Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811018-59513S1

Date of Document: 2003-01-08

آشتي با سينماي مستند گفت وگو با ديميتري ايپيدس برگزار كننده هفته سينماي مستند يونان در ايران نهايت احترام و با حداقل دخالت فيلمسازان ثبت مي شودآن اتفاق بايد در هسته موضوع و نه توانايي ها استعداد و يا قرار گيرد قابليت كارگردانان عكس: مرتضي پورنجات عليرضا محمودي ديميتري ايپيدس متولد 1939 آتن او است تحصيلات عاليه خود را در آمريكا و انگليس در رشته هاي هنرهاي نمايشي و كارگرداني سينما به پايان رساند و در دهه شصت ميلادي برنامه هاي دوره اي نمايش فيلم هاي كانادايي در اروپا را به راه انداخت. ايپيدس در ابتداي دهه هفتاد ميلادي جشنواره سينماي نوين مونترال را تاسيس كرد كه اولين جشنواره فيلم كشور كانادا محسوب مي شود. وي تا سال ها مديريت اين جشنواره را به عهده داشت و در همين جشنواره بود كه براي نخستين بار فيلم هايي از سينماي ايران بعد از انقلاب اسلامي در كانادا به نمايش درآمدند. ايپيدس سپس به جشنواره معتبر تورنتو پيوست و يكي از برنامه ريزي هاي اصلي اين رويداد سينمايي شد. اين جشنواره از سال 1368 با نمايش دستفروش سينما دوستان بسياري را با سينماي نوين ايران آشنا ساخت و در سال 1371 برنامه سينماي ملي ايران را با نمايش 18 فيلم برگزار كرد كه استقبال حيرت انگيزي را شاهد بود. ايپيدس هر ساله تعداد قابل توجهي فيلم ايراني در تورنتو مي گنجاند و تاكنون فيلم 60 ايراني را از سال 1368 تاكنون به نمايش گذاشته است. فعاليت ديميتري ايپيدس جهت معرفي سينماي ايران محدود به كشور كانادا نشده و او از زمان فعاليت مجدد جشنواره سالونيكا در زادگاه خود يونان يعني از سال 1371 فعاليت گسترده تري جهت معرفي و ارتقاي سينماي ايران و حتي فراتر از آن فرهنگ ايران در كشور يونان داشته او است مدير بخش افق هاي جديد در جشنواره سالونيكا است و اين بخش بدون ترديد موفق ترين بخش جشنواره سالونيكا است. او نيز همه ساله به نمايش فيلم هاي متعددي از سينماي ايران براي جشنواره سالونيكا دست زده و پيرو اين نمايش هاي مستمر، فيلم هاي ايراني به سينماهاي عمومي و شبكه هاي تلويزيوني يونان نيز راه پيدا كرده اند. او حتي به عنوان مشاور شبكه اصلي تلويزيون يونان موجب پخش ده ها عنوان فيلم ايراني از شبكه هاي يوناني شده است. او حتي در كنار جشنواره سالونيكا دو نمايشگاه عكس عكاسان ايراني را برگزار كرده است. ديميتري ايپيدس از 5 سال پيش جشنواره مستند سالونيكا را نيز پايه گذاشت و مديريت آن را به عهده داشته است. او در اين جشنواره نيز همه ساله فيلم هاي مستند ايراني را انتخاب و به نمايش مي گذارد و در سال نيز 2001 بخش ويژه اي را به سينماي مستند مستقل ايران اختصاص داد. ديميتري ايپيدس نقش برجسته اي در معرفي سينماي ايران در دو كشور كانادا و يونان داشته است و بسياري از برنامه ريزان جشنواره هاي مختلف جهاني در مونترال، تورنتو و سالونيكا با سينماي نوين ايران آشنا شده اند. او شخصيتي بسيار محبوب در ميان سينماگران ايراني دارد و اين مهم صرفا به دليل معرفي فيلم ها و فيلمسازان ايراني در كانادا و يونان نبوده و بر ويژگي هاي برجسته انساني او باز مي گردد، حركت انسان دوستانه ايپيدس در اسفند سال گذشته در چاپ كتاب بودا در افغانستان و برپايي يك برنامه تلويزيوني چندين ساعته جهت جذب كمك هاي نقدي مردم يونان براي آموزش كودكان يوناني مقيم ايران از ياد نرفتني است. ايپيدس در ده سال گذشته همواره در جشنواره فجرحضور داشته و يك بار نيز به عنوان داور بخش بين المللي جشنواره انتخاب شده است. او از دوستداران و شيفتگان فرهنگ وهنر ايران است به گونه اي كه خود اعتراف مي كند زندگي در ايران را به زندگي در غرب ترجيح مي دهد. * به عنوان كسي كه فيلم هاي هفته سينماي مستند يونان را براي نمايش در ايران انتخاب كرده معيار شما براي گزينش اين 8 فيلم چه بوده؟ است اين فيلم ها براي هفته سينماي مستند يونان در ايران از ميان توليدات مستند يونان كه در پنج سال گذشته در جشنواره مستند سالونيكا به نمايش درآمده اند، انتخاب شده اند. مايلم چنين تصور كنم كه اين مجموعه نماينده جريان جديد سينماي مستند يونان است. مستند سازان يوناني اكنون عمدتا درگير موضوع تحول فرهنگي مي باشند، مثلا انتقال جامعه يونان از كشاورزي به صنعتي، نگراني هايي درباره محيطزيست كه به بهانه پيشرفت و توسعه طبيعت ناديده گرفته شده و منابع طبيعي مورد سوءاستفاده قرار مي گيرند و مسائلي از اين دست. * در مستندهاي يوناني تركيبي از پيشينه تاريخي و وضعيت معاصر يونان به نمايش در مي آيد، ذهنيت مستندسازان يوناني در اين رابطه چگونه؟ است يوناني ها به طور قطع از پيشينه تاريخي خود اين مطلعند سرزمين علي رغم كوچكي به قله هاي تمدن بشري دست يافته و بنابراين هيچ يوناني نمي تواند از اين پيشينه تاثير نگيرد. شماري از فيلمسازان ما در كندوكاو گذشته، به درك زمانه خود مي رسند. تحولات سياسي نيز ذات و وجود ملت يونان را تحت تاثير قرار داده است. يونان علي رغم كوچكي و اقتصاد ضعيفش در تمامي جنگ هاي بزرگ شركت كرده است. اين كشور در جنگ جهاني دوم اشغال شد و پس از جنگ نيز بلافاصله درگير جنگ هاي داخلي گرديد. پس از آنان نظاميان طي يك كودتا حكومت را به دست گرفتند كه در انتها منجر به كنار رفتن نظام سلطنتي در يونان شد، نهايتا كشور ما به شيوه اي دموكراتيك به وضعيتي عادي رسيد و اكنون بخشي از اتحاديه اروپا است. من اين وقايع را فهرست وار عنوان كردم تا ذهنيت شما نسبت به مسائلي كه تفكر در مستندهاي يوناني را تحت تاثير قرار داده، روشن تر شود. * در يونان چه نهادها و مراجعي در مستندسازي، سرمايه گذاري؟ مي كنند مستندها در يونان توسط تلويزيون ملي يونان و شبكه هاي مختلف آن تهيه و سرمايه گذاري مي شوند. يكي از شبكه ها نيز اخيرا به پخش صرف فيلم هاي مستند و اخبار دست زده است. مركز سينماي يونان نيز حدود ده فيلم در سال تهيه مي كند. مسلما توليدات مستقل نيز وجود دارند كه حمايتي از نهادهاي دولتي دريافت نمي كنند. جشنواره مستند سالونيكا نيز امكاناتي جهت فروش و بازاريابي مستندهاي يوناني از طريق بازار خود ارائه مي كند. اين بازار پذيراي خريداران خارجي است كه جهت انتخاب فيلم براي شبكه هاي خود به سالونيكا مي آيند. گاه، فيلم مستندي نيز در سينما به نمايش درمي آيد كه البته اين مهم ديگر كم تر اتفاق مي افتد. * در فيلم هاي يوناني تاثير سينماي كلاسيك مستند (چون آثار فلاهرتي ) مشهود است. روند اين تاثير را چگونه ارزيابي؟ مي كنيد بله، تاثير آن جريان بر مستندهاي يوناني ديده مي شود. فيلم هاي مستند به هر حال ارائه گر ويژگي و خصوصيت موضوع ها و مكان هايي است كه به تصوير درآمده اند. آنچه اهميت دارد اين است كه واقعيت در نهايت احترام و با حداقل دخالت فيلمسازان ثبت مي شود. آن اتفاق بايد در هسته موضوع قرار گيرد و نه توانايي ها، استعداد و يا قابليت كارگردانان. * يكي از مسائل مهم سينماي مستند در ايران جذب سرمايه توليد است. دوست داريم روش هاي جديد جذب سرمايه سينماي مستند در اروپا را از زبان شما بدانيم. شبكه مستند اروپا كه مركزيت آن در كپنهاگ قرار گرفته يك برنامه ارائه طرح براي فيلمسازان يوناني و ديگر كشورهاي منطقه در جشنواره سالونيكا به وجود آورده كه طي آن فيلمسازان طرح هاي خود را در ميان گروهي از مسئولان سفارش فيلم شبكه هاي تلويزيوني مختلف بازگو مي كنند. هدف از اين برنامه، آموزش نكته اي مهم به فيلمسازان است، اينكه چگونه طرح خود را ارائه كرده و چگونه اين طرح ها را براي خريداران يا تهيه كنندگان ديگر جذاب سازند. شماري از اين طرح ها موفق به جذب سرمايه از مسئولان سفارش شبكه ها شده و به توليدات مشترك بين المللي تبديل شده اند. من شخصا فكر مي كنم راه حل، درگير كردن طرف هاي علاقه مند است تا آنها در مراحل مختلف توليد يك فيلم وارد شده و از طريق پيش خريد، تعهد خريد يا سرمايه گذاري به طرح ها متصل شوند. * رابطه مردم يونان با سينماي مستند چگونه؟ است يوناني ها نيز مانند مردم تمام كشورها بايد با مستندها آشتي كنند. اكثر مردم ما نيز مانند بسياري تصور مي كنند فيلم مستند صرفا كاربرد آموزشي داشته يا برنامه اي درباره طبيعت مثل راز بقا يا سفرنامه است. طي سال هاي اخير اين تصوير تدريجا با اين آگاهي كه مستند ثبت كننده زندگي واقعي نيازي اساسي و حتي سرگرمي است، جايگزين شده است. من به عنوان يك سازمان دهنده جشنواره فيلم كاملا مي دانم كه زمان بيشتري براي جا انداختن سينماي مستند مورد نياز تلويزيون است و نيز نياز جامعه به رسانه اطلاعاتي خلاقانه و متفاوت، سينماي مستند را اهميتي دو چندان بخشيده است. فيلم هاي مستند به خوبي ارزش هاي واقعي را به جامعه ارائه مي كنند. * ارتباط سينماي مستند يونان با جهان پيراموني خود چگونه؟ است من معتقدم كه يونان به عنوان كشوري كوچك نمي تواند كل دنيا را تحت تاثير قرار دهد هر چند چنانچه امكاني نيز مي يافتند بيش از اين براي محقق ساختن آرمان ها و عدالت تلاش مي كردند. اتفاقات اخير در بالكان، فاجعه فلسطين در حال حاضر، خطر تجاوزات بيشتر در منطقه خاورميانه در آينده اي نزديك، ضرورت اطلاع رسلاني صحيح به مردم را لاجرم كرده و واكنشي فوري و مخالفتي اخلاقي با ترس و وحشتي كه بر مردم بي گناه تحميل شده را طلب مي كند. اطلاعات عيني مستقل وسيله اي جهت نيل به صلح و عدالت شده اند. اطلاعات و آگاهي، ملت ها را شكيبا و همدل خواهد كرد. همان گونه كه كارگردان بزرگ ايراني محسن مخملباف درباره جنگ در افغانستان گفته است: بمب بر سر آن كشور نياندازيد و كتاب به روي آن كشور بريزيد. فيلم هاي مستند نيز به گونه اي استعاري نوعي كتاب در شكل الكترونيكي مي باشند و به واسطه بهره گيري از فناوري، قابليت ثبت و انتقال پيام هاي تصويري را به شكل ارزان تر و موثرتر دارند. بينندگان ديگر هيچ دليلي براي به سر بردن در دوره تاريكي ندارند. هر چيزي در دسترس است و همه ما حق دانستن و آگاه شدن از مردمي كه در كنار ما هستند را داريم. * آينده سينماي مستند را در جهان چگونه پيش بيني؟ مي كنيد من نسبت به نقش سينماي مستند در آينده بسيار مردم خوشبينم سراسر دنيا از مسائلي كه خطري براي حيات در كره خاكي كوچك است، مطلعند. مردم عموما فرهيخته تر شده و مايلند در آنچه رخ مي دهد، شراكت و دخالت داشته باشند. سينما به عنوان سرگرمي هميشه در كنار همه ماست البته نه به شكل انحصاري. تعدادي از ما نياز به جست وجوي قدري عميق تر در انگيزه هاي زندگي و تمدن ما داريم در پي دنيايي بهتريم، كيفيت بهتر زندگي. اكثريت مردم دنيا خواهان صلح، موفقيت و امنيت اند. * اين شايد يك سوال سينمايي نباشد، سانسور در سينماي يونان چگونه اعمال؟ مي شود با پايان حكومت نظامي در يونان ديگر هيچ سانسور سياسي در اين كشور وجود ندارد. احزاب سياسي، نگرش هاي مختلف، از راست افراطي تا چپ افراطي را نمايندگي مي كنند. اكثر جهان بيني آنان در مجلس يونان حضور دارد. هر كسي هم مي تواند در ضمن احترام به حقوق ديگران، مستقل بوده و مطابق اعتقادات خود زندگي كند. البته مطبوعات كم تر از آنچه كه بايد مستقلند چرا كه آنان به ملاحظات مختلف سياسي وابسته بوده و يا توسط آژانس هاي بزرگ خبري اداره مي شوند، آژانس هايي كه به هيچ وجه عيني عمل نمي كنند. ما اميدواريم كه در نهايت تفكرات و عقايد شنيده شده و در يك جامعه دموكراتيك مورد احترام قرار گيرند. * به نظر شما مردم ايران با فيلم هاي مستند يوناني ارتباط برقرار خواهند؟ كرد فيلم هاي انتخابي من براساس معيارهاي شخصي من گزينش شده اند. مايلم كه گزينش هاي من دلمشغولي هاي فعلي مستندسازان يوناني را شامل باشد و اين فيلم ها مورد توجه تماشاگران ايراني نيز قرار گيرند. محتملا اين مجموعه مستندهاي يوناني اولين برنامه از نوع خودش براي مخاطبين خارجي است، يوناني ها و ايراني ها مشتركات بسياري داشته و اميدوارم اين مجموعه فيلم ها در راه انتقال افكار به خوبي عمل كنند.