Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811020-59548S1

Date of Document: 2003-01-10

ورود سينتي سايزر ممنوع ردپاي استادان موسيقي آذربايجان در ايران عليرضا نجمي _ مهدي مقدم موسيقي اصيل مرزي نمي شناسدو بالي براي پرواز است موسيقي زبان عمومي تمام ملت هاي دنياست مثلا فاصله دو موسيقي آذري و ايراني در لهجه آن است و اين تفاوت بسيار ناچيزي است گروهي از استادان بنام موسيقي كشور آذربايجان ماه پيش اجراهاي پربيننده اي را در تالار وحدت تهران، زنجان، اروميه و يك اجراي خصوصي در تبريز داشتند. استاد مهلت مسلم اف (نوازنده تار ) استاد، هابيل علي اف (نوازنده كمانچه ) و استاد عارف بابايف ( خواننده ) از جمله استادان شناخته شده موسيقي آذري در دنيا هستند كه در اين برنامه ها مقام هاي ماهور و گوشه هايش، قسمتي از ترانه بزرگ كوراوغلي، قاچاق نبي، جوجه لريم و... اجرا كردند. اين استادان از استقبال ايرانيان احساس خوشايندي داشتند، و هابيل علي اف در اين باره گفت: خوشبخت ترين هنرمند كسي است كه در ايران در مقابل چشم تماشاگران خود روي صحنه مي ميرد. تار مهلت مسلم اف در سال 1954 در يك خانواده متوسط چشم به دنيا گشود و از هفت سالگي علاقه شديدي به موسيقي پيدا كرد و اولين سازش نقاره بود. پدرش هميشه آرزو مي كرد كه او را استاد تارنواز ببيند و به همين منظور مهلت را از ده سالگي در مدرسه موسيقي ثبت نام كردند و او دوباره از صفر نوازندگي را با ساز تار شروع كرد. بعد از اين دوره 5 ساله نزد ميرزا آصف كه مدرسه اختصاصي تار داشت، مقام را آموخت و در بزرگ ترين كنسرواتوار آذربايجان پذيرفته شد در اينجا 15 سال به امر فراگيري و تدريس مشغول مي شود. مسلم اف در حال حاضر معلم كنسرواتوار ملي و استاد دانشگاه دولتي هنرهاي زيبا و مدرسه بزرگ آصف است. وي همچنين رهبر اركستر راديو و تلويزيون آذربايجان _ احمد باكي خانوف _ است كه بيش از 70 سال قدمت دارد. مسلم اف حضورش در اركستر احمد باكي خانوف را يك موفقيت بزرگ مي داند براي آنكه كساني براي اين اركستر انتخاب مي شوند كه موفقيت بالايي در زمينه موسيقي كلاسيك احراز كرده اند. با آنكه موسيقي كوچه و بازاري با سينتي سايزر در آذربايجان طرفداران خاصي دارد اما مهلت مسلم اف همچنان اميد دارد كه مردم با آگاهي از صاحبان واقعي موسيقي دفاع خواهند كرد و آنها به عنوان ميراث داران فرهنگ فولكلور آذري براي هميشه در ياد همگان زنده خواهند ماند. از نظر وي موسيقي پاپ، جاز، بلوز و... كه ريشه غربي دارند، از ژانرهاي مستقل و قابل دفاع هستند كه اصلا ارتباطي با موسيقي جلف و سطحي نگرانه ندارند. مسلم اف در ادامه اجراهاي موسيقي آذري در سراسر دنيا چند سال پيش، پا در تالاري در آمستردام هلند مي گذارد كه بر سردرش حك كرده اند: ورود سينتي سايزر و سازهاي الكترونيكي ممنوع! او تاكنون در 40 كشور دنيا اجرا داشته است كه آمريكا تايلند كشورهاي عربي كشورهاي اسكانديناوي و... از جمله كشورهاي پذيراي موسيقي آذري بوده اند. از همه جا بيشتر فرانسوي ها علاقه مندي خود را به موسيقي آذري ابراز داشته اند، با آنكه آنها به هيچ وجه قرابتي با زبان آذري ندارند. اما چنان محو و مسحور اين موسيقي شده اند كه گويي مفهوم غزل ها را هم به خوبي درك مهلت كرده اند مسلم اف در چند دوئت غربي در موسيقي هاي تلفيقي شرق و غرب به عنوان نوازنده تار شركت كرده و چندين اركستر را در اين زمينه رهبري كرده است. او معتقد است كه اگر حرفه اي هاي موسيقي به اين تلفيق ها علاقه نشان بدهند اثر شايسته اي را ارائه خواهند كرد اما مبتدي ها اين نوع موسيقي ها را حيف و ميل خواهند كرد و مي گويد: قارا قارايف، هنرمند بزرگ آذري و فرزندش فرج قارايف اثري را خلق كردند كه ضمن نوازندگي تار آياتي از قرآن نيز خوانده مي شد، همان گونه كه غربي ها از انجيل در آثار موسيقي خود بهره زيادي برده اند. مرحوم قارايف از انجام اين فكر بازماند اما فرزندش پس از يك سال تمرين از پس اجراي اين موسيقي در مقام شوشتر برآمد. هنوز هم موسيقي محلي آذري در ميان موسيقي رايج در آذربايجان حرف اول را مي زند و اين موسيقي توسط خود هنرمندان مردمي مدارج ترقي و تكامل را طي كرده و البته تاكنون به واسطه برآورده ساختن نيازهاي روحي مردم حفظ و نگهداري شده است. تار آذربايجان 22 پرده /2 5 و اكتاو دارد و به همين دليل براي هنرمندان آذري اين امكان به وجود آمده است كه با تار انواع موسيقي كلاسيك موتسارت، بتهوون، باخ و پاگانيني و... بنوازند. مسلم اف از حضورش در ايران با خاطرات خوش رفت اما اين گلايه را از مسئولين داشت كه چرا نبايد موسيقي آذري به صورت آكادميك تدريس شود و چرا نبايد مردم ايران از محصولات موسيقي كشور آذربايجان استفاده كنند و چرا...؟ كمانچه هابيل علي اف، بهترين نوازنده كمانچه در دنيا از همان كودكي خودسرانه فراگيري كمانچه را آغاز كرده و اين به رغم مخالفت هاي دوروبري ها بوده است كه به او پيشنهاد مي دادند تا به دنبال پيشه نان آوري باشد. علي اف، لذت بردن مردم از سازنوازي اش را لطف خدايي مي داند. او سال ها پيش به ايران آمده و با استادان بزرگ موسيقي ايران به ويژه فرامرز پايور، شجريان و حسن ناهيد كنسرت هاي مشتركي را به اجرا گذاشته است. همچنين تاكنون در فستيوال هاي زيادي در سراسر دنيا اجرا داشته و عناوين و جوايز معتبري را هم به خود اختصاص داده است. علي اف معتقد است، موسيقي اصيل، مرزي نمي شناسد و بالي براي پرواز است. موسيقي زبان عمومي تمام ملت هاي دنياست، مثلا فاصله دو موسيقي آذري و ايراني در لهجه آن است و اين تفاوت بسيار ناچيزي است. در ايران تنها نوازنده آذري كه با او رابطه دوستانه اي دارد مرحوم سليمي بوده است و علاوه بر او، شجريان، تجويدي، شهناز، مرحوم حبيبالله بديعي، كسايي، موسوي و... دوستانش بوده اند. وي در اين باره مي افزايد: من فارسي نمي دانم و آنها تركي نياموخته اند اما ما با موسيقي با هم صحبت شجريان مي كنيم به فارسي مي خواند و من زبانش را نمي فهمم اما از شنيدن صدايش واله مي شوم و آوازش را درك مي كنم و به فهميدن كلمات شعرش نيازي ندارم، اين ملودي است كه مرا اقناع مي كند. علي اف مي گويد: تجويدي و ياحقي از بزرگ ترين نوازندگان ويولن در هستند سفر فعلي وقتي فهميدم استاد تجويدي بيمار است، با او تماس گرفتم تا جوياي حالش شوم و به او گفتم كه دوست دارم درد و آلام تان را با من تقسيم كنيد. وي گفت كه من مسافر هستم، پس بهتر است شما غصه هايتان را به من دهيد تا با خود ببرم. من بسيار متاثر شدم. تجويدي از مفاخر موسيقي جهان است. از ديدگاه هابيل علي اف مقام متعلق به همه مردم است و هيچ كس نمي تواند به دلخواه خود در آن تغييري ايجاد كند و مي گويد: ما ميراث داران اين مقام ها هستيم. همان طور كه در ايران موسيقي دانان زيادي هستند كه در زمينه موسيقي مقامي فعاليت دارند و هر كدام شيوه خاص خود را هم دارند اما هيچ يك به مقام لطمه اي نمي زنند. موسيقي متعلق به هنرمندان نيست، ديروز هنرمنداني بوده اند، امروز ما هستيم و فردا اشخاص ديگر جايگزين ما مي شوند و... ولي آنچه كه باقي است مقام است. موسيقي متعلق به مردم است و خودشان بايد بر آن نظارت داشته باشند و آن را نو كنند. آواز عارف بابايف كه پروفسور موسيقي و خواننده بنامي است، معتقد است كه انتقال موسيقي فولكلور آذري سينه به سينه بوده است بنابراين مردم از شنيدن و خواندن و حفظ آن لذت مي برند. مقام هاي آذري از جمله ميراث هاي بزرگ بشري است كه با توجه به سختي اين مقام ها عده اي اندك از استادان برجسته از پس اجراي موفقيت آميز آن برآمده اند. او هم اكنون استاد آكادمي موسيقي و رئيس گروه آواز كنسرواتوار آذربايجان است و تمام تلاش خود را در اين سال ها معطوف به پررنگ تر شدن موسيقي محلي و مردمي كرده است. بابايف تاكنون در كشورهاي آمريكا، فرانسه، ايتاليا، كشورهاي عربي و... اجراهاي زيادي داشته كه همه آنها با نظر مشتاقانه و مساعد تماشاچيان همراه بوده است. مثلا در كپنهاگ دانمارك استقبال دور از تصوري از آوازخواني وي كرده اند، و انگار بابايف در باكو در حال اجرا بوده است يا در زنجان يا در تبريز كه همگي آذري زبان هستند. درك موسيقي در دنيا كاملا حسي است و بنابراين همه مردم دنيا با موسيقي هاي زنده و توانمند ارتباط حسي لازم را برقرار مي كنند، و موسيقي آذري هم با توجه به پتانسيل هاي موجود در هر گوشه اي از دنيا خواهان و شنونده خاص خود را مي يابد.