Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811018-59525S6

Date of Document: 2003-01-08

نقد يكسويه از شوراها، ستمكارانه است گفتگو با محمد عطريانفر درباره انتخابات شوراها عملكرد شوراها در چهار سال گذشته با توجه به بافت عمومي سياست و جامعه در ايران و به عنوان تجربه اول خوب بوده است گروه سياسي - پروين امامي: حزب كارگزاران سازندگي در صحنه سياسي سالهاي اخير ايران همواره به دو ويژگي شناخته شده است: شناخت و بهره برداري از فرصت هاي مناسب سياسي، رعايت اعتدال و احتياط در سياستگذاري و تصميم گيري هاي كلان. اين دو ويژگي علي الظاهر در نوع موضع گيري هاي اين تشكل سياسي - كه به زعم بسياري تحليلگران، با حضور چهره هاي متنفذ آن در بخشهاي سياسي - اقتصادي جامعه، از قابليت عميق تاثيرگذاري برخوردار بوده - نقش داشته و شايد بتوان بارزترين نمود آن را اساسا در انتخاب زمان و شرايط اعلام موجوديت اين گروه در سال 74 و هنگامه انتخابات مجلس پنجم دريافت، زماني كه كارگزاران در پي عدم حصول توافق با فعالان وقت جناح راست بر سر ارائه فهرست كانديداتوري مجلس پنجم، راه نويني را گشودند وبا تنظيم فهرستي مستقل و نسبتا نوآورانه، موفق به واردكردن حدود صد عضو يا هوادار خود به مجلس پنجم و ايجاد تغيير كيفي در تركيب نمايندگان آن شدند. بعدها و به موازات فرارسيدن انتخابات رياست جمهوري سال 76 حمايت اين تشكل از كانديداتوري سيدمحمد خاتمي حضور اعضا و منتسبان موجه سياسي در كابينه خاتمي (افرادي همچون آقايان عبدالله نوري و عطاءالله مهاجراني ) و نيز تصدي برخي بخشهاي كليدي مديريت اقتصادي كشور، توسط برخي چهره هاي فعال اين تشكل از جمله محسن نوربخش، كارگزاران را در جايگاه يكي از موثرترين گروههاي سياسي ايران قرار داد. در اين ميانه محاكمات جنجالي عليه شهرداري تهران و بويژه شخص غلامحسين كرباسچي (شهردار تهران و دبيركل كارگزاران سازندگي ) به نوعي بيانگر قدرت نفوذ و در عين حال پرداخت تاوان موقعيت خطير اين تشكل در تاثيرگذاري بر ساخت قدرت سياسي كشور را بازنماياند. انتخابات شوراها در سال 77 فرصت ديگري در اختيار كارگزاران گذاشت تا با بهره گيري از برخي نيروهاي خود كه بعضا پيش از آن نيز سابقه حضور در صحنه هاي مديريت اجرايي و شهري را داشتند، به كسب وجهه نسبتا قابل توجهي در آزمون شوراها در بسياري شهرها نائل آيند، هر چند پس از گذشت زماني، بروز برخي اختلاف نظرها - بويژه در شوراي شهر تهران - به نوعي زمينه تقابل سياسي مبهمي را بيش از پيش عيان كرد. امروز اما پس از گذشت بيش از هفت سال از اعلام موجوديت كارگزاران سازندگي و در شرايطي كه اين گروه با ورود به فاز انتخابات شوراها، علي الظاهر به تعبير يكي از اعضاي آن مي رود تا از خواب زمستاني خويش بيدار شود محمد عطريانفر عضو شوراي مركزي كارگزاران، به پرسش هاي ما پاسخ مي دهد. عطريانفر در ابتدا در تبيين ديدگاه كارگزاران پيرامون چگونگي تحليل حضور تشكل متبوع خود در انتخابات آتي شوراها مي گويد: فلسفه شكل گيري كارگزاران سازندگي هويت بخشيدن به كار تخصصي و رهاكردن مهارت هاي حرفه اي از چنبره تفكر جناحي و باندي بود. در سال 1374 و حتي پيش از آن شماري از مديران كشور كه احساس مي كردند قابليت هاي اجرايي كشور مدام به سنگ سياست غيرمهذب برخورد مي كند، تصميم گرفتند با ايجاد مجموعه اي حزبي، كوشندگان و كاركنان واقعي كشور را در برابر اين موانع تقويت براين كنند اساس فضيلت نخست از نظر كارگزاران توانايي و تخصص حرفه اي برپايه تعهد ملي و ديني با است اين مجمل، اگر وارد بحث شوراها شويم شايد مناسبتر شوراهاي باشد اسلامي شهر و روستا در ايران، با اين فرض، در قانون اساسي پيش بيني شدند كه اولا بخشي از بار مسئوليت هاي عمومي اجرايي از دوش حكومت مركزي برداشته شود تا دولت بتواند با اتكاء بر نهادهاي ملي، مسائل كلان كشور را پيگيري كند و علاوه بر آن شهروندان با مسئوليت پذيري خود هم با مشكلات آشنا شوند و هم اينكه با محدودكردن اقتدار مطلق حكومت كنندگان از بروز استبداد احتمالي جلوگيري كنند. هر قدر قدرت حكومت در عرصه هاي عمومي (نه كاركردهاي ويژه دولت مانند امنيت و سياست خارجي ) كمتر شود، به همان نسبت مصونيت شهروندان در برابر قدرت قاهره حكومت كنندگان بيشتر مي شود. اين كاركردهاي دوگانه شوراها با فلسفه وجودي كارگزاران سنخيت روشني دارد و طبيعي است كه كارگزاران انگيزه فراواني براي بسيج اجتماعي و فعاليت در شوراها را داشته باشند. وي درباره رويكرد انتخاباتي كارگزاران و نوع رابطه اش، با گروه هاي ديگر در اين انتخابات اعتقاد دارد: ماهيت ائتلاف در ايران معمولا با ديگر كشورها تفاوت دارد. در ديگر كشورها به خصوص جاهايي كه انتخابات لزوما يا غالبا براساس فهرست احزاب انجام مي شود، احزاب پس از ورود به پارلمان يا ديگر نهادهاي مشورتي اگر نتوانند به تنهايي دولت تشكيل دهند يا اداره امور را به دست گيرند، با احزاب و گروه هايي كه برنامه هايشان با برنامه هاي حزب مورد نظر تعارض ندارد، نوعي همزيستي را اين برمي گزينند همزيستي مي تواند ائتلاف فعال باشد يا حمايت بدون ورود به ائتلاف. اما در ايران معمولا ائتلاف پيش از انتخابات و به قصد بسيج آراء آغاز از مي شود آنجا كه در ايران، باز هم متفاوت با ديگر نقاط جهان، نقش شخصي كانديداها در مواردي بيش از نقش احزاب كارآمدي دارد، براي هرگونه مذاكره پيرامون ائتلاف بايد تا پايان نام نويسي نامزدها و معلوم شدن برنامه هاي آنها تامل كرد. آن موقع مي توان فهميد هر حزبي كدامين چهره ها را معرفي مي كند و آنها چقدر مي توانند با نامزدهاي ديگر احزاب با هم كار كنند. اما به هر حال مبناي ائتلاف كارگزاران همان معيار گذشته يعني توانايي مديريتي و رجحان بخشيدن كار به ديگر رفتارهاي حكومتي است. محمد عطريانفر درباره شعار انتخاباتي كارگزاران در انتخابات شوراها مي گويد: شعار انتخاباتي احزاب معمولا در هنگامه تبليغات قانوني اعلام مي شود، كارگزاران هم از اين قاعده مستثني نيستند، اما به هر حال از هم اكنون قابل پيش بيني است كه پرهيز از سياسي شدن رفتار عملياتي شوراها، از هدف هاي اصلي خواهد بود و نامزدهايي كه معرفي مي شوند، علي القاعده مي بايست به اين شعار پايبند باشند و جز منافع مديريت متعالي شهر و شهروند چيزي را نجويند. عضو كارگزاران سازندگي كه سابقه عضويت در شوراي شهر تهران و رياست آن را نيز پشت سر دارد، درباره عملكرد شوراها مي گويد: عملكرد شوراها در چهار سال گذشته با توجه به بافت عمومي سياست و جامعه در ايران و به عنوان تجربه اول، نسبتا خوب بوده است. اگر شوراها را فارغ از چهارچوبهاي كلي نظام سياسي، و فرهنگ حكومت كنندگان و حكومت شوندگان نقد كنيم، نقد ما يكسويه و ستمكارانه خواهد بود. انتظارات راي دهندگان از شوراها معمولا مبتني بر نيازها و بدون لحاظكردن تنگناهاست و از آنجا كه شوراها توانايي حل مشكلات همه جانبه را ندارند، به اهمال كاري متهم مي شوند. يكي از اين مشكلات، تعارض منابع درآمدي شهرداري ها - كه شوراها ناگزيرند براساس آن برنامه ريزي و بودجه بندي كنند - با وضع اقتصادي مردم است. وقتي شوراها مي خواهند به منظور تقويت شوراها و شهرداري ها به عنوان نهادهاي مدني، وابستگي درآمدي خود را به دولت كاهش دهند، شعارهاي پوپوليستي و عوامفريبانه اي آغاز مي شود و مي گويند شهروندان توان پرداخت هزينه هاي شهر را ندارند و بايد دولت به آنها بودجه بدهد. طبيعي است اگر دولت به نهاد يا ارگاني بودجه دهد، ناخواسته يا ارادي توانايي تاثيرگذاري اش بر آن افزايش مي يابد. به هر حال تا اين تعارض ها حل نشود نمي توان از شوراها انتظار كاري متفاوت داشت. عضو ارشد كارگزاران سازندگي در عين حال و با اين كه به لحاظ حضور در دور نخست شوراها و قرارداشتن در يكسوي نوك پيكان اتهامات سياسي كردن شوراي شهر تهران، بويژه در ماه هاي اخير شنونده نقدهاي مكرري از وضعيت شوراها و ابهام در سرنوشت نهايي آن بوده، اما همچنان به آينده اين نهاد خوش بين است و درباره موقعيت انتخابات نهم اسفند سال جاري و آغاز دور دوم فعاليت اين نهادها معتقد است: فعاليت هر نهاد يا مجموعه اي در مرحله نخست و با توجه به وجود بسياري واگرايي هاي احتمالي، خالي از چالش، سوءتفاهم و عدم هماهنگي نيست و طبيعتا اين فعاليت ها در پروسه پيشروي و نهادينه شدن به تدريج به سمت ايجاد همگرايي و وحدت نظر پيش خواهد رفت و مطمئنا مردم با توان تفكيك و درك ضرورت توجه به امور زندگي شهري، تاثير قابل قبولي در انتخابات از خود برجاي خواهند گذاشت.