Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811016-59480S2

Date of Document: 2003-01-06

مختصات فاجعه تلاش جهاني براي توقف نشت راديواكتيو با انفجار چرنوبيل هزاران تن مواد راديو اكتيو كه 30 تا 40 برابر انفجار هيروشيما قدرت تشعشع داشت به هوا پرتاب شد مهندسان در حال تكميل كردن طرح هايي براي ساخت بزرگ ترين سازه متحرك در تاريخ بشر هستند. محفظه اي 20 هزار تني از فولاد كه قرار است به راكتور شماره چهار نيروگاه چرنوبيل در اوكراين منضم شود. نيروگاهي كه حدود شانزده سال قبل فاجعه اي هسته اي در آن به وقوع پيوست كه تبعات اين حادثه هنوز هم در اروپا و خصوصا در مناطق مجاور اين اردوگاه ملموس است. قبل از فرا رسيدن تابستان كنسرسيومي بين المللي به رهبري شركت سيستم هاي بين المللي Bechtelكه، دفاتر مركزي اش در سانفرانسيسكو آمريكا واقع شده قرار است اين طرح مبتكرانه كه به شكل آشيانه هواپيماست و تقريبا 110 متر ارتفاع دارد را به پايان برساند. ارتفاعي در حدود يك ساختمان 35 طبقه. قرار است اين سازه بر روي صفحات فولادي گريس كاري شده بلغزد و بقاياي به جاي مانده از راكتور شماره چهار را در محفظه اي بسته و محصور در خود جاي دهد. در داخل اين محفظه جرثقيل هاي روبوتيك و هر زمان و جايي كه ممكن باشد كارگران، قطعه قطعه كردن و اضمحلال بقاياي راكتور شماره چهار را آغاز كرده و غبار هسته اي را از جدار محفظه ها زدوده، قطعات جدا شده را در مخزن هاي محصور شده ذخيره كرده و قطعات فولادي محفظه ها را در ابعادي كه امكان انتقالشان وجود داشته باشد، جدا مي كنند. همه اين مراحل از طراحي ساخت سازه و تثبيت اين واحد نيروگاهي كه به فاصله 120 كيلومتري شمال كي يف پايتخت اوكراين قرار دارد بخشي از يك طرح گسترده ده ساله است كه اعضاي گروه هفت كشور صنعتي هزينه هايش را در سال 1997 ميلادي متقبل اين شدند پروژه 768 ميليون دلاري كه با نصب محفظه فولادي به نيم راه خود مي رسد قرار است در سال 2007 پايان يابد. به رغم دوره 10 ساله اي كه براي اجراي اين طرح عظيم در نظر گرفته شده آنچه مديران طرح در نظر دارند و در برنامه اصلي گنجانده شده، طرحي يكصد ساله بر است اين اساس محفظه فولادي 20 هزار تني بايد مانع از نفوذ آب و خروج غبار از راكتور شماره چهار طي يك دوره يكصد ساله شود. طي اين سال ها دولت اوكراين بايد نسبت به طراحي و تامين امكانات نگاهداري و ذخيره دائمي حدود دويست تن اورانيوم به جاي مانده در چرنوبيل و حدود يك تن پلوتونيوم با پرتوافكني مرگ آور كه كماكان در داخل راكتور است را فراهم آورد. بخش اعظم مواد حاوي سوخت با تشعشع هسته اي در ماده جامد لاوا مانندي قرار گرفته كه از واكنش هاي هسته اي و تاثيرات حرارتي آن بر سيمان و فلزات و ذوب همزمان آنها به وجود آمده است و گمان مي رود وزن غبار سوخت هاي هسته اي در حدود 30 تن و مواد لاوا مانند به وجود آمده از تشعشعات هسته اي در حدود 200 تن باشد. در طبقات زيرين راكتور آب باران با غبار سوخت هسته اي مخلوط شده و از امتزاج اين دو، محلول سوپ مانند و خطرناكي به وجود آمده لوله كشي ها است و اجزاي ارتباطي كشنده و مرگ آور هسته راكتور در زير آوار پنهان شده و در دل زمين قرار گرفته است. به دليل فعاليت كارگران روسي پس از انفجار چرنوبيل و هجوم بولدوزرها به اين نقطه برخي از قطعات تشعشع زا به دل زمين و در بين آوار فرو رفته اند و اثري از آنها به چشم نمي خورد و به همين دليل و خصوصا با توجه به گذشت زمان، خارج كردن آنها از زمين كار دشواري است. انفجار چرنوبيل روز 26 آوريل 1986 به وقوع پيوست. زماني كه يك واكنش هسته اي از كنترل خارج شده موجب تخريب سقف فولادي سازه راكتور شد و به دنبال آن هزاران تن مواد راديواكتيو به هوا پرتاب شد. با اين انفجار چيزي در حدود 30 تا 40 برابر مجموع تشعشعات هسته اي دو بمبي كه در سال 1945 در ناكازاكي و هيروشيما منفجر شدند ساطع شد. انفجار چرنوبيل بدترين حادثه هسته اي در سراسر تاريخ بوده است تن 300 از كاركنان چرنوبيل بلافاصله و در محل حادثه جان باختند و حدود 135 هزار نفر از ساكنان مناطق مجاور نيروگاه بلافاصله تخليه شدند. در سال 2000 و به رغم گذشت چهارده سال از حادثه چرنوبيل دولت اوكراين كماكان پنج درصد از توليد ناخالص ملي اين كشور را صرف مبارزه با پيامدهاي آن فاجعه مي كند. طي شش ماه بعد از فاجعه چرنوبيل، اتحاد جماهير شوروي بر فراز راكتور شماره چهار سازه اي را بنا كرد كه با نام Sacrophagnus شناخته مي شد، اما ده سال بعد دانشمندان اطلاع يافتند كه اين سازه در حال فروپاشي است و براي جلوگيري از نشت تشعشعات راديواكتيو هم چندان كارآمد نيست. ديوارها در حال فروپاشي بودند و از آنجا كه امكان تخمين دقيق لطمات ناشي از فروپاشي كامل اين سازه وجود نداشت نوعي حس ترديد و نگراني شديد بر كي يف و تمامي اروپا حاكم شده بود. در سال 1997 گروه هفت به انضمام روسيه اتحاديه اروپايي و اوكراين مجموعا هزينه آشيانه چرنوبيل را متقبل شدند و بانك ساختمان اروپا هم در اين طرح مشاركت اين كرد بانك طرح ويژه اي را تدارك ديد كه در آن مجموع هزينه هاي مهار راكتور شماره چهار 768 ميليون دلار برآورد شد. در مجموع 28 كشور جهان در تامين هزينه هاي اين طرح مشاركت ورزيدند كه بيشترين ميزان كمك از سوي ايالات متحده به ميزان 170 ميليون دلار تامين شد و ايسلند با اختصاص ده هزار دلار كمترين سهم را متقبل شد. در فاز اول كه در سال 1999 به پايان رسيد سقف و ديواره هاي Sacrophagnus تقويت شد و در ادامه سيستم تهويه راكتور كه 50 متر بالاتر از جدار حفاظتي قرار داشت تثبيت شد. نكته نگران كننده اين بود كه سيستم تهويه شماره 4 با سيستم تهويه راكتور شماره سه كه هنوز فعال است، مشترك بود. آنچه انجام شده بود تمهيدات اضطراري بود. چرا كه سقف راكتور و ديواره ها در برگيرنده هزار مترمربع حفره است. گام بعدي، ساخت جدار حفاظتي جديد بود كه با هزينه اي بالغ بر ميليون 250 دلار ساخته شد. شركاي مقاطعه كار اين طرح اميد دارند جدار ساخته شده براي يكصد سال از نشت تشعشعات هسته اي جلوگيري كند هرچند كه به كارگيري آخرين تكنولوژي موجود در ساخت اين جداره، كه دوام و كيفيتش هنوز به اثبات نرسيده، خود عامل نگران كننده اي است كه مخاطرات را افزايش مي دهد. سقف اين جداره جديد بيش از ده متر قطر دارد و اين در حالي است كه در زير اين جداره نيمكره مانند فضايي بزرگ به وجود مي آيد كه 250 متر ارتفاع در 115 متر قطر جانبي خواهد داشت و هسته راكتور تخريب شده در مركز اين جداره قرار خواهد گرفت. اين جداره از چهار قسمت با گستره و وسعتي مشابه تشكيل شده كه كنار يكديگر قرار مي گيرند. حتي در صورت كاركرد دقيق اين محفظه، آن گونه كه پيش بيني شده است فضاي داخلي فوق العاده عظيم اين جداره خود مشكلي براي طراحان آن بوده چرا كه بايد مانع از شكل گيري رطوبت بالا در آن شد. به كارگيري سيستم تهويه مطبوع براي چنين فضايي گران است و مقرون به صرفه تشخيص داده نشده و در مقابل قرار شد از جريان هواي طبيعي استفاده شود. طراحان اين پروژه همچنين انتظار حوادث و موارد فني پيش بيني نشده را هم مي كشند هرچند كه اميدوارند ساخت اين سازه به نگراني ها در مورد تشعشعات راكتور شماره چهار چرنوبيل براي هميشه پايان دهد.