Hamshahri corpus document

DOC ID : H-810202-54877S1

Date of Document: 2002-04-22

كاميكازه هاي اسلامي تيتر يك رضا سادات اين عمليات دشمن را مي كشدطراحي و انجام آن هزينه اندكي دارد و برخلاف اقدامات متعارف نظامي مستلزم عمليات سنگين نجات نيست و از آنجا كه عاملان اين گونه حملات خود نيز جان مي بازند ديگر بازجويي و استنطاقي هم در كار نخواهد بود كلمه كاميكازه كه در زبان ژاپني به معناي تندباد خدايان است نشان از تقدسي بود كه ژاپني ها براي آناني كه جان خود را در راه وطن و براي مبارزه با برتري هوايي آمريكا فدا مي ساختند قائل بودند كه معادل آن در بين فلسطيني ها واژه شهيد است نيروهاي اسرائيلي عاقبت دو هفته پس از اشغال جنين، اين اردوگاه را ترك گفتند و با عقبنشيني آنان فرصتي پيش آمد تا بازماندگان حملات پياپي ارتش اسرائيل در لابه لاي مخروبه هاي به جامانده به جست وجوي اجساد اقوام و بستگان خود بپردازند. همزمان با خروج نيروهاي آمريكا از جنين نبردهاي سختي در رام الله و ساير شهرهاي كرانه باختري در جريان بود و در همين ضمن اسرائيلي ها جنگ رواني، تبليغاتي شديدي را طراحي و پيگيري كردند كه هدفي جز مخدوش كردن عمليات رزمندگان فلسطيني در دفاع از خود و توجيه وحشيگري ارتش اسرائيل نداشت. روز شنبه دولت اسرائيل پس از مقاومتي طولاني در برابر خواست جامع بين المللي براي تحقيق در مورد كشتارهاي جنين اعلام داشت با اعزام كميته حقيقت ياب به جنين موافق است و شوراي امنيت نيز به تبع انتشار اين خبر از اعزام قريبالوقوع كميته مذكور خبر داد. با سرعت گرفتن روند تحولات در منطقه هر لحظه انتظار مي رود بمبي ديگر در گوشه اي از اسرائيل منفجر شود و رزمنده اي فلسطيني با چشم پوشيدن از حيات خود كابوسي ديگر را براي تل آويو رقم زند. وضعيت بحراني منطقه آبستن حوادث جديدي است و فشار آمريكا بر طرفين نيز ثمربخش نبوده است. بوش در ساعات پاياني روز شنبه با انتشار بيانيه اي از اسرائيل، فلسطينيان و همسايگان عرب آنها خواست براي پايان دادن به خونريزي ها تصميماتي جدي اتخاذ كنند. او با تاكيد بر اينكه حل و فصل مناقشه خاورميانه تنها از طريق مذاكره ممكن است تلويحا از اسرائيل و سياست هاي اين كشور حمايت كرد. با توجه به افزايش تعداد تلفات در درگيري هاي نوار غزه نيروهاي امنيتي اسرائيل تمام توان خود را به كار گرفته اند تا از نفوذ رزمندگان فلسطيني به داخل قلمرو اسرائيل و به قلب شهرهاي اسرائيلي جلوگيري كنند و شهروندان اسرائيلي هر لحظه در انتظار انفجار بمب ديگري هستند كه ممكن است در شهر آنان، در محله آنان و حتي در مجاورت اقامتگاه شان منفجر شود. حملات انتحاري كابوس اسرائيلي ها و عامل فشاري به دولت اسرائيل شده است، كابوسي كه با تانك و جنگنده نمي توان به مصاف اش رفت، بمبهاي ساعتي متحركي كه حيات اسرائيل را تهديد مي كند و به ابزاري براي انتقام جويي فلسطينيان مبدل شده است. هنگامي كه وفا ادريس از ساكنان اردوگاه آوارگان الامري در كرانه باختري خود را در يكي از خيابان هاي شلوغ و پر رفت وآمد بيت المقدس منفجر كرد، در نتيجه عمليات او يك مرد كهنسال اسرائيلي جان باخت و تعداد بسياري از رهگذران دچار مصدوميت شدند، ضربه ناشي از اين حمله، جهانيان را دچار بهت و حيرت كرد. ادريس كه هفتم بهمن ماه از طريق گذرگاه اصلي شهر قدم به خاك بيت المقدس گذاشته بود مقادير متنابهي از مواد منفجره را از پرستاري 28 ساله تحويل گرفت و با آن به عنوان اولين زن فلسطيني كه اقدام به بمبگذاري انتحاري كرده است به هزارتوي تاريخ انتفاضه قدم گذارد. درست زماني كه اسرائيلي ها خود را در رويارويي بالقوه با وجوه جديدي از قيام فلسطينيان مي ديدند پوسترهايي از سالگي 17 ادريس كه روسري اي سياه و سفيد به سر داشت و او را اولين شهيد فلسطيني مي خواند، در گوشه گوشه خيابان ها و ستون هاي سراسر قلمرو فلسطين نصب شده بود. هنگامي كه سرويس هاي امنيتي اسرائيل در حال آماده ساختن فهرست عاملين بالقوه بمبگذاري هاي فلسطين بودند وقوع پاره اي حملات در طي هفته هاي اخير كه زنان انجام آنها را برعهده گرفته بودند به دغدغه ها و نگراني هاي اهداف اين بمبگذاران يعني شهروندان اسرائيلي دامن زد اما اين اولين باري نيست كه زنان مسئوليت انجام اين گونه عمليات را برعهده مي گيرند حزبالله در طي دوره اي كه اسرائيل جنوب لبنان را به اشغال خود درآورده بود از زنان براي انجام اين گونه عمليات استفاده مي كرد. هرچند كه حدوث حملات يازده سپتامبر و بمبگذاري هاي اخير خاورميانه موجب شده تا جهان چشمان خود را به روي حملاتي كه توسط مردان و زناني كه جان خود را متعصبانه در راه ايده و اعتقاد خود فدا مي سازند بگشايد ليكن بمبگذاري هاي انتحاري بخشي از تاريخ كشورها بوده است. جماعت مسلمانان در بخش هايي از هند و جاهايي كه هم اكنون فيليپين و اندونزي خوانده مي شود طي قرن هجدهم از عمليات انتحاري به منزله سلاحي عليه استعمارگران اروپايي استفاده مي كردند و مواردي از عمليات انتحاري كه پيشينه آن به قرن يازدهم ميلادي ايران بازمي گردد نيز ثبت و ضبط شده است. در جنگ جهاني دوم ارتش ژاپن تكنيك خلبانان كاميكازه را طراحي و اجرا كرد. عاملان اين تكنيك كه با لحاظ احترام فوق العاده اي كه ژاپني ها براي شكوفه هاي گيلاس قائل اند، بدين نام خطاب مي شدند به دليل عشق به خاك و امپراتور با هواپيماهاي جنگنده زيرو (Zero) خود ناوهاي آمريكايي را هدف قرار مي دادند. كلمه كاميكازه كه در زبان ژاپني به معناي تندباد خدايان است نشان از تقدسي بود كه ژاپني ها براي آناني كه جان خود را در راه وطن و براي مبارزه با برتري هوايي آمريكا فدا مي ساختند، قائل بودند كه معادل آن در بين فلسطيني ها واژه شهيد است. برخي فلسطينيان اعتقاد دارند كه توجيه تاكتيكي روي آوردن به عمليات انتحاري عدم برابري و موازنه منابع نظامي دو طرف است آنجا كه 75 درصد از كمك هاي مالي بلاعوض سه ميليارد دلاري آمريكا به اسرائيل مشتمل بر كمك تسليحاتي است درحالي كه فلسطين فاقد ارتش و محروم از هرگونه دسترسي مشروع به تسليحات رفيق است جابر، رئيس جماعت اسلامي حمايت از فلسطين كه در ايلينويز آمريكا فعاليت دارد مي گويد: شما در حال سخن گفتن از هزاران تانك اسرائيلي جنگنده هاي اف 16 و تمامي تسليحات مدرن جهان در برابر تعداد معدودي فلسطيني هستيد كه نه ارتش و نه تسليحات كافي دارند، خب در چنين شرايطي آنان از هيچ اقدامي براي دفاع از آزادي شان ابا نخواهند كرد. براساس اظهارات حسين بنولي از سخنگويان حزبالله لبنان اين گروه به دليل موفقيت هايي كه در برابر اسرائيل كسب كرده از محبوبيت خاصي برخوردار شده است. او مي گويد: اين حق مشروع و بلافصل فلسطينيان است كه از خود دفاع كنند. و در ادامه مي افزايد: انجام عمليات انتحاري در نفس خود امتياز محسوب نمي شود بلكه اين عمليات تنها راه در دسترس است كه فلسطينيان مي توانند براي برآورده ساختن اهداف شان به آن دست يازند. برخي از متخصصين تروريسم اذعان مي دارند كه درست برخلاف اعتقاد عمومي در مورد بمبگذاران انتحاري كه از عاملان اين گونه عمليات به عنوان افرادي بي منطق ياد مي شود، حملات انتحاري امتيازات تاكتيكي متعددي در قياس با حملات متعارف دارد. ايهود اسپرينزاك از مركز پژوهش هاي انتظامي اسرائيل مي گويد: اين عمليات دشمن را مي كشد، طراحي و انجام آن هزينه اندكي دارد و برخلاف اقدامات متعارف نظامي مستلزم عمليات سنگين نجات نيست و از آنجا كه عاملان اين گونه حملات خود نيز جان مي بازند ديگر بازجويي و استنطاقي هم در كار نخواهد بود. او در ادامه مي افزايد: آنچه مهمتر از همه ابعاد ديگر مسئله است اثر شديد رواني اين گونه حملات بر هر دو طرف است چرا كه به ايجاد نوعي حس درماندگي شديد منجر مي شود و از نظر من اين حملات امتيازات تاكتيكي بي شماري دارد. بسياري از رهبران ميانه روي فلسطيني معتقدند كه حملات انتحاري صرفا نقض غرض است. رشيد خالد، مدير مركز مطالعات بين المللي دانشگاه شيكاگو مي گويد: بمبگذاري هاي انتحاري به لحاظ اخلاقي مذموم، به لحاظ سياسي ابلهانه و با لحاظ خواسته ها و اهداف فلسطينيان كاملا بلااثر و ناكارآمد است كه موجب مي شود انگيزه لازم براي وحدت افكار عمومي اسرائيل و دامن زدن به خصومت با فلسطيني ها فراهم آيد و توجيهي مناسب براي كشتار فلسطينيان از سوي اسرائيلي ها است. هرچند كه بي ثمر و عبث بودن عمليات انتحاري ممكن است براي بسياري از رهبران فلسطينيان و به ويژه طبقه حاكم كاملا مشهود باشد براي بسياري از فلسطينيان كه با احساس حقارت دايمي و تحمل سركوبي مداوم زندگي مي كنند تصوير يك جنگجوي جان بركف تنها _ داوودي كه هيچ سلاحي با خود ندارد _ كه به مصاف جالوتي تا دندان مسلح مي رود، شيرين و الهام بخش است. كارشناسان ملاحظه مي كنند كه بسياري از گروه هاي فلسطيني چپ گرا و ملي گراي سكولار فلسطيني، اكنون به طراحي و انجام حملات انتحاري روي آورده اند تا مانع از يكه تازي گروه هاي راديكالي چون حماس و جهاد اسلامي گروه هايي شوند چون تنظيم، شاخه نظامي جنبش فتح ياسر عرفات كه بزرگ ترين شاخه سازمان آزادي بخش فلسطين قلمداد مي شود در اواسط دهه 90 و به عنوان نيروي نظامي اي كه هدف جلوگيري از افزايش محبوبيت رو به تزايد گروه هايي چون حماس و جهاد اسلامي را دنبال مي كرد، پا به عرصه حيات گذاشتند. گردان هاي شهداي الاقصي نيز كه ريشه سكولار دارد و از زيرشاخه هاي فتح است توسط مرداني هدايت و رهبري مي شود كه در انتفاضه اول طي سال هاي 1993 _ 1987 جنگيدند و اين در حالي بود كه مبارزان پيري چون عرفات در تبعيد به سر مي بردند و نسل جوان رهبران فلسطيني در اسارت اسرائيلي ها بودند. در روزهاي اخير پس از دستيابي اسرائيلي ها به مداركي كه از مقر فرماندهي عرفات به دست آمد الاقصي هدف تحقيقات موشكافانه و شديد نيروهاي امنيتي قرار گرفته چرا كه اسرائيل ادعا دارد مدارك كشف شده از ارتباط مستقيم عرفات با حملات انتحاري طراحي شده از سوي الاقصي حكايت دارد. اختلافات عميق بين گروه ها و جناح هاي فلسطيني در تضاد كامل با دقت و نظم حاكم بر عمليات انتحاري است كه توسط گروه هايي چون ببرهاي سياه سريلانكا و جنگنده هاي كاميكازه ژاپن صورت مي گرفت. درست در نقطه مقابل پرابهاكاران رهبر بي رحم و شفقت و سختگير ببرهاي تاميل كه كنترل مطلق جنگجويان تحت امر خود را در اختيار دارد عرفات به دفعات به دليل ناتواني در اعمال نفوذ براي جلوگيري از حملاتي كه توسط گروه هاي فلسطيني و يا افراد منفرد صورت مي گيرد با انتقاد مواجه شده است. كارشناسان در تكاپو هستند تا توضيحي براي فقدان نفوذ كافي براي عرفات را در قياس با رهبراني چون پرابهاكاران بيابند. خالد اعتقاد دارد كه بخشي از اين ناكامي به دليل گوناگوني و تفاوت هاي فرهنگي، سياسي حاكم جامعه فلسطينيان است، فلسطينيان كرانه باختري از آناني كه ساكن غزه هستند و آنان نيز از فلسطينياني كه در اردوگاه هاي اردن و لبنان سكني گزيده اند جدا شده اند و همين مسئله موجب شده شكاف ها و تقسيم بندي هاي فرهنگي، ساختاري و فيزيكي زيادي در بين آنان شكل بگيرد. پراكندگي قدرت در بين گروه هاي فلسطيني موجب ايجاد ترديد هميشگي در مورد ميزان نفوذ عرفات و حيطه قدرت او شده است. ماتئو لويت عضو ارشد موسسه تحقيقاتي سياست خاورميانه اي در واشنگتن اعتقاد دارد كه نبايد از عرفات انتظار داشت هر كاري از دستش بربيايد. او مي افزايد: عرفات قطعا در قياس با قبل از سپتامبر 2000 زماني كه انتفاضه دوم آغاز شد از قدرت و نفوذ كمتري بر گروه ها و جناح هاي فلسطيني برخوردار است اما اين نكته مشهود است كه هنوز مي توان از او انتظارات زيادي داشت. پس از عمليات انتحاري جمعه هفته گذشته ( فروردين 13 ماه ) در بيت المقدس كه در آن هشت اسرائيلي جان باختند عرفات با فشار فزاينده بين المللي براي تقبيح حملات انتحاري به منزله ابزاري تحقق اهداف سياسي روبه رو شد و پس از صدور بيانيه عرفات در محكوميت اين حملات بود كه كالين پاول وزير امور خارجه آمريكا حاضر شد با او در مقر تحت محاصره اش در رام الله ديدار و گفت وگو كند. اما تنها يك روز قبل از آنكه عرفات بيانيه خود را صادر كند در اقدامي كه انعكاس پيامي دوگانه از سوي رهبريت فلسطينيان و اعراب بود يك روزنامه چاپ عربستان سعودي مصاحبه اي كه با سهاالتاويل همسر عرفات انجام شده بود را منتشر ساخت كه او در آن آشكارا از حملات انتحاري به عنوان راهكاري مشروع براي مقاومت در برابر اسرائيل حمايت و پشتيباني كرده بود. حملات انتحاري فلسطينياني كه غيرنظاميان را هدف قرار مي دهد از چنان بازتاب بين المللي اي برخوردار بوده كه دولت بوش اين حملات را حملات جنايتكارانه ناميد. تحولي معنادار كه قربانياني را به نيستي مي فرستد كه قادر نيستند بين حملات متعارف، آنجا كه عاملان حمله تلاش مي كنند جان خود را حفظ كنند و حملات انتحاري تمايز قايل شوند. در همين حال بسياري از فلسطيني ها درخواست واشنگتن از عرفات براي تقبيح و محكوميت حملات انتحاري را به مثابه نشانه ديگري از حمايت آمريكا از اسرائيل مي نگرند. آري فلچر سخنگوي كاخ سفيد در نشست مطبوعاتي جمعه هفته گذشته ( فروردين 30 ماه ) به نقل از جورج بوش خطاب به خبرنگاران گفت: آناني كه نقاط تجمع شهروندان غيرنظامي را با هدف كشتار آنان مي جويند تروريست هستند. خالد با اشاره به اين موضع گيري كاخ سفيد مي گويد: عرفات چند بار بايد حملات انتحاري را محكوم؟ كند آمريكا در حال گذر از دور و تسلسلي است كه اسرائيل برايش طراحي كرده و تدارك ديده است. وقتي كه بين هزاران جان باخته بي گناه فلسطيني و صدها قرباني بي گناه اسرائيلي تفاوت گذارده مي شود بايد در جست وجوي فقدان بي طرفي اخلاقي و عدالت خواهي در قضاوت بود. پس از آغاز انتفاضه دوم در دسامبرتاكنون 2000 حداقل فلسطيني 1272 و 452 اسرائيلي كشته شده اند. اين در حالي است كه به اعتقاد يكي از كارشناسان امور منطقه ميزان عمليات انتحاري در دوران صلح بسيار كمتر از دوران بحراني و پرفراز و نشيب امروز بود، آنگاه كه اميد به صلح هنوز از دل هاي فلسطينيان رخت بر نبسته بود. در سال 1998 در مجموع دو عمليات انتحاري عليه اهداف غيرنظامي انجام شد و در سال 1997 سه عمليات از اين دست صورت گرفت. در حالي كه طي چهار ماه اول سال جاري ميلادي حدود 20 مورد عمليات انتحاري ثبت شده تحليل گران است غربي اعتقاد دارند تنها راه پايان دادن به حملات انتحاري وارد آوردن فشار مداوم بر زيرساخت هاي تروريستي، قطع منابع مالي و تحت تعقيب قرار دادن تروريست هاي بالفعل است. * اين گزارش ديدگاه همشهري نيست.