Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811014-59436S1

Date of Document: 2003-01-04

چرا تكليف؟ شب بررسي يك پژوهش ميداني در دوره ابتدايي تكليف شب مجموعه فعاليتهاي درسي است كه انتظار مي رود دانش آموز در خارج از مدرسه انجام دهد. اين فعاليت، پديده جديدي نيست، بلكه مساله اي است كه از ديرباز براي دانش آموزان، معلمان و اوليادر بسياري از كشورهاي جهان مطرح بوده و عقايد موافق و مخالفي را برانگيخته است. چگونگي تكليف شب در ايران، از جمله مسائل آموزشي است كه به علت درگيري والدين، دانش آموزان و معلمان، داراي اهميت وحساسيت ويژه اي به طوري است كه عدم انجام تكاليف توسط دانش آموزان، مشكلات عمده اي براي آموزگاران دوره ابتدايي فراهم ساخته است. براساس نظريات كارشناسان، تكاليفي كه معمولا براي دانش آموزان تعيين مي شود، اغلب داراي ساختار حل تمرين و رونويسي و حفظ كردن است كه هر دانش آموز با انگيزه متفاوت به انجام دادن آن مي پردازد: * برخي صرفا براي اين كه مورد تحسين ديگران بويژه والدين خود قرار گيرند، مي كوشند تا هر كار طاقت فرسايي را تا حد امكان به خوبي انجام داده و خود را ساعي و مسئوليت پذير جلوه دهند. * گروهي هيچ انگيزه اي براي انجام دادن تكاليف ندارند و معمولا از اين كار شانه خالي مي كنند و يا در اثر فشار والدين و مدرسه به طور ناقص و سرسري تكاليف خود را انجام مي دهند. * عده اي از دانش آموزان با دقت و علاقه بسيار، انجام تكليف خود را شروع مي كنند، ولي با دلزدگي ناشي از عوامل مختلف، در به پايان رساندن آن به هر بهانه اي سرباز مي زنند. * برخي از دانش آموزان با اعطاي جايزه و ساير امتيازات، تن به انجام تكليف درسي مي سپارند. * واضح است كه هيچ يك ازاين دانش آموزان، انگيزه مطلوبي براي انجام تكاليف ندارند، زيرا تحقيقات انجام شده نشان مي دهد بهترين انگيزه، يك انگيزه دروني و ميل به يادگيري دانش آموزي است كه به اين مرحله برسد، از يادگيري بيشتر احساس لذت مي كند و براي جلوگيري از فراموشي و دريافت حدود آگاهي و ناآگاهي هاي خويش، به خود ارزيابي مي پردازد و با اين هدف، تكاليف محوله را انجام مي دهد. به منظور پي بردن به نگرش و انگيزه هاي دانش آموزان در ارتباط با تكليف شب، پژوهشي توسط نگارنده و با همكاري آقاي عبدالحميد ثابت و گروههاي آموزشي منطقه 9 با مديريت آقاي محمدرضا مقيمي طي دو سال گذشته با عنوان بررسي نظريات دانش آموزان دختر و پسر كلاس پنجم ابتدايي در مورد تكليف شب با اهداف زير انجام گرفته است. * تبيين شرايطي كه دانش آموزان در آن شرايط به انجام تكليف مي پردازند. * سنجش نگرش دانش آموزان در موردتكليف شب; * تبيين تاثير تكليف شب بر پيشرفت تحصيلي آنان از نگاه خودشان، * مقايسه نظريات دانش آموزان دختر و پسر. چكيده اي از اين پژوهش را در پي مي خوانيم. مراحل و روش انجام كار از بين 107 دبستان منطقه 19 كه داراي كلاس پنجم است 35 دبستان به روش تصادفي و سيستماتيك انتخاب شده و در مرحله بعد تعداد 238 دانش آموز پسر و تعداد 315 دانش آموز دختر از ميان مدارس نمونه برداري شدند و به منظور اندازه گيري و جمع آوري داده هاي مورد نياز از يك مقياس محقق ساخته داراي 15 سوال باز و بسته استفاده شده است كه در آن حدود ساختار تكاليف دانش آموزان، شرايط فيزيكي انجام تكاليف، شرايط روحي، رواني و اجتماعي انجام تكاليف و پيامدهاي عدم انجام تكليف براي دانش آموزان مورد نظر بوده است. روش تحقيق در اين پژوهش، پيمايشي است. خلاصه نتايج الف: عنوان تكليف شب مطالعه نظريات دانش آموزان نشان مي دهد كه تكليف شب، تركيب اضافي است كه دو توهم را براي دانش آموزان بوجود آورده است: * اول آن كه اين كار، بايد شب صورت گيرد; * دوم، اين كار شاق و طاقت فرسايي است كه بايد به اجبار انجام شود. معمولا دانش آموزان در اوج خستگي جسمي بعد از تلاش بدني و بازي روزانه، به انجام تكليف محوله مي پردازند كه همين خستگي، باعث بي دقتي در انجام تكاليف مي شود. ب: حجم تكليف اكثر دانش آموزان از حجم زياد تكاليف در دروس مختلف و يكنواختي آنها شكايت داشتند و بويژه تكاليف محوله براي ايام تعطيل را طاقت فرسا ذكر مي كرده اند. به طوري كه اظهار داشته اند حتي براي رسيدگي به نظافت شخصي در پايان هفته نيز وقت كم مي آورند. آنها انجام اين تكاليف را توسط معلمانشان بعيد تصور كرده اند. ج: پيامدهاي عدم انجام تكليف نگراني از تنبيه و سرزنش در حضور جمع به دليل انجام ندادن تكاليف، از عواملي است كه دانش آموزان را دچار پريشاني و اضطراب مي كند. ترس از واكنشهاي غيراصولي معلمان و اوليا كه آميخته با تهديد و تحقير است، در لابه لاي نوشته هاي دانش آموزان، بيشتر از هر مطلب ديگري نمايان است. آنها معتقدند كه بايد با دانش آموز به صورت انفرادي صحبت شود. آنها تمايل دارند كه اين فرصت به آنان داده شود تا در مورد مشكلاتشان توضيح دهند. د: نوع تكليف برخي دانش آموزان به نوع تكليف خود اعتراض داشتند و رونويسي از دروس تاريخ و مدني را كاري عبث و بيهوده تلقي كرده اند و انجام اين نوع تكاليف را با تشبيهي مثل كوه كندن است به، شدت خسته كننده دانسته اند و تكاليفي را كه باعث برانگيختگي خلاقيت وكنجكاوي آنان مي شود، پيشنهاد كرده اند. _ه: مبهم بودن تكاليف گروهي از دانش آموزان، به مبهم بودن تكاليف تعيين شده اشاره كرده اند و خواستار توضيح بيشتري از طرف معلم هستند و اظهار كرده اند كه تكاليف در دقيقه هاي پاياني زنگ آخر معين مي شود كه گاهي با سروصدا و تعطيلي مدرسه همراه شده و نحوه و چگونگي انجام آن روشن نمي شود. و: شيوه بازبيني تكاليف شيوه بازبيني تكاليف، خود موجب عدم توجه دانش آموزان به ارزش اين فعاليت شده است. زيرا برخي از دانش آموزان، معتقدند كه به تكاليفشان درست رسيدگي نمي شود. آنها توجه و نظارت هر چه بيشتر معلم را خواستار شده اند. ز: شرايط انجام تكاليف عده اي عدم وجود شرايط مناسب در منزل را دليل انجام ندادن تكاليف خود ذكر كرده اند. درصد 98 آنان مايل هستند هنگام انجام تكاليف در منزل از طرف خانواده محيط آرام و مناسبي فراهم شود و نظارت و راهنمايي اوليا را نيز خواستار شده اند. ج: پيشرفت تحصيلي مطالعه نظريات دانش آموزان نشان مي دهد با اين كه تكاليف داده شده به حد كافي آنان را درگير مسائل آموزشي و درسي با شرايط كلاسي نمي كند، ولي تعداد قريب به اتفاق آنان اعتقاد دارند كه انجام تكليف در منزل، تاثير مثبتي در پيشرفت تحصيلي آنان دارد. نتيجه گيري كلي و پيشنهادها تعيين تكليف شب براي دانش آموزان و ميزان و نحوه انجام آن، از جمله مباحث سنتي آموزش و پرورش است و آنچه در اين پژوهش به آن پرداخته شده، تنها بخش بسيار كوچكي از واقعيات مربوط به اين موضوع ديرين است. تكاليف غيرضروري و وقت گيري كه خارج از توان دانش آموزان است و آنها با انگيزه هاي منفي به انجام دادن آن مي پردازند، مي تواند يادگيري را مختل و آنها را تا مرز ترس از مدرسه سوق دهد بنابراين لازم است: * معلمان به اهداف تكليف، انواع تكليف و استراتژي هاي تكليف، آگاهي كامل داشته باشند و مهم تر از همه اين كه تكليف را مطابق با تواناييها و علايق هر يك از دانش آموزان تعيين كنند. * در كتابهاي درسي (فارسي ) عنوان تكليف شب به كار برده شده است، در حالي كه مناسبتر است از تركيب تمرين روزانه استفاده شود و به دانش آموزان توصيه شود كه در تمام اوقات، هر زماني كه فرصت مناسب فراهم آيد، بايد به انجام آن اقدام شود. جمع بندي يافته ها نشان مي دهد كه: - 1 دادن تكليف و انجام آن در منزل در شرايط فعلي آموزش براي دانش آموزان مفيد بوده و در جهت تحقق هدفهاي يادگيري است. - 2 ماهيت تكاليف داده شده نياز به بازنگري دارد تا دانش آموزان را در راستاي اهداف آموزشي براي مدت لازم درگير خود كند. - 3 پيامدهاي عدم انجام تكاليف چندان مورد پسند آنان نبوده و مايلند بيشتر با مشاوره و راهنمايي با آنان برخورد شود. سخن آخر اگر چه به دليل وضعيت و شرايط خاص آموزش و پرورش كشورمان مانند مدارس چند نوبته، كلاسهاي پرتراكم، زمان اختصاص يافته به آموزش و برخي ازمعلمان كه به رغم حسن نيت، فاقد صلاحيت هاي حرفه اي تكليف هستند، منزل اجتنابناپذير به نظر مي رسد. ولي امروز با تحولات وسيعي كه در حال وقوع است و همچنين با رشد سريع علم كه به پيدايش مواد جديد در برنامه هاي درسي منجر شده است، پيدايي نظريات جديد تربيتي، وجود رسانه هاي گروهي و الكترونيكي، رايانه اي و دروس خودآموز كه اوقات فراغت دانش آموزان را به خود اختصاص مي دهند، آيا ضرورت انجام تكليف به شيوه فعلي مورد سوال؟ نيست اختر بيات منابع: 1 ان دويل ماري و تبسي /بابر تكليف شب به عنوان يك تجربه /يادگيري ترجمه فاطمه فقيهي قزويني مركز تحقيقات آموزشي. 1370 . تكليف 2 شب در فرآيندياددهي - /يادگيري دفتر آموزش راهنمايي /تحصيلي چاپ اول انتشارات مدرسه تهران. 1374 . تحقيق 3 در زمينه تكاليف درسي دانش آموزان دوره ابتدايي واحد نظارت و ارزشيابي دفتر آموزش ابتدايي و كودكستاني وابسته به معاونت آموزشي تير ماه. 1375 صفارپور 4 عبدالرحمن تكليف شب دانش آموزان در پايه هاي اول دوم و سوم ابتدايي . 1375 . 5 بازرگان زهرا - بررسي وضعيت تكليف شب در مقطع ابتدايي شهر تهران از نظر دانش آموزان و معلمان. 1373 - 6 بازرگان زهرا - بررسي اثرات كلاسهاي تكليف شب در تخفيف افت تحصيلي دانش آموزان مدارس ابتدايي. 691367