Hamshahri corpus document

DOC ID : H-810202-54870S1

Date of Document: 2002-04-22

بعد ازسپتامبر 11 كوروش فخرطاولي اقتصاد جهان اقتصاد جهان در سال گذشته ميلادي، بيشتر تحت تاثير يك عامل اصلي قرارداشته است: كاهش فعاليت اقتصادي در ايالات متحده كه در طول ده سال قبل از آن موتور محركه اقتصاد جهاني بوده است ايالات متحده: از 11 سپتامبر تا انرون گيت امروز دلايل چندي براي خوشبيني نسبت به آينده اقتصاد آمريكا وجود دارد: نرخ هاي بسيار پايين بهره كوتاه مدت، قيمت نفت، كاهش سريع موجودي انبارها و تخفيف هاي مالياتي كه مي تواند محرك تقاضا باشد. به نظر مي رسد انرون گيت آخرين ضربه وارده بر اقتصاد آمريكا در ماه هاي اخير بوده و روند صعودي اما آرام شاخص هاي اقتصادي اين كشور، از هم اكنون آغاز شده است. با اين حال آلن گرينسپن، رييس خزانه داري فدرال كه از وي به عنوان طراح و ادامه دهنده معجزه اقتصادي دهه 1990 آمريكا نيز ياد مي شود در آخرين اظهار نظر در مقابل كنگره نگراني اش را از بابت رشد اقتصادي ضعيف در ماه هاي آينده پنهان نكرد: علي رغم شوك ناشي از حملات تروريستي 11 سپتامبر پويايي حاكي از شروع يك چرخه اقتصادي تازه ظاهر شده... اما برخي عوامل مي تواند قدرت از سرگيري رشد اقتصادي را تعديل نمايد. داستان افول اقتصاد آمريكا از همان آوريل 2001 زماني كه آلن گرينسپن به كاهش نرخ بهره اقدام كرد، آغاز شده بود; اتفاقي كه در طول اين سال، ده بار ديگر رخ داد تا امكان عبور سالم اقتصاد كشور از معبر بحران را فراهم آورد. گرينسپن حتي بعد از حادثه 11 سپتامبر نيز از پاي ننشست و با اتخاذ مواضع اطمينان بخش، و اعلام اينكه خزانه داري فدرال هر چقدر كه لازم باشد پول به پيكر اقتصاد كشور تزريق مي كند درصدد، آرام كردن بازارها برآمد و انصافا موفقيت قابل قبولي در اين زمينه حاصل كرد. به واقع بعد از ده سال رشد اقتصادي بي وقفه، از همان ماه هاي آخرين سال 2000 معلوم بود كه اقتصاد اول جهان اندك اندك بايد وارد دوره ركود شود. از ماه هاي آغازين سال 2001 گرينسپن و دوستان همفكرش در عرصه سياست گذاري اقتصادي آمريكا، برنامه فرود آرام (Slow domn)را براي اقتصاد كشور تجويز كردند. كاهش تدريجي نرخ بهره كوتاه مدت در چارچوب همين برنامه در دستور كار قرار گرفت. شركت هاي اينترنتي كه به ويژه در سال هاي پاياني دهه رشدي 1990 قارچ گونه داشتند به سوي تعديل و تثبيت حركت كردند. در اين مقطع طبيعي بود كه در سايه ادغام ها و بازخريدها - و گاه ورشكستگي ها - شركت هاي، قوي تر در صحنه باقي بمانند و ضعيف ترها حذف و جذب شوند; روند ادغام ها و بازخريدها - كه با تعديل نيروي اجتنابناپذير همراه بود - در، بخش هاي ديگر اقتصادي ادامه يافت و سناريوي فرود آرام با كارگرداني آلن گرينسپن به ماه هاي پاياني اجراي خود نزديك مي شد كه حادثه 11 سپتامبر رخ دادسپتامبر 110 برخلاف آنچه ممكن است تصور شود، روند بازگشت چرخه اقتصادي را تسريع كرد. نمودار وان حمامي الگويي، است كه برخي اقتصاددان ها براي اقتصاد آمريكا در اين مقطع مطرح كردند. براساس نمودار وان حمامي سقوط توليد و تقاضا شديد و البته رشد اقتصادي نيز نسبتا سريع اتفاق مي افتد. اگرچه امروز كارشناسان نمودار نعلبكي را براي توضيح وضع موجود مناسبتر مي دانند. براساس اين الگو بهبود شاخص هاي اقتصادي آمريكا به كندي محقق مي شود. ويژگي اصلي اقتصاد آمريكا در دوره پس از 11 سپتامبر بازگشت كسري بودجه نسبتا قابل توجه است كه انسان را به ياد دوران رونالد ريگان مي اندازد. بعد از چند سال مازاد بودجه آمريكا امسال كسري بودجه اي معادل 106 ميليارد دلار را تجربه كرد و با توجه به بودجه 2130 ميليارد دلاري پيش بيني شده براي سال 2003 و پيش بيني درآمد 2050 ميليارد دلاري، سال آينده نيز اين كشور مجبور خواهد بود بخش هاي زيربنايي، بهداشت و درمان و آموزش را فداي امور دفاعي و امنيتي سال كند آينده ميلادي، آمريكايي ها روزانه يك ميليارد دلار براي امور دفاعي و امنيتي شان خرج خواهند كرد كه رقمي معادل 3 درصد كل توليد ناخالص داخلي اين كشور و 40 درصد كل بودجه نظامي جهان را شامل مي شود. در اين ميان نبايد از برنامه عظيم كاهش مالياتي برقرار شده به وسيله دولت جمهوريخواه در سال گذشته غافل شد كه كاهش درآمدي معادل 1350 ميليارد دلار را در طول يازده سال براي آمريكا رقم خواهد زد. اين مسئله اي است كه مورد توجه دموكرات هاي كنگره قرار گرفته، تا جايي كه كنت كنراد، رييس دموكرات كميسيون بودجه طي انتقادي به دولت بوش اعلام كرد: انرون با اعلام نكردن تمام بدهي هايش، دچار دردسر شد، كاري كه دقيقا امروز دولت در حال انجام دادن است. اما انرون از چه شيوه هايي استفاده كرد كه به ورشكستگي خردكننده آن ؟ انجاميد شركت انرون، فعال در عرصه معاملات انرژي، طي سال هاي 1999 تا 2001 با همكاري شركت حسابرسي آرتور آندرسن، به دستكاري در اسناد حسابداري اقدام كرده و به طور خلاصه بدهي هاي خودش را از سهامداران و عاملان اقتصادي پنهان نگه داشته اين بود شركت عظيم فعال در بازارهاي مالي با انتشار اخبار دروغين در مورد عملكرد مالي اش كوشيد خودش را در بازار حفظ كند، اما بعد از برملا شدن كاستي ها و دروغ ها - كه بخشي از آن برگردن سياستمداران نزديك به رييس جمهور آمريكا افتاد - انرون، گيت محقق گرديد و ورشكستگي پرسروصداي اين شركت، اثر منفي بزرگي بر اعتماد سهامداران و بازارهاي مالي بر جاي گذاشت. امروز به نظر مي رسد اين آخرين ضربه به پيكر اقتصاد اول دنيا پشت سرگذاشته شده است. اگر بدبيني هاي دموكرات هاي كنگره را نسبت به خرج تراشي هاي دولت بوش كنار بگذاريم، اين خوش بيني به مصرف در آمريكاست كه مي تواند نويدبخش خروج اين كشور از دوره ركود و به تبع آن اوج گيري مجدد اقتصاد جهاني باشد. اروپا: در انتظار آمريكا نشانه هاي ترديدبرانگيز. اين عنواني است كه مي تواند به خوبي توضيح دهنده وضعيت اقتصاد اروپايي ها باشد. بعد از يك دوره رخوت فعاليت اقتصادي ناشي از كاهش صادرات به مقصد ايالات متحده، نسيم خوش بيني به آينده، از آن سوي اقيانوس اطلس وزيدن گرفته است، اما در اروپا هنوز كارفرمايان و خانوارها بين اعتماد و بي اعتمادي سرگردانند. اين ديگر مسئله زمان و ادامه روند روبه رشد شاخص هاي اقتصادي آمريكاست كه مي تواند بازگشت اعتماد به شريان هاي اقتصادي قاره سبز را باعث شود. با اين حال اخبار خوش بينانه كم نيست. وزير دارايي آلمان در گزارشي به تاريخ 25 فوريه اعلام كرده است كه اين كشور در سال 2003 به رشد اقتصادي قبل از دوره ركود نسبي يعني به رشد 3 درصدي خواهد رسيد. در فرانسه نيز افزايش مصرف خانوارها و كاهش نرخ بيكاري در ماه ژانويه، نشانه هاي دلگرم كننده اي ارزيابي شده اما است اين خوش بيني نزد محافل تجاري اروپايي يافت نمي شود: شاخص اعتماد سرمايه گذاران اروپايي كه از سوي بانك سوييسي UBS منتشر مي شود از كاهش اعتماد آنها در ماه فوريه ( ) 20 نسبت به ماه ژانويه ( ) 40 حكايت دارد. جالب اين است كه 41 درصد سرمايه گذاران اروپايي نسبت به وضع اقتصادي قاره در ماه هاي آينده اظهار بدبيني كرده اند كه افزايشي 8 درصدي را نسبت به ماه قبل از آن نشان واقعيت مي دهد اين است كه انتشار آمار و ارقام اقتصادي كشورهاي منطقه يورو در سه ماهه چهارم 2001 نااميد كننده بوده است: فرانسه براي اولين بار بعد از پنج سال /0 1كاهش درصدي توليد ناخالص داخلي اش را شاهد بود و آلمان نيز همچنان با معضل بيكاري روزافزون دست و پنجه نرم مي كند. با همه اين احوال، اخبار خوشايند بهبود اقتصادي آمريكا و به دنبال آن تكان خوردن بازار تقاضا در مصرف كننده ترين كشور جهان، مي تواند مثل همه ده سال اخير، اروپايي ها را نيز به اوج برساند. نشانه هاي ترديدبرانگيز، ظاهرا فقط به لطف مصرف كنندگان ينگه دنيا پاك مي شود.