Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811017-59488S2

Date of Document: 2003-01-07

اشتغال و بيكاري يادداشت در يك اقتصاد پويا و فعال همه افراد جامعه كه خواهان دستيابي به شغلي متناسب با توانايي ها و صلاحيت هاي فردي خود هستند امكان اشتغال خواهند داشت و در مقابل، در يك اقتصاد ضعيف و غيرفعال بيكاري به عنوان علامتي از ركود اقتصادي خودنمايي خواهدكرد. جمعيت نقشي تعيين كننده در ميزان اشتغال و بيكاري اقتصاد يك كشور خواهد داشت. هرچه جمعيت كل يك كشور بيشتر باشد، نيروي انساني بيشتري براي شركت در فعاليت هاي اقتصادي وجود خواهد داشت. اگر جامعه امكانات لازم براي تعليم و پرورش نيروي انساني و نيز ابزار و لوازم مورد نياز براي اشتغال آنها را داشته باشد، مي تواند با استفاده از جمعيت بزرگتري در جهت توليد بيشتر كالاها و خدمات مورد نياز جامعه گام در بردارد غير اين صورت، جمعيت بزرگتر تنها موجب افزايش مصرف و عقبماندگي جامعه مي شود. از اين رو است كه برخلاف دوران گذشته كه كميت جمعيت خود يك شاخص قدرتمندي كشورها محسوب مي شد، امروزه كيفيت جمعيت تعيين كننده شاخص قدرتمندي كشورها به شمار مي رود و در نتيجه، بزرگي جمعيت نه تنها امتيازي براي كشورها محسوب نمي شود، بلكه به لحاظ مصرف كنندگي مي تواند موجبات ضعف و مشكلات اقتصادي فراوان را براي يك كشور فراهم آورد. برنامه كنترل جمعيت و تشويق خانواده ها به فرزند كمتر ناشي از چنين واقعيت و رويكرد است. به لحاظ تعاريف اقتصادي نرخ اشتغال و نرخ بيكاري تعيين كننده وضعيت اشتغال و بيكاري در يك جامعه به شمار مي روند. براي دستيابي به اين نرخ ها ابتدا بايد جمعيت فعال هر كشور را مشخص كرد. جمعيت فعال در برگيرنده افراد بين 15 تا 65 سال (بزرگسالان )- اعم از زن و مرد - از كل جمعيت كشورند كه در سن فعاليت اقتصادي قرار دارند. از كل جمعيت فعال، معمولا درصد بزرگي به كار و فعاليت اقتصادي مشغولند و درصد كوچكي نيز به دلايلي به طور موقت يا دائم بيكارند. به آن بخش از نيروي كار فعال كه داراي شغلي هستند، نيروي كار شاغل و به بخشي از نيروي كار فعال كه در فعاليت اقتصادي شركت ندارند، نيروي كار بيكار يا غيرشاغل گفته مي شود. گروه اخير افرادي كه براي تغيير شغل از فعاليت قبلي خود دست كشيده ولي هنوز به كار جديد نپرداخته اند، را نيز شامل مي شود. البته ممكن است تعدادي از جمعيت فعال به دلايلي در فعاليت اقتصادي شركت نكنند (مثل دانش آموزان، دانشجويان و خانم هاي خانه دار ) كه معمولا جزء آمار جمعيت فعال محاسبه نمي شوند. نسبت جمعيت شاغل به كل جمعيت فعال يك كشور، نرخ اشتغال ناميده مي شود. نرخ اشتغال شاخص بسيار مهمي است، زيرا وضعيت استفاده جامعه از نيروي فعال خود را كه مهمترين سرمايه آن جامعه است، نشان مي دهد. البته در بحث اشتغال نه تنها درصد جمعيت شاغل بلكه چگونگي به كارگيري شاغلان نيز بايد مورد توجه قرار گيرد، زيرا برخي از مشاغل وجود دارند كه به دليل غيرمولد بودن نه تنها بر رشد واقعي اقتصادي تاثيري ندارند، بلكه در بسياري موارد مخل آن نيز هستند. به اين ترتيب در بررسي مساله اشتغال، تنها ارائه آمار مربوط به كل يا درصد شاغلان تعيين كننده نيست بلكه براي بررسي همه جانبه اين مساله بايد شاغلان هر بخش اقتصاد (مثلا كشاورزي، صنعت و خدمات ) نيز به تفكيك مورد مطالعه و بررسي قرار گيرند. نسبت جمعيت بيكار به كل جمعيت فعال يك كشور، نرخ بيكاري ناميده مي شود. نرخ بيكاري شاخص اقتصادي - اجتماعي بسيار مهمي است. اگر در جامعه اي نرخ بيكاري بالا باشد، آن جامعه در معرض بحران هاي اقتصادي، اجتماعي، سياسي و فرهنگي قرار مي گيرد. فقر و بزهكاري افزايش مي يابد و زندگي جاري اعضاي جامعه مختل مي شود. به همين جهت، معمولا دولت ها به مساله بيكاري و حل اين مشكل مهم اقتصادي - اجتماعي توجه ويژه اي دارند. آنها براي مقابله با اين پديده روش هاي متفاوتي را به كار مي گيرند و سعي مي كنند زمينه را براي ايجاد فرصت هاي شغلي فراهم آورند تا افراد جوياي كار بتوانند شغل مناسبي بيابند و به جمع شاغلان كشور بپيوندند. علاوه بر بيكاري آشكار كه اشاره شد، بيكاري مي تواند به صورت هاي بيكاري پنهان و بيكاري فصلي يا موسمي نيز ظاهر شود كه آثار منفي خود را بر اقتصاد هر كشور خواهد گذاشت. متاسفانه كشور ما در شرايط كنوني با يك نرخ بيكاري حدود 15 درصد مواجه است (حدود سه ميليون نفر بيكار ) و پاسخگويي به اين نيروي كار آماده، حجم عظيمي از سرمايه گذاري را مي طلبد. هرگونه سستي و سهل انگاري در اين باره كشور را با انباشت نيروي كار بيشتري مواجه مي سازد، نيرويي كه از آن تحت عنوان لشكر ذخيره آشوب نام مي برند. آيا جز عزمي ملي و اصلاح روش ها مي تواند پاسخگو؟ باشد