Hamshahri corpus document

DOC ID : H-810202-54879S2

Date of Document: 2002-04-22

پرواز به شيوه سنجاقك ها هوانوردي سليمان فرهاديان ايده ساخت لباس هاي خلباني جديد با مشاهده سنجاقك ها به ذهن طراحان آن خطور كرد سرهنگ هنك مورو فرمانده گروه 149 جنگنده هاي نيروي هوايي ملي تگزاس، بيش از دو دهه از عمرش را صرف خلباني كرد و در طي اين مدت بارها و بارها با هواپيماهاي مختلف پرواز كرد. زماني كه وي خلبان بود، هواپيماهاي جنگي زيادي وجود داشتند و مورو هدايت بسياري از اين هواپيماها را بر عهده داشت. وي در مقايسه هواپيماي نسل قديم و جديد مي گويد: هواپيماهاي امروزي به قدري سريع و چالاك هستند كه در مانورهايي كه انجام مي دهند مي توانند جاذبه گرانشي را تا 9 برابر افزايش دهند. به عبارت ديگر در حين انجام اين عمليات فشاري حدود 9 برابر شتاب جاذبه به بدن خلبان وارد مي شود. اين مقدار بسيار زياد نيرو كه بر بدن خلبان وارد مي شود، باعث ايجاد خستگي، بيهوشي، و يا نهايتا مرگ وي مي شود زيرا شتاب جاذبه از رسيدن خون و اكسيژن به مغز، شش ها و قلب جلوگيري مي كند. لباس هاي خلباني جديد كه به G سوئيت ها معروف هستند براي حفاظت بدن خلبانان به كار مي روند و در بين آنها هواي تحت فشار قرار دارد. عملكرد آنها طوري است كه باعث مي شود سيالات بدن به قسمت هاي بالاتنه خلبان بروند. از زماني كه G سوئيت هاي اوليه ارائه شدند حدودا نيم قرن مي گذرد اما در عين حال فناوري ساخت و توليد سوئيت ها G در طي اين مدت همچنان بدون تغيير مانده است. اما امروزه همگام با تحولات فناوري و به موازات ابداعات شگفت انگيزي كه در طراحي و ساخت هواپيماهاي جديد صورت گرفته، ساخت لباس هاي خلباني هم تغييرات بنيادي را تجربه كرده است. امروزه ديگر خلبانان مجبور نيستند از همان لباس هاي پنجاه سال پيش استفاده كنند بلكه فناوري روز تجهيزات جديدي را براي آنان به ارمغان آورده است. امروزه مي توان شرايط پروازي سابق را تغيير داد، اگر نيروي هوايي بپذيرد كه براي خلبانان خود لباس جديد (G سوئيت ) سفارش دهد زيرا اين لباس ها برخلاف لباس هاي قديمي كه از هوا پر شده بود حاوي مايع مخصوصي هستند. اين لباس ها زائيده فكر آندرياس رينهارد خلبان سابق هواپيماهاي نيروي هوايي سوئيس است بعدها، هنگامي كه رينهارد بازنشسته شد شركت سيستم هاي حفاظت حيات را پايه گذاري كرد. وي اين شركت را در سال 1996 تاسيس كرد و از آن زمان تاكنون هدف عمده وي بهبود خواص و گسترش ليبل ليبل است به جاي اينكه از هواي فشرده پر شده باشد از مايع مخصوصي استفاده مي كند كه سرتاپاي خلبان را مي پوشاند. براي تجسم بهتر اين موضوع كودكي را در نظر آوريد كه در رحم مادر خود در مايعي غوطه ور است. مورو اخيرا سوئيت هاي ساخت شركت خود را در پايگاه نيروي هوايي كاليفرنيا آزمايش كرد و از نتايج به دست آمده از اين آزمايشات به قدري شادمان شد كه اظهار داشت از اعضاء گروه ليبل بايد جهت انجام اين كار مهم به نحو شايسته اي تقدير به عمل آيد. رينهارد مي گويد ايده ساخت ليبل در سال 1987 وقتي كه در نيروي هوايي سوئيس مشغول به كار بود به ذهنش خطور كرد. (ليبل كلمه اي آلماني است و به معني سنجاقك مي باشد ) وي در ادامه مي گويد اين فكر ابتدا با ديدن سنجاقك به مغزش خطور كرد زيرا سنجاقك ها تنها جانداراني هستند كه مي توانند نيرويي معادل 30 برابر شتاب جاذبه را تحمل كنند زيرا قلب و سيستم خوني آنها در مايع بخصوصي شناور است. وي در تشريح خاطرات خود مي گويد هنگامي كه پس از يك نبرد هوايي سخت، به شدت خسته شدم، اين فكر به ذهنم خطور كرد لباسي طراحي كنم كه به جاي هوا، حاوي مايعي باشد كه ويسكوزيته و دانسيته آن برابر ويسكوزيته و دانسيته خون باشد. براي ساخت ليبل، ريچارد همان دانش مربوط به ساخت لباس هاي ضد جاذبه اوليه را به كار برد فقط با ذكاوت و تيزهوشي خود تغييرات جالبي در آنها ايجاد كرد. اولين لباس هاي ضدجاذبه در دهه 1940 در كانادا توسط ويلبور فرانكز از دانشگاه تورنتو ابداع شد. وي در آن زمان دريافت هنگامي كه لوله آزمايش جهت انجام عمل سانتريفوژ در آب قرار مي گيرد نمي شكند. وي از اين مشاهدات ايده لباس هاي خلباني اوليه را در ذهن خود پروراند. در لباس هاي اوليه يك لايه آب بين دو صفحه پلاستيكي قرار داشتند. مدتي بعد او لباس پيشرفته تري را ابداع كرد كه از لحاظ استفاده بسيار راحت تر بود زيرا در اين لباس ها كيسه هاي هوا تعبيه شده بود. اين طرح اوليه با تغييرات نسبتا كم و زياد همان لباس هايي است كه امروز اكثر خلبان ها از آن استفاده مي كنند. در ادامه كار و براي رسيدن به جايگاه امروزي و توليد لباس هاي جديد يكي از مهمترين مشكلاتي كه پيش روي رينهارد و مهندسين همكارش وجود داشت اين بود كه مايعي را بيابند كه نيروي شتاب جاذبه را جذب كند ولي در عين حال سمي و آتشگير نباشد. آنها نمونه هاي متعددي از لباس هاي اوليه را ساختند از جمله يكي از آنها حاوي روغن سيليكون بود. تا آنكه نهايتا تصميم گرفتند لباس هاي مورد نظر را با آب مقطر و يك ماده ويژه كه فرمول محرمانه اي دارد مخلوط كنند. اين ماده ويژه مي تواند از انجماد آب جلوگيري كند زيرا هنگامي كه خلبان به ارتفاعات بالا پرواز مي كند سرماي شديدي را تحمل مي كند. رينهارد براي توضيح خواص مايع داخل ليبل مي گويد: مايعي كه در داخل لباس و در بين شبكه هاي با عرض دو اينچ قرار دارد تمام قسمت هاي دست و پا و بدنه را مي پوشاند و به قدري بي ضرر است كه حتي مي توان آن را نوشيد. اگر خلبان به ناچار فرود آيد مي تواند در موقعيت هاي اضطراري از اين آب براي نوشيدن هم استفاده كند. مشكل مهم ديگر يافتن اليافي بود كه بتواند به تغييرات ناگهاني جاذبه پاسخ گويد. وي در تشريح اين مطلب مي گويد: ما مجبور هستيم تا تمام بدن شخص را با ماده اي بپوشانيم كه تحت شرايط سخت تغيير حالت ندهد و در عين حال اين لباس ها بايد قابليت انعطاف پذيري داشته باشند تا خلبان تحرك كافي داشته باشد. مهندسين گروه ليبل بعد از مدت ها كه به دنبال ماده مورد نظر خود به جست وجوهاي ناموفقي دست زدند در نهايت تصميم گرفتند تا ماده اي كه واجد شرايط مورد نظر آنها باشد را خود توليد كنند. براي اين كار آنها تصميم گرفتنداز تلفيق مواد مختلف اليافي به دست آورند كه خواص مورد نظر آنان را داشته باشد. آنها دوپانت كه ماده اي ضد آتش است را با الياف ماده كولارآراميد تركيب كردند. در نتيجه ماده اي به دست آمد كه خواص جالبي داشت. اين ماده در جهت افقي سخت ولي در جهت عمودي انعطاف پذير است. معمولا چند ثانيه طول مي كشد تا لباس هاي خلباني معمولي به تغييرات شرايط محيط پاسخ گويد زيرا هوا بايد به داخل لوله هاي داخل لباس خلبان پمپ شود. عمل پمپ شدن هوا از طريق سيستم هاي پنوماتيك كه داخل كابين هواپيما نصب است انجام مي گيرد. كريستين لدت كه پزشك هوانوردي پايگاه هوايي ملي آيووا است و لباس هاي خلباني جديد را آزمايش كرده در اين مورد مي گويد: شما هنگامي كه از اين لباس ها استفاده مي كنيد كاملا راحت هستيد زيرا اصولا متوجه عملكرد آن نمي شويد. دستگاه كارش را سر وقت و قبل از آنكه شما متوجه تغيير حالتي بشويد انجام مي دهد. لباس هاي خلباني ليبل اولين مورد در نوع خود است كه به توليد انبوه رسيده و به خوبي مي تواند با پيشرفته ترين لباس هايي كه از هوا پر شده است، همانند لباس هاي خلباني نيروي هوايي ايالات متحده رقابت كند. در طي عمليات پرواز آزمايشي كه در پايگاه هوايي ادواردز انجام شد يكي از خلبانان ليبل بر تن كرد و خلبان ديگر كه در كابين عقب نشست لباس خلباني آمريكا را پوشيد. مورو در ادامه صحبت ها و ذكر خاطرات خود مي گويد: ما به ارتفاع بالاتر از 18000 پا پرواز كرديم. در اين حالت ما تحت شرايط نيروي جاذبه اي معادل 9 برابر شتاب جاذبه قرار داشتيم. در حالي كه خلباني كه لباس آمريكايي بر تن داشت از شرايط سخت گله مند بود اما مورو مي گويد: هنگامي كه ما اين لباس ها را بر تن داشتيم، تنفس براي ما بسيار آسان بود و به راحتي مي توانستيم تحرك داشته باشيم... لدت نيز در تاييد سخنان مورو مي گويد: وقتي كه فرود آمديم اصلا احساس بدي نداشتيم در حالي كه اگر لباس هاي معمولي خلباني بر تن داشتيم اصلا نمي توانستيم از كابين خود بيرون بياييم. بعد از گذشت دو سال از آغاز فعاليت شركت سيستم حفاظت حيات، موسسان آن تصميم گرفتند با اوتو فلاگ كه يك شركت آلماني توليدكننده ابزار نجات و لوازم ايمني هواپيما است همكاري كنند. هدف آنان از اين همكاري توسعه بيشتر شركت و بازاريابي بهتر براي محصولات ليبل است. به جز آزمايشاتي كه در ايالات متحده براي اين لباس ها انجام شد تعداد زيادي از خلبانان نيروي هوايي در آلمان و هلند با پوشيدن اين لباس ها به انجام پروازهاي آزمايشي پرداختند. نتيجه همه اين آزمايشات مويد موفقيت آميز بودن طرح است. اكنون هدف اين شركت اين است كه كشورهاي بريتانيا، آلمان، ايتاليا و اسپانيا را متقاعد نمايند كه ليبل را جزو ملزومات و تجهيزات جانبي يوروفايتر قرار دهد. يوروفايتر نسل جديد هواپيماهايي است كه اين چهار كشور سرگرم ساخت آن هستند تا نهايتا آن را جايگزين ميگ 29 فانتوم و تورنادو كنند. وزارت دفاع ايالات متحده ماه اكتبر تصميم گرفت ليبل را به تجهيزات نظامي خود رينهارد بيافزايد در اين مورد مي گويد: فرآيند عملكرد پنتاگون در اين گونه موارد بسيار كند است. هر چند كه در اين مورد بخصوص ما مي توانيم شكيبايي بيشتري از خود نشان دهيم. جان ريان يكي از صاحبنظران نيروي هوايي ايالات متحده مي گويد: ارزيابي عملكرد كار شركت از بهار امسال شروع شده است. اگر ليبل اين آزمايشات را با موفقيت كامل پشت سر بگذارد، آن وقت نيروي هوايي ايالات متحده اين آمادگي را دارد كه تعداد متنابهي از ليبل را براي تجهيز نيروي دفاعي خود سفارش دهد. اگرچه نتيجه دور اول آزمايشات ليبل كه در پايگاه هوايي ادواردز و پايگاه هاي هوايي اروپا صورت گرفت استفاده از ليبل را مجاز اعلام نموده، اما الف بالدين كه مدير تحقيقات علمي در مركز تحقيقات ويل در هوستون تگزاس و رئيس آكادمي بين المللي پزشكي هوانوردي و فضانوردي است اظهار مي دارد كه شواهد پزشكي موجود براي استفاده از ليبل مزيت هاي چشمگيري را ارائه نداده است. اما رينهارد با او هم عقيده نيست و مي گويد: بعد از انجام چند صد پرواز آزمايشي كه توسط بيش از 80 خلبان مختلف انجام گرفت و در همه آنها نتايج مثبتي به دست آمد من كاملا اطمينان دارم كه ما آمادگي لازم براي ورود به بازار را داريم. هر گونه شك و ترديدي در مورد عملكرد ليبل را بايد كنار گذاشت زيرا براي تاييد آن آزمايش هاي سخت گيرانه و دقيقي انجام شده است. خلبانان، پزشكان و مهندسين اين لباس ها را چند بار ديگر امتحان خواهند كرد تا مطمئن شوند كه اين مورد بهترين فناوري موجود است. سرهنگ پيتر ديمتري از فرماندهان نيروي هوايي در اين مورد مي گويد: ما بارها و بارها اين لباس را امتحان خواهيم كرد تا ببينيم چه مزيت هايي دارد، آيا بهترين گزينه ممكن است و اگر ايراداتي دارد اين ايرادات در ؟ كجاست با همه اين مسائل براي اينكه اين تجهيزات به پنتاگون فروخته شود لازم است رينهارد و شركت او حداقل تا سال صبر 2003 كنند. اما اگر خلباناني كه اين لباس ها را امتحان مي كنند كيفيت بالاي اين لباس ها را تاكيد كنند، مشكل بتوان تصور كرد ليبل در رقابت با ساير حريفان خود برنده اين ميدان نباشد.