخت آن و سرانجام اصلاح فرايندهاي آن سخت محتاج بدان است وابسته به پذيرش دو اصل يا به عبارتي ديگر دو حق است. اول انتشار نتايج تحقيقات و تبديل اطلاعات انحصاري برآمده از پژوهش ها به اطلاعات اجتماعي قابل نقد و ديگري حق ارتباط سالم و صحيح با جهان تا علم اين دو اصل كه حق مسلم محققان علوم اجتماعي ايران است به رسميت شناخته نشود، توسعه علوم اجتماعي در ايران چشم انداز روشني نخواهد يافت و فرآيندهاي اصلاح اجتماعي وابسته بدان نيز در دور باطل گرفتار خواهد شد. - 5 ضروري است تا اين دو حق هيچگاه دستخوش سياست نشود اين كه كسي از جريان تحقيق و حقوق مرتبط با آن استفاده سوء برد نبايد باعث محدود ساختن پژوهش ها، انتشار نتايج آنها و ارتباطات علمي معقول و منطقي در عرصه جهان بيني پژوهشگران شود، اگر چنين امري حادث شود مطمئنا بيشترين ضرر متوجه خود جامعه و نظام است كه در اين صورت شناختش از خود مختل خواهد شد و امكان اصلاح و تغيير در آن منتفي خواهد گشت. - 6 بايد پذيرفت در فضاي واقعي تحقيقات آنچه باعث محدود ساختن سوءاستفاده ها خواهد شد گسترش فضاي باز علمي، فراهم ساختن رقابت، ايجاد امكان گفت وگوهاي علمي و طرد انحصارات پژوهشي و تحقيقاتي و مخصوصا محدود ساختن زد و بندها در عرصه هاي علمي و پژوهشي است. هنگامي كه فضاي پژوهش و علم سالم باشد و امكان نقد و ارزيابي فراهم شود امكان سوءاستفاده ها بسيار محدود خواهد شد، در اين باره اگر مشكلي وجود دارد به خاطر آن است كه روابط در نهادهاي تحقيقاتي و نيز روابط بين نظام هاي اجرايي و نهادهاي تحقيقاتي به گونه اي تعريف شده است كه امكان روابط فسادآميز را خودبه خود فراهم مي سازد. فارغ از جنبه هاي مربوط به حقوق فردي و جزائي ضروري است براي حل مشكل به سازمان ملي تحقيق در كشور توجه و براي اصلاح آن اقدام كرد. سيد محسن بني جمالي