Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811017-59493S2

Date of Document: 2003-01-07

انقلابي به سبك ژاپني ترجمه: آرمين فاضل زاد ژاپن پا در راه اصلاحات اقتصادي ليبرالي گذاشته كه مارگارت تاچر نخست وزير سابق انگلستان آنها را به كار گرفته بود با اين تفاوت كه مشكلات ساختاري كويزومي كاملا در تضاد با مشكلاتي است كه تاچر با آنها دست به گريبان بود وضعيت بحراني در ژاپن: اقتصاد در وضعيت بدي قرار دولت دارد بايد صرفه جويي كند _ پس بايد چيزي تغيير كند. اما مردم دوباره به سياست علاقه نشان مي دهند. ژاپني ها بايد خود را براي سالي پر فراز و نشيب آماده كنند. چرا كه اگر اوضاع بر وفق مراد باشد، طي چندماه آينده بالاخره سياست هاي كلي براي ده سال آينده كشور تبيين خواهند شد. براي نخست وزير ژاپن جونيشيرو كويزومي و برنامه اصلاحات ساختاري او مسئله بر سر بقاي سياسي است. گرچه كويزومي در دسامبر 2002 مجددا به عنوان رئيس حزب ليبرال دموكرات (LDP) انتخاب شد، اما اگر او در آينده نزديك توفيقي در احياي اقتصاد ژاپن به دست نياورد، سمت خود را از دست خواهد داد. آغاز به كار كويزومي بسيار خوب بود: در ژاپن و در سطح بين المللي ظهور كويزومي در بهار در 2001 عرصه سياسي باعث تعجب همگان شد. براي بسياري اين مرد 60 ساله نجات دهنده كشور بود. ظاهر او اميدبخش، متشخص و سرحال و تازه بود. به ظاهر او عميقا به فكر تغيير سيستم قديمي اقتصادي و سياسي در ژاپن بود. اين تنها علت محبوبيت فراوان او نبود. برنامه اصلاحات ساختاري او مبهم به نظر مي رسيد، اما در آن زمان هر تغييري مثبت انگاشته مي شد. اشتباهي كلاسيك: مشكلات و راه حل ها متناسب نيستند. برنامه اصلاحي كويزومي از همان ابتدا از وضعيتي متناقض رنج مي برد. ورود او به عرصه باعث محبوبيت او در بين مردم شد، اما استراتژي اقتصادي او فاصله بسياري با اين محبوبيت گرايي سنتي اين داشت استراتژي در بعضي قسمت ها اصلا در تضاد با اين محبوبيت گرايي بود. مهمترين برنامه او در گذشته و حال رسيدن به يك بودجه متعادل است. ابزار او براي اين كار حذف شديد قراردادهاي عمومي و افزايش مرحله اي ماليات ها است. ماليات بايد از دوش كساني كه درآمد كمتري دارند به افرادي با درآمد بالا منتقل شود. علاوه بر اين در گذشته شركت هاي بزرگ شامل معافيت هاي مالياتي مي شدند، درحالي كه از شركت هاي كوچك تر، كه بيشترين كاربران ژاپني در اين بخش مشغول به كار هستند، ماليات بيشتري اخذ مي شد. اگرچه براي طرح هاي كويزومي مي توان استدلال هاي خوبي يافت، اما در نهايت استراتژي خاصي براي احياي اقتصادي ديده نمي شود. ژاپن پا در راه اصلاحات اقتصادي ليبرالي گذاشته كه نخست وزير سابق انگلستان، مارگارت تاچر آنها را به كار گرفته با بود اين تفاوت كه مشكلات ساختاري كويزومي كاملا در تضاد با مشكلاتي است كه تاچر در دهه هشتاد با آنها دست به گريبان بود. اقتصاد ژاپن از مصرف كنندگاني كه بيش از توان خود مصرف مي كنند، در رنج نبوده بلكه از بودجه هاي ساليانه بيش از حد صرفه جويانه رنج مي برد. از طرف احزاب كارگري نيز به صورت جدي تقاضاي افزايش دستمزد مطرح نشد بلكه برعكس، كارگران گويي در خلسه فرو رفته هر كسر دستمزدي را قبول مي كردند. علاوه بر اين كشور از تورمي دورقمي در عذاب نبود بلكه دچار كمبود خزنده نقدينگي شده بود. نخست وزير به اقتصادي قوي و باثبات در جهان اميد داشت، اما بدشانسي آورد. كويزومي ظاهرا بر اين عقيده بود كه بهبود اتوماتيك و دوره اي وضعيت اقتصاد براي انتخاب مجدد او كفايت اما مي كند بهبود وضعيت اقتصادي شرايط خاصي مي طلبد: مثلا اقتصاد باثبات جهاني و نرخ ارزي قابل رقابت. مشكلات اقتصادي در آمريكا و ساير كشورها تحقق چنين شرايطي را به ظاهر ناممكن مي كنند. براي صنايعي كه وابسته به صادرات هستند، سال 2003 سال چندان مطلوبي نخواهد كاهش بود تقاضا در بازار داخلي نيز همچنان ادامه خواهد داشت. رقيبان كويزومي از فرصت استفاده خواهند كرد و با قدرت پيشنهادات او را بلوكه خواهند نمود. غلبه بر كاهش نقدينگي بايد در اولويت برنامه ها قرار ژاپن گيرد قادر نيست به شكلي ديگر مشكل ديون خود در بخش خصوصي و دولتي را حل كند. از آنجايي كه كسي راه حل را نمي داند، اين كار تبديل به يك بازي آزمون و خطا خواهد شد. مهمترين بخش هاي اين بازي شامل انتقال پرمخاطره اعتبارات از سيستم بانكي به بخش خصوصي، سياست پولي منسجم تر، كاهش ارزش ين، تسهيلات مالياتي هدفمند براي سرمايه گذاران و نيز حذف تسهيلات مالياتي براي سرمايه گذاري هاي كلان شركت ها است. به خصوص بازار خانه و زمين بعد از 12 سال كاهش مداوم قيمت ها در وضعيت بسيار بدي به سر مي برد: بازار خانه هاي نوساز عملا درهم فروريخته است. ميزان قراردادها در 18 سال گذشته بي سابقه است. سهم سرمايه گذاري در ساختمان سازي از كل درآمد ناخالص ملي تقريبا نصف ميزان آن در اواخر دهه 70 ميلادي است. اما مهمترين مشكل ساختاري ميزان بالاي صرفه جويي در خانوارهاي ژاپني است، و تا هنگامي كه وضعيت در بازار سرمايه بهبود پيدا نكند، مصرف كنندگان ژاپني نيز تغيير رويه نخواهند داد. با توجه به شرايط مبهم قدرت در ژاپن، رهبري ظريف و صبورانه در عين حال قدرتمندي لازم است تا يك استراتژي ضد كاهش نقدينگي قابل اجرا، طراحي و پياده گردد. ريسك چنين استراتژي اندك و در مقابل منافع بالقوه آن بسيار خواهد بود. با كمك چنين استراتژي اي مي توان از دايره بسته ركود اقتصادي و ضعف مالي خارج شد، مشكلي كه وضعيت اقتصادي و اجتماعي ژاپن را شديدا تهديد مي كند. اقتصاد ملي ژاپن تنها نكته جنجالي اين كشور ده ها نيست سال است كه ژاپن نقشي دوگانه در عرصه ژئوپلتيك منطقه بازي از مي كند طرفي متحد مهمي براي آمريكا است، مسئله اي كه در پيمان هاي امنيتي بين دو كشور مورد تاكيد قرار گرفته و از طرفي ژاپن از درگير شدن در مناقشات بين المللي سخت بيزار است. دكترين توسعه طلبانه بوش در آينده چندان با نقطه نظرات خوددارانه ژاپن در سياست هاي امنيتي تناسب نخواهد آمريكا داشت پاسخ روشني خواهد طلبيد. حكومت فعلي در توكيو به مانند دولت هاي پيشين اهداف استراتژيك آمريكا را شفاها حمايت خواهد كرد، اما يك همكاري عملي را در حداقل ممكن نگاه خواهد داشت. با اين وجود اين تفاهم ضمني كه به واسطه آن سياست هاي امنيتي از مباحث سياسي بين اين دو حذف شده بودند در سال 2003 سخت تحت فشار قرار خواهند گرفت. حتي در خود ژاپن. اين فشار نه تنها از طرف گروه هاي چپ ضد آمريكايي در ژاپن، بلكه از سوي بازار اعمال خواهد شد كه اهميت بسياري براي روابط حسنه با توليدكنندگان نفت در خاورميانه قائل است. يكي از بزرگترين و شايد پايدارترين دستاوردهاي كويزومي انتقال مباحث سياسي در ميان ملت ژاپن است. بقاي دولت او بستگي به ميزان محبوبيت او دارد و نه به متخصصاني كه در جايي مشغول به كارند. اگرچه آن خوشبيني اوليه، كه كويزومي با آن مورد استقبال قرار گرفت، از بين رفته، اما توجه عمومي سياسي همچنان بالا است. اخبار سياسي ديگر منحصر به شبكه هاي جدي تلويزيون و برنامه هاي يكشنبه صبح نيست. اكنون اخبار جاي خود را در برنامه هاي روزانه نيز پيدا كرده است، جايي كه قبلا تمركز برنامه ها روي جنايت هاي هولناك و اخبار گوناگون دنياي شو ( Show) قرار داشت. عصر جديد: نويسندگان وارد سياست مي شوند، نابساماني ها مطرح مي شوند. پيروزي غيرمنتظره نويسنده سابق Tauaka Yasuo در انتخابات فرمانداري ايالت ناگانو احساس استفاده از موقعيت هاي جديد را به وجود آورد. اقدامات يك نويسنده ديگر به نام ايشي هارا، كه به عنوان يك ملي گرا به سمت فرماندار توكيو انتخاب شد، باعث شگفتي عمومي هستند. اگر ايشي هارا براي پست وزيري داوطلب گردد، شوق عموم از آنچه در استقبال از كويزومي ديده شد، بسيار فراتر خواهد رفت. در خارج از چارچوب سياست نيز نشانه هايي از افزايش مشاركت عمومي ديده مي شود. موج اخبار مربوط به رسوايي هاي شركت ها نه تنها نشانه تغيير اخلاق تجارت در ژاپن است، بلكه از اراده نسل جوان كارمندان براي افشاي نابساماني ها كه بعضا ده ها سال ادامه داشته اند، حكايت مي كند. اين مطلب درست كه ژاپن هنوز با كاهش نقدينگي، بي ثباتي مالي و تحول سيستم كهنه اقتصادي خود دست و پنجه نرم مي كند، اما اين نظر كه كشور از لحاظ اقتصادي و اجتماعي در خود فرو خواهد ريخت صحيح نيست. در سال 2003 همه چيز را خواهيم ديد. اطلاعات ضميمه گرايش: تعداد فزاينده اي از شركت هاي ژاپني توليد محصول خود را به چين منتقل خواهند كرد، جايي كه نيروي كار ارزان و بازاري رو به رشد وجود توشيبا دارد تلويزيون هاي خود را تنها در چين توليد خواهد كرد. ريسك بزرگ: بخش مالي متزلزل قروض است روي هم انباشته، كمبود نقدينگي و اعتبارات پرمخاطره مي توانند در اين كشور 127 ميليوني باعث انفجار اين كار شوند مي تواند به واسطه ركودي شديدتر و يا ورشكستگي يكي از چهار بانك بزرگ كشور واقع شود. احتمالا دولت بانك را حمايت خواهد كرد، اما عواقب اين ورشكستگي بسيار مخرب خواهد بود. منبع: براند آينز