Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811013-59426S8

Date of Document: 2003-01-03

آيين مردم ايران بويراحمد و عروسي جامعه ايران سرشار از خرده فرهنگ و سنت و عادات است. سنت ها و فرهنگ هايي كه هر كدام ويژگي متفاوتي داشت و هر كدام دنيايي حرف و سخن را در خود دارد. از جمله اين مراسم، مراسم عروسي است كه در اكثر نقاط كشور با ويژگي هاي منحصربه فرد خود همچنان برگزار مي شود. به عنوان مثال مراسم عروسي در عشاير بويراحمد براساس اصول خويشاوندي و به شكل كدخدامنش انجام مي شود. در اين ايل، دختر از كودكي و حتي در هنگام وضع حمل براي پسر شخصي نشانه بندي مي شود و معمول است كه لباسي از سوي مادر پسر به نوزاد هديه مي شود و به اين ترتيب دختر و پسر با يكديگر نامزد مي شوند. در شرايط معمولي پسر در ايام نوروز به خانه پدر دختر مي رود، لباس و مقداري قند و شيريني به خانواده دختر هديه مي دهد تا هنگام ازدواج فرارسد. پدر پسر چند نفر از ريش سفيدان ايل را جهت كسب اجازه عقدكنان به خانواده پدر دختر مي فرستد. پس از اجازه پدر دختر، خانواده پسر مشغول تهيه تداركاتي از قبيل برنج كوبي، نان پزي، معين كردن تعداد گوسفندان قرباني، تهيه مقدمات مراسم عروسي و همچنين تهيه هيزم و آماده كردن جايي براي برگزاري مراسم عروسي مي شدند. اين مرحله را واطلبون (دعوت كنان ) مي گويند. طي اين مدت خويشاوندان داماد به خانواده داماد در انجام كارها كمك مي كنند. يك روز قبل از عروسي خانواده داماد برنج، روغن، گوشت لازم را به خانه پدر عروس مي فرستد كه به گويش محلي باروزي مي نامند. در همين روز _ مهتر _ خواننده و نوازنده محل را به خانه داماد دعوت مي كنند، معمولا مراسم عقدكنان و عروسي در دو مرحله جداگانه انجام مي شود. در مراسم عقدكنان، شيربها يا به اصطلاح محلي باشلق تعيين مي شود و باشلق عبارت است از تعدادي گوسفند، بز، الاغ، اسب و مبلغي پول كه پيش از شروع مراسم عروسي تحويل پدرعروس مي شود و پدر دختر با پول شيربها جهيزيه دختر را تهيه مي كند و پس از 5 روز مراسم عروسي برگزار مي شود. در اين ايل، جهيزيه معمولا شامل كليه لوازم ضروري همانند قالي، گليم، جاجيم، نمد، ظروف، جعبه، آينه دان، سفره، آفتابه و لگن است. در هنگام عقدكنان كه مهريه و شيربها تعيين مي شود، پدر عروس و پدر داماد هر كدام براي خود دو يا سه نفر وكيل از افراد سرشناس انتخاب مي كنند. وكلا در گوشه اي در ميان حاضرين بحث و گفت وگو را شروع مي كنند تا سرانجام به توافق برسند. پس از آن كاغذي را كه مشخصات عروس و داماد و همچنين صيغه نكاح در آن نوشته شده به نزد عاقد جهت امضا و ثبت مي برند. صبح روز برگزاري مراسم عروسي، خويشاوندان داماد به همراه مردم طايفه هاي ديگر با نوازنده به خانه عروس مي روند. مدت برگزاري جشن عروسي به نسبت وضع مالي آنان تعيين مي شود. پس از صرف ناهار در خانه عروس زن سلماني به عروس لباس نو مي پوشاند و چارقد سرخ بزرگي بر سر او مي اندازد. سپس از پدر و بزرگان خانواده عروس اجازه سواركردن عروس بر اسب گرفته مي شود. بعد مهتر نزد عروس مي رود و همواره با موسيقي شاد و تندي كه مي نوازد عروس را بر اسب سوار مي كند. بالاخره عروس به خانه داماد در مي رود اين موقع مرد سلماني، موي سر داماد را اصلاح مي كند. اين مراسم را سرتراشون مي نامند. سلماني كه به آن خطير نيز مي گويند پارچه اي را به گردن داماد مي بندد و همه حاضرين مقداري پول در آن پارچه قرار مي دهند كه معمولا به خطير تعلق مي گيرد. در هنگام اصلاح سر داماد، مهتر مي نوازد و حاضرين به پايكوبي مي پردازند. در اولين برخورد عروس جواب داماد را نمي دهد تا اينكه داماد هديه اي به او بدهد كه آن را رو گشون پس مي گويند از دو الي سه هفته مادر عروس غذاي بسيار لذيذي مي پزد و با چند زن ديگر به ديدن عروس مي روند و در اين ملاقات از عروس و داماد دعوت مي كنند كه براي صرف ناهار يا شام به منزل پدر عروس بروند. سوگ ها و عزاها برگزاري مراسم سوگ و عزا در عشاير كهكيلويه و بويراحمد متاثر از روابط عشيره اي است. اگر كسي فوت كند مردها دست را زير بغل مي زنند و قوز مي كنند و سرشان را به زير مي اندازند گويي كه سردشان شده است. زن ها نيز با كمك سرانگشتان و لبانشان اصواتي مي سازند كه غم را اشاعه دهند. اگر مرده فقير باشد در هنگام مرگش گريه و زاري بسيار است ولي مراسم عزاداري آن به زودي تمام مي شود. اگر مرده از اعيان باشد عزاداري مفصل است و تا يك هفته عزاداري با طبل و سنج است و پس از به پايان آمدن اين مدت بايد هر روز براي خواندن فاتحه بروند تا چهلم يا عيد فرارسد. آن گاه لباس سياه از تن به در كنند. در عشاير بوير احمد مرسوم است كه شب اول روي قبر آتش روشن مي كنند و يا چراغ فانوس مي گذارند تا صبح بسوزد و از فرداي آن، مردم پيرامون روستا گروه گروه جهت فاتحه خواني به خانه صاحب عزا مي آيند و اين برنامه تا 40 روز به جز روزهاي شنبه ادامه دارد. معمولا افراد همراه خود پول، قند و چاي يا گوسفندي براي كمك مي برند. اما پيش از فرارسيدن نوروز شير برنج خيرات اگر مي كنند مرد خانواده بميرد كه همسر و دختري داشته باشد سعي مي شود كه برادر شوهر يا شخص ديگري كه از نزديكان پدري است با همسر مرحوم ازدواج كند.