Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811016-59478S3

Date of Document: 2003-01-06

بازيگران دو دهه - 40 دارايي هاي توقيف شده حميد قزويني نبوي در همين مدت به اتفاق رجايي ملاقات هاي متعددي با حضرت امام داشته است كه هنوز درباره آنها سخني نگفته است. بدون شك امام نظرات و ديدگاه هاي خود پيرامون چگونگي مذاكرات را يادآور مي شده اند است اما اينكه تا چه اندازه به آن توصيه ها عمل شده است چندان مشخص نيست شايد بهزاد روزي در اين باره نيز سخن بگويد. به هر حال وي فعاليت هاي خود را براساس 4 محور تعيين شده توسط مجلس شوراي اسلامي آغاز كرد. اين 4 محور عبارت بودند از_ 1 آزاد گذاشتن تمام سرمايه هاي ايران 2 _ لغو تمام ادعاهاي آمريكا عليه ايران 3 _ تضمين عدم دخالت سياسي و نظامي آمريكا در ايران 4 _ بازپس دادن اموال شاه. شيوه فعاليت هم به اين صورت بود كه چون ايران حاضر به نشستن پاي ميز مذاكره با آمريكا نبود دولت الجزاير به عنوان واسطه آنچه را كه طرفين به توافق مي رسيدند به صورت بيانيه منتشر مي كرد و دولت هاي ايران و آمريكا آن را امضا مي كردند. لذا نام اسناد مبادله شده را بيانيه هاي الجزاير اين ناميدند مذاكرات جمعا شامل 2 بيانيه و چند سند تعهد شد. بيانيه اول شامل اصول كلي بود و بيانيه دوم شامل حل و فصل دعاوي. بخش سوم هم اسناد تعهدات طرفين بود. از نكات جالب توجه پيرامون فهرست 53 نفره كه بهزاد درباره آنها سخن گفت اين است كه پس از پيشنهاد دولت مبني بر توقيف اموال اين عده كه همگي از بستگان شاه بودند مجلس با دو فوريت لايحه را به تصويب رساند اما شوراي نگهبان با تاييد آن مخالفت كرد زيرا معتقد بود به لحاظ شرعي امكان توقيف اموال همه بستگان شاه وجود ندارد. در چنين شرايطي شهيد قدوسي كه دادستان كل كشور بود اقدام به صدور حكم توقيف اموال كرد و حكم مذكور به پرونده اضافه شد. ظاهرا اقدام آيت الله قدوسي در واكنش به شوراي نگهبان به درخواست دولت صورت گرفته است. پس از مذاكرات طولاني، بيانيه الجزاير صادر و دستورالعمل اجرايي آن توسط جيمي كارتر در آخرين ساعات رياست جمهوري اش امضا شد. در همان روز 8 ميليارد دلار از دارايي ايران در بانك هاي آمريكايي به حساب دولت الجزاير واريز شد تا در اختيار ايران قرار يك گيرد روز بعد يعني در /10 /59 30 تاريخ گروگان هاي آمريكايي آزاد شدند. اين در حالي بود كه دقايقي بعد دوران رياست جمهوري كارتر به پايان رسيد و اجراي بندهاي ديگر بيانيه به دولت رونالد ريگان واگذار گرديد. بهزاد نبوي در اين باره مي گويد: يك روز پس از امضاي بيانيه هاي الجزاير يعني روز 30 دي ماه 59 كه روز پايان رياست جمهوري كارتر بود ساعت بين 12 تا 1 بعدازظهر روز 30 دي (عصر همان روز ساعت 5 يا 6 بعدازظهر گروگان ها از ايران رفتند ) سفير الجزاير در ايران به منزل من تلفن كرده و از قول مرحوم بن يحيي وزير خارجه وقت الجزاير گفت كه پيامي از سوي جيمي كارتر رئيس جمهور آمريكا دارد. پيام چنين بود كه اگر دولت ايران قول بدهد اتباع آمريكايي را قبل از آنكه من كاخ سفيد را ترك كنم، آزاد كند من نيز فرمان مربوط به آزادي طلاها و وجوه بلوكه شده ايران نزد بانك هاي آمريكايي را صادر خواهم كرد و در غير اين صورت اجراي بيانيه ها و صدور فرامين به دوره رياست جمهوري ريگان موكول خواهد شد. بعد از امضاي بيانيه رئيس جمهور آمريكا مي بايست 9 فرمان صادر مي كرد تا بيانيه بتواند از نظر قانوني در آمريكا به اجرا درآيد كه مهم تر از همه، فرمان آزاد كردن طلاها و وجوه ايران در بانك هاي آمريكا و شعب اروپايي بانك هاي آمريكايي و ارسال آنها به حساب دولت الجزاير در لندن بود و پيام كارتر خصوصا ناظر به اين فرمان بود. بهزاد نبوي مي گويد: من به خاطر اختياراتي كه از سوي دولت داشتم، موقعيت را مغتنم شمرده و بي درنگ پذيرفتم و قول اقدام دادم. در حالي كه به دليل كثرت مشغله هاي مربوط به مذاكرات با الجزايري ها دو شب پيش از مكالمه مزبور را نخوابيده بودم و دقايقي بود كه براي استراحت وارد منزل شده بودم، بلافاصله عازم نخست وزيري شدم و اقدامات لازم را انجام دادم. پس از آنكه وجوه ايران يعني 50 تن طلا و دلارهاي موجود نزد بانك هاي آمريكايي كه حدود 8 ميليارد دلار بود به حساب دولت الجزاير واريز شد و دولت الجزاير تاييديه رسمي مبني بر دريافت وجوه براي ما فرستاد، عصر همان روز اتباع آمريكايي آزاد شدند. (انقلاب و تنازع بقا ص ) 103 وارن كريستوفر معاون وقت وزير خارجه و سرپرست هيات آمريكايي هم در اين خصوص مي گويد: آنها (ايراني ها ) مي خواستند كه بحران را قبل از تغيير دولت آمريكا حل كنند ولي به تدريج با كمك الجزايري ها متوجه شدند كه اجراي توافقنامه و بالاخص بندهاي پيچيده مالي آن، مستلزم صرف وقت زيادي خواهد بود. با اين وصف در حالي كه ايرانيان در حالت بدبيني شديد و بعضا سرسختي بودند، چندين تصميم دشوار در زمان نسبتا كوتاه ساعات باقي مانده اتخاذ نمودند و آزادي گروگان ها را قبل از به پايان رسيدن روز 20 ژانويه 1981 ميسر ساختند. (همان ص ) 105 نبوي در پاسخ به انتقاد كساني كه معتقد بودند ايران 10 ميليارد دلار وجه نقد و طلا داشته كه پس از امضاي بيانيه /2 87 تنها ميليارد دلار به ايران بازگشته است مي گويد: اين رقم به عمد يا به سهو فقط به وجوه بازپس داده شده در روز آزادي گروگان ها اشاره مي كند. حال آنكه براساس اطلاعات غيرمستند بنده (به دليل نداشتن مسئوليتي در اين زمينه پس از بركناري از مسئوليت ) امروز، تقريبا تمام وجوه فوق الذكر، غير از اقساط بدهي هاي ايران به بانك هاي آمريكايي (كه به هر حال يكجا يا تدريجي مي بايست تا امروز پرداخت مي شد ) مسترد شده و يا به حساب شماره 2 (حساب دولت الجزاير كه زير كنترل داوري مرضي الطرفين مي باشد ) واريز، شده است و به هيچ وجه سپرده بانكي و طلايي در اختيار آمريكا مبلغ نيست واريز شده به حساب شماره 2 نيز در سال 59 يك ميليارد دلار بوده و مبالغي نيز كه در مصالحه با برخي از شركت هاي آمريكايي به دست آمده و بهره يك ميليارد دلار مزبور به حساب فوق واريز شده است. (همان ص ) 136