Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811018-59514S2

Date of Document: 2003-01-08

روشن تر از صداي آدمي درآمدي بر شناخت نيمايوشيج _ 2 محمود معتقدي شعر نيما را تجربه شخصي - اجتماعي وي مي سازد و انعكاس بي واسطه رويارويي او با طبيعت مادي آن را در قالبي كلامي طنين انداز مي كند. عناصر شعري در رابطه اي ملموس و عيني به آينه شفاف ذهن او راه مي يابند و جهان نگري نيما از پيوند عاطفي انديشه اجتماعي و تحليل زاييده از نگرشي عيني، تصاوير شعري را مي آفريند.. [و ] بازگويي حالات فردي و اجتماعي خفقان زده اش را، به بهترين نحو، در نمادگرايي عناصر طبيعي مي پايد و دريافت واقع گرايانه خويش را در.. [بياني ] سمبليك به ما مي نماياند. نيما 1 كه به منظور دستيابي به نظامي ساخت مند و وحدت بخشيدن به عناصر شعري، به ميدان آمده بود به زودي با ارائه منظومه افسانه افكار عمومي را متوجه حركتي تازه در نحو زبان و همچنين كوتاه و بلند كردن مصرع ها كرد. به گونه اي كه جوهره شعر به بيان متن نزديك گرديد. در جريان اين پيشگامي است كه شكل و لحن شعر فارسي از تكلف هاي پيشين رها مي شود و زبان مردم كوچه و بازار راهي به سوي شعر مي گشايد و در پي آن نقش و اهميت تصوير حقانيت خود را به رخ مي كشد و رمانتيسم و طبيعت گرايي از سوي شاعر به مخاطبان شعر عرضه مي گردد. نيما در بخشي از مقدمه افسانه كه در سال 1302 شمسي منتشر شده مي گويد: چيزي كه بيشتر مرا به اين ساختمان تازه معتقد كرده است همانا رعايت معني و طبيعت خاص همه چيز است و هيچ حسني براي شعر و شاعر بالاتر از اين نيست كه بهتر بتواند طبيعت را تشريح كند و معني را به طور ساده جلوه بدهد. 2 اما براي پي بردن به اين شيوه نگاه، بايد در ساختارهاي ذهني و روزگار كودكي شاعر به جست وجو پرداخت، تا علت اين رويكرد را دريافت: تمام خيالات من براي شناسايي چيزهاي خوبي بود كه مي خواستم فقط با آن شناسايي بر همسران خود تفوق يابم... در پانزده سالگي مي رفتم كه مورخ شوم. گاهي نقاش مي شدم و گاهي روحي. گاه طبيعي. خوشبختانه هر نوع قوه خلاقه در من وجود داشت... مراقبت و تشويق يك معلم خوش رفتار، كه نظام وفا شاعر به نام امروز باشد مرا به خط شعر گفتن انداخت 3 نيما در ارزش احساسات ميل به آزاد شدن را همراه يك امر تاريخي مي داند چرا كه جريان تاريخ هر دوره در رد و قبول وقايع، عبارت از كشش به طرف آزادي است. در شعر هم قيدهايي هست. شعر گفتن هم واقعه است. واقعه ممكن است آسان صورت بگيرد، و چه بسا كه نقض و تحليل در آن واقعه آسان نيست... اما همين نقض و تحليل است كه واقعه را مرمت مي كند. 4 مهم ترين ويژگي شعر نيما گره خوردگي انسان و طبيعت در يكديگر و استقرار جوهر زمانه به كمك عناصر زنده شعري است. همين ويژگي به زودي پيروان و صاحبنظران بسياري را متوجه درون مايه كارهاي وي كرد. چيزي نمي گذرد با چاپ منظومه خانواده سرباز در سال 1305 شمسي، علي رغم مخالفت هاي سنت گرايان، پويايي انديشه شاعر بالنده تر اما مي شود انعكاس حركت شارع (از آغاز تا به امروز ) در، ميان گروه هاي مختلف متفاوت و درخور تامل است: نخست - آنها كه از آغاز در برابر نيما و كار او جبهه گرفتند. اگر نيز اين نوشته ها را خوانده باشند به دلايل متعدد نمي توانسته اند به ميزان ارزش آنها پي ببرند... دوم - آنها كه از آغاز خود را همراه نيما نشان دادند ولي عملا ثابت كردند كه حتي به اصل كوتاه و بلندي مصراعه نيز.. پي نبرده اند... سوم - آنها كه فقط و فقط به اصل كوتاه و بلندي مصرع ها پايبند بودند و مطلقا به مباني و اصول ديگر شعر نيمايي توجه نداشتند يا داشتند و به اقتضاي مطلوب روز نخواستند خود را شاعري به مفهوم واقعي كلمه معرفي كنند و بشناسانند... چهارم - آنها كه در اوائل، به راستي خود را دنباله رو واقعي نيما نماياندند. اما با همه آمادگي و استعدادي كه داشتند سرانجام منحرف شدند و به راهي ديگر افتادند.. و به خلاف نظر آنان كه اين نوع شعر را پلي مي دانستند ميان شعر كهن و شعر نيمايي، سال ها شعر واقعي اين سرزمين را از حركت راستين خود باز داشتند. پنجم - آنها كه در اين ميان يا نسبت به بنيانگذار و بدعت گزار شعر امروز به طور كلي اعتراض كردند و اين بدعت را حق خود دانستند، يا بي آنكه چنين ادعايي داشته باشند، خود به كاري دست زدند كه ديگر نه ضوابط شعر كهن را در برداشت و نه اصول و مباني شعر نيما را. ششم - آنها كه در اين اواخر... ظهور كردند و بي اتكا به اصول شعر كهن و نيز بي اتكا به مباني شعر نيمايي همچون گروه پنجم. منتها افراطي تر و تندتر راهي ديگر برگزيد و به نام موج نو معروف شدند. هفتم - آنها كه از ابتدا (و تا امروز ) در عين حال كه خود را دنباله رو واقعي شعر نيما نشان دادند نيز درصدد برآمدند كه خود در توجيه و توضيح و تفسير كار نيما متحمل زحمات و كوشش هاي بسياري شوند و شدند و سپس به تدريج بهترين نمونه هاي شعر نيمايي را ارائه دادند و حتي بعدها خود برمبناي تجربيات نيما به زباني و ساختماني ديگر در شعر رسيدند. پي نوشت ها: ) 1 بهزاد رشيديان بينش اساطيري در شعر معاصر نشر گستره بهار 1370 ص 37 ) 2 شمس لنگرودي تاريخ تحليلي شعر نو... ص 102 ) 3 همانجا ص 95 ) 4 نيما يوشيج ارزش احساسات و پنج مقاله در شعر و نمايش انتشارات گوتنبرگ بهار 1355 ص 111 ) 5 محمد حقوقي شعر نو از آغاز تا امروز نشر يوشيج 1364 ص 7 و 8