Hamshahri corpus document

DOC ID : H-811012-59410S1

Date of Document: 2003-01-02

تهديد زيستبوم هاي آبي استان گلستان نگاهي به پيامدهاي زيانبار پرورش گونه غيربومي ميگو در حاشيه شرقي درياي خزر منطقه گوميشان در شمال غرب استان گلستان و در حاشيه شرقي درياي خزر و تالاب بين المللي گوميشان قرار دارد. (نگاه كنيد به نقشه ) منطقه اي محروم كه با اندك توسعه اي از نظر صنعتي و كشاورزي و خدماتي چه در سال هاي قبل و چه در سال هاي بعد از انقلاب روبه رو بوده است. از نظر نرخ بيكاري از ساير مناطق استان و حتي كشور بيشتر و از نظر ساير شاخص هاي اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي در سطح پايين تري قرار دارد. مهمترين عامل پايين بودن شاخص هاي پيشرفت در منطقه عامل بيكاري بوده و رفع مشكل بيكاري خود به خود باعث ارتقاء شاخص هاي اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي خواهد شد. بنابراين هرگونه فعاليتي در خصوص بالا بردن شاخص هاي پيشرفت اين منطقه، نوعي خدمت خداپسندانه محسوب مي گردد. مسئولين استان با آگاهي كامل از مشكلات منطقه، درصدد رفع نارساييها برآمده و فعاليتهاي زيادي از جمله در زمينه كشاورزي و بخصوص كشت و پرورش ميگو در جريان و با كوشش فراوان، موفق به تصويب طرح و اخذ اعتبار مكفي براي اجراي كشت و پرورش ميگو به عمل آورده و عمليات ساختماني طرح، توسط چندين پيمانكار در دست انجام مي باشد كه جا دارد از مسئولين محترم در اين خصوص تشكر و قدرداني شود. گذشته از قداست تلاش براي توليد و رفع مشكل بيكاري، هرگونه كوششي در جهت توليد، بويژه توليد محصولات بيولوژيك، ابتدا بايد با شرايط اقليمي، فيزيكوشيميايي و.. و در يك كلام با شرايط اكولوژيك منطقه تطبيق و سازگاري داشته باشد. رعايت شرايط اكولوژيك در توليدات بيولوژيك باعث توليد حداكثر و مستمر و مطمئن در هر بخش بوده و به ساير توليدات و سيستم هاي زيست محيطي اطراف لطمه اي وارد نخواهد شد. به همين دليل اصرار در معرفي ميگوي سفيد هندي از خانواده (Penaide) كه در حال حاضر در استان هاي جنوبي كشور كشت و گونه اي غيربومي براي مناطق شمالي كشور محسوب مي شود مشكلات و مخاطراتي را در آينده براي اين منطقه به ارمغان خواهد آورد كه به شرح زير خلاصه مي شود: - 1 شرايط اكولوژيكي منطقه: پرورش ميگو به لحاظ شرايط آب و هوايي، نيازمند اقليمي گرم و مرطوب بوده تا با سود جستن از شرايط محيطي، از رشد لازم در زمان كوتاه برخوردار و ضمن كاهش مخارج كشت و پرورش، به قول معروف ارزش اقتصادي داشته باشد. اين مورد در مناسبات اكولوژيك، سازگاري بيولوژيك ناميده شده و رعايت آن توجيه اقتصادي را هم به دنبال دارد و به همين دليل نيز، هر گونه اي از موجودات زنده با شرايط محيطي خاص خود تطبيق يافته و بقاء و ثبات آنها تداوم مي يابد. مثلا مناطق جنوب كشور داراي شرايط محيطي لازم براي پرورش ميگو بوده و آبهاي گرم خليج فارس و درياي عمان به طور طبيعي داراي ميگو درشت و قابل مصرف بوده و كشت و پرورش آن به طور مصنوعي نيز داراي توجيه اقتصادي مي باشد. هر چند كه به دلايل مختلف در سال هاي اخير، كشت ميگو در جنوب كشور با تمام شرايط مناسب محيطي، با مشكلات روبه رو و قابل رقابت با پرورش ميگو با ساير نقاط جهان نمي باشد. (روزنامه ايران شماره هاي 2075 تا 2077 در سال ) 1380 منطقه گوميشان شرايط لازم براي كشت ميگو در فصولي از سال ندارد و در حقيقت براي كشت ميگو زمان كوتاهي وجود داشته كه ارزش اقتصادي آن به دليل زماني توجيه پذير نيست. elegans palemon مي باشد كه به لحاظ همان شرايط اكولوژيك، وزن آنها از چند گرم تجاوز نكرده و قابل مصرف بازاري نمي باشد ولي چنانچه با توجه به صفات ژنتيك آنها، بتوان نسبت به بالا بردن وزن در عرصه تحقيقات و مهندسي ژنتيك اقدام نمود، سپس كشت و پرورش اينگونه ميگوها با شرايط محيط سازگاري بيشتري داشته و ضمن توجيه اقتصادي، مناسبات زيست محيطي نيز محفوظ خواهد ماند. كشت و پرورش ميگوي آزمايشي ميگو با پشتيباني شيلات در سال گذشته انجام و به بازار عرضه گرديد ولي به دليل گراني و عدم فرهنگ مصرف مورد استقبال مردم قرار نگرفت و به ناچار مقدار زيادي از آنها به كارمندان محترم شيلات فروخته شد. يعني چنانچه پرورش ميگو اقتصادي هم باشد، كه نيست! قيمت تمام شده و فرهنگ مصرف ميگو و مشكلات اكولوژيك، عملا كشت و پرورش ميگو را جايز نمي داند. - 2 مشكلات زيست محيطي منطقه: محل در نظر گرفته شده براي پرورش ميگو در شمال شهر گوميشان و در شرق تالاب بين المللي گوميشان قرار دارد. پتانسيل بالقوه منطقه از نظر زيست محيطي، تالاب گوميشان بوده كه داراي فون و فلور خاص خود بوده و محلي براي زيست پرندگان بومي استان و زمستان گذراني هزاران قطعه پرنده مهاجر از انواع گوناگون مي باشد. حفظ ذخاير ژنتيك آبزيان در اين تالاب، و شكار و صيد پرنده و ماهي جزء توليدات ثانويه و بدون سرمايه گذاري سنگين دولت محسوب شده و ساليانه پروتئين مورد نياز مردم منطقه و شكارچيان ديگر را فراهم مي آورد. ارزش هاي ديگر تالاب همچون، ورزش صيد، شكار تفريحي، جذب گردشگر داخلي و خارجي ( اكوتوريسم ) و تنظيم جريانات دريايي به لحاظ ارتباط با درياي خزر مانند خليج قره بغاز، تعديل آب و هوا و.. هنوز به طور كامل آشكار نگرديده است. قرار است آب مورد نياز استخرهاي پرورش ميگو، با حفر كانالي از تالاب گوميشان تامين گردد كه در حال حاضر كانال حفر گرديده است. پساب استخرهاي پرورش ميگو به تالاب گوميشان بازگردانده خواهد شد كه در اين رهگذر مشكلات زيست محيطي زير را به دنبال خواهد داشت: - 1 آلوده نمودن آب تالاب گوميشان به مواد غذايي و دارويي مصرف شده در استخرهاي پرورش ميگو و در نتيجه به هم خوردن تعادل زيستي تالاب. - 2 احتمال پيدايش پديده انفجار فيتوپلانكتوني (bloom water) در تالاب به دليل ورود آلودگيها. - 3 احتمال پيدايش يوترو فيكاسيون (Eutrophication) درتالاب و رشد گياهان در اثر ورود مواد غذايي و در نهايت خشك شدن تالاب. - 4 كاهش اكسيژن محلول آب و به هم خوردن شرايط زيست ساير ذخاير ژنتيكي منطقه. - 5 نفوذ ميگوهاي پرورشي به تالاب و رقابت غذايي با ميگوهاي بومي تالاب و درياي خزر و به هم خوردن زنجيره غذايي و تهديد گونه هاي حائز اهميت ماهيان خاوياري درياي خزر. - 6 انتقال بيماريها از استخرهاي پرورش ميگو به تالاب گوميشان وتهديد حيات ذخاير درياي خزر. - 7 كاهش امنيت پرندگان بومي و مهاجر تالاب گوميشان. - 8 كاهش ساير ارزشهاي اقتصادي استعدادهاي بالقوه تالاب مثل اكوتوريسم و شكار و صيد. با عرض مراتب بالا، سازمان حفاظت محيط زيست اول بار با انجام اين طرح به دلايل فوق مخالفت نموده است! رايزني هاي اينجانب نيز با استادان اكولوژي و شيلات كشور و منطقه نيز، كشت و پرورش ميگو را در منطقه به مصلحت ندانسته و بعضي از مراكز تحقيقاتي شيلات نيز ابتدا رعايت مطالعات جامع را توصيه نمودند. اصرار در معرفي ميگو جنوب به اكوسيستمهاي طبيعي و مصنوعي شمال كشور، فاجعه زيست محيطي معرفي آزولا (falaculoides Azolla) را به تالابهاي شمالي كشور و حتي درياي خزر تداعي مي نمايد. همچنين ورود گونه مهاجم شانه دار ( Leidyi) و تهديدگونه هاي آبزيان تجارتي اين دريا از مثالهاي روشن معرفي گونه هاي غيربومي به مناطق ديگر، بدون انجام مطالعات جامع است. بنابراين تا قبل از وقوع ناسازگاريهاي زيست محيطي و ايجاد خسارتهاي جبران ناپذير و هدررفتن سرمايه ملي و گرفتاري متقاضيان پرورش ميگو در وامهاي بانكي و فقر مضاعف مردم منطقه گوميشان، جا دارد مسئولين محترم شيلات و بودجه و اعتبارات كشور، در اجراي طرح تجديد نظر نموده و مسير طرح را به طرف پروژه هايي كه با شرايط محيطي سازگاري دارد هدايت نمايند. عليرضا مهرجو كارشناس ارشد محيط زيست