Hamshahri corpus document

DOC ID : H-810131-54835S3

Date of Document: 2002-04-20

خوزستان از مستعدترين مناطق كشت نيشكر در دنيا است توضيح شركت توسعه نيشكر و صنايع جانبي (پايان ) (توليد نيشكر تا 110 تن در هكتار قابل افزايش است ) درخصوص 1 تعداد راتون (بازرويي ) و ميزان شكر گياه در هر كدام از اين مراحل و كاهش تعداد راتون به علت استفاده از ماشين آلات برداشت و... توجه خوانندگان را به نكات زيرمعطوف مي دارد: ميزان درصد شكر نيشكر در پلنت (كشت سال اول ) و راتون (بازرويي يا چين هاي بعدي ) در واريته هاي مختلف ثابت است، بلكه اين تناژ محصول ني توليدي مزارع است كه در پلنت و يا راتون هاي مختلف متفاوت خواهد بود. يعني به هر ميزان كه تناژ برداشت پايين مي آيد، ميزان شكر در واحد سطح نيز كاهش مي يابد، نه درصد شكر نيشكر. انتخاب نحوه برداشت مزارع نيز بستگي به سيستم كشت و نوع ماشين آلات برداشت دارد و طبيعي است چنانچه هماهنگي و تجانس مناسبي بين روش كشت و نوع ماشين آلات رعايت نشده باشد، برداشت همراه با ضايعات عمده خواهد بود. روش برداشت مزارع اين شركت، روش برداشت سبز است و سيستم آسيابهاي كارخانه هاي شكر اين شركت نيز بر مبناي برداشت سبز طراحي گرديده است. درمورد 2تناژ ني مزارع نيشكر كشورهاي مختلف همچنانكه جناب آقاي دكتر كردواني اشاره داشته اند، منطقه خوزستان از پتانسيل مناسبي برخوردار است و رسيدن به تناژهاي بيش از 70 تن در هكتار و حتي 110 تن ني به هيچ وجه دور از دسترس نيست و ملاحظه راندمان هاي توليد مزارع كشت و صنعت هاي هفت تپهكارون و امام خميني (ره ) خود مويد اين نكته مهم است. راندمان بيش از 120 تن در هكتار در پلنت بسيار عادي است و از اين رو همچنان كه قبلا گفته شد منطقه خوزستان ازجمله مستعدترين مناطق كشت نيشكر در دنياست. لازم 3است درخصوص ميزان و نحوه رسيدگي ( قندسازي ) گياه نيشكر به نكته اي اشاره شود و آن اين كه در كشت تجاري (كشت در سطح وسيع )كه امكان برداشت همزمان كليه مزارع نيست، براي كشت از سه نوع واريته ( گونه ) پيش رسميان رس و ديررس استفاده مي شود تا متناسب با رسيدن (قندسازي ) واريته هاي عمليات برداشت انجام شود. در منطقه خوزستان قندسازي (رسيدگي ) واريته پيش رس از مهرماه تا اواسط آذرماه و در واريته ميان رس قندسازي از اواسط آذرماه تا اواسط بهمن ماه و در واريته ديررس از اواسط بهمن ماه تا اواخر اسفندماه به تدريج به حداكثر ميزان خود مي رسد، لذا در زمان برداشت نيز اين مراتب رعايت مي شود و برداشت با واريته پيش رس شروع شده و با گونه ديررس خاتمه مي پذيرد. درخصوص 4 استعداد خدادادي كشورمان براي كشت كليه زارعت ها و نيز كشت چغندرقند دو نكته را بايد به اظهارات جناب آقاي دكتر كردواني اضافه كرد و آن اين كه اولا مي بايد عنايت شود كشت چغندرقند در خوزستان در پاييز انجام مي شود كه بايد توجه كرد كشت اين محصول به سطح كشت محصول استراتژيك گندم كه آن هم در خوزستان در پاييز انجام و در ارديبهشت ماه برداشت مي شود، لطمه نزند. ثانيا بايد توجه شود كه زمان رسيدگي ( قندسازي ) چغندرقند در خوزستان محدود بوده (به علت طولاني بودن فصل سرد ) و فصل گرم خيلي سريع متعاقب فصل سرد فرا مي رسد و چنانچه نتوان تا پايان ارديبهشت ماه محصول چغندرقند را برداشت كرد، مشكل كاهش وزن و عيار قند خيلي سريع اتفاق خواهد افتاد. به علت همين محدوديت فصل قندسازي و برداشت چغندرقند است كه عيار چغندرقند در خوزستان نسبت به مناطق سرد و معتدل كمتر است و از اين رو براي داشتن عيار مناسب، تمهيدات ويژه اي نظير تهيه بذر منوژرم پيش رس و تعيين زمان مناسب كشت در هر منطقه از استان وسيع خوزستان بايد انديشيده شود. (ديدگاه هاي مخالفان و موافقان توسعه كشت و صنعت نيشكر ) در 1اين بخش كلان بحث را جناب آقاي دكتر كردواني بيان داشته اند و به نكات اشاره شده نيز در بخش هاي قبلي پاسخ داده شده ولي آنچه را مي بايد در اينجا اضافه كرد، عبارت است از مساله مهم ميزان تعرفه واردات شكر و نرخ اين تعرفه و درحالي كه در تعرفه نرخ دلار 1750 ريال لحاظ شده است، فعاليت هاي توليدي در كشور عملا بر مبناي دلاري حداقل 8000 ريال انجام مي شود ودر حقيقت اين مابه التفاوت 1750 ريال تا 8000 ريال است كه سودهاي كلان بادآورده اي را براي واردكنندگان ذي نفوذ به ارمغان مي آورد و واردات بي رويه ريشه دار را استمرار مي بخشد. درمورد 2 ميزان اشتغال زايي زراعت هاي نيشكر و چغندرقند بايد عنايت شود كه اشتغال زايي مستقيم زراعت چغندرقند در منطقه نسبت به نيشكر حدود 56 درصد است. /61 5يعني نفر روز در هكتار براي كشت چغندرقند نسبت /109 5به نفر روز هكتار براي زراعت نيشكر مورد نياز است كه اين نسبت در بخش صنايع جانبي حدود 70 درصد مي باشد. درمورد 3 بن آب همچنانكه قبلا توضيح داده شد شبكه آبياري زهكشي و نيز سيستم كشت مزارع اين شركت به نحوي طراحي شده كه ضمن صرفه جويي در ميزان آب مصرفي و راندمان بالاي عمليات آبياري (در سطح بين المللي ) فاقد بن آب است. (موانع توسعه كشت نيشكر در ايران ) جناب آقاي دكتر كردواني ضمن جمع بندي و توضيح بيشتر درخصوص مطالب چهار بخش اول چهارگانه اشاره اي به واردات كالا من جمله شكر داشته اندو به عدم عنايت مسوولان محترم به بحث توليد داخلي كرده و كلياتي در چرايي اين امر و بحث شيرين واردات مطرح كرده اند. اما چون در شروع اين بخش مباحثي كه در بخش هاي چهارگانه قبلي طرح گرديده بود، مورد تاكيد مجدد قرار گرفته است، لذا اشاراتي به آنها ضروري به نظر مي رسد. نويسنده 1مقاله تجربه هاي حاصل از ايجاد كشت و صنعت هاي نيشكري هفت تپه و كارون را درقبل از انقلاب مثبت ارزيابي كرده و اجراي كامل طرح توسعه نيشكر را اقتصادي دانسته اند و با اين حال امكان تامين اقتصادي قند و شكر موردنياز كشور از چغندرقند را بعيد ندانسته اند (نسبت به تامين شكر از نيشكر ). در اين رابطه بايد عنايت گردد اگرچه ظرفيت اسمي 35 كارخانه استحصال شكر از چغندرقند كشور بالغ بر يك ميليون تن شكر در سال است ولي درحال حاضر حداكثر از 60 درصداين ظرفيت استفاده مي شود و چون متوسط توليد هر هكتار زراعت چغندرقند در سطح ملي حدود 25 تن چغندرقند در هكتار است و سطح كشت حدود 200 هزار هكتار است از سويي تنها راه كاربردي علمي و اقتصادي، افزايش ميزان توليد در واحد سطح از 25 تن به حدود 45 تن چغندرقند در هكتار است كه اين مهم به يك برنامه هماهنگ همه جانبه بلندمدت نياز دارد و تحقق آن در يك برنامه ده ساله با شرايط موجود كمي بعيد به نظر مي رسد. از سوي ديگر افزايش سطح كشت چغندرقند كشور كه عمدتا به مفهوم كاهش سطح كشت گندم و جو است به صلاح بخش كشاورزي درحالي نيست كه با بهره گيري از پتانسيل هاي موجود غيرفعال منطقه خوزستان به سرعت و سهولت مي توان ضمن تامين نياز شكر كشور، كمبود كاغذ و خوراك دام را نيز جبران كرد. متوسط توليد 100 تن نيشكر در هكتار به مفهوم 10 تن شكر در هكتار است و چنانچه كمبود نياز كشور به شكر 800780 هزار تن در سال باشد (با مصرف سرانه 26 كيلوگرم ) به 8078 هزار هكتار زراعت نيشكر نياز خواهد بود و چنانچه قصد باشد اين ميزان شكر را از طريق توسعه سطح كشت زراعت چغندرقند به دست آورد با متوسط توليد 25 تن چغندرقند در هكتار و با عيار متوسط 14 درصد شكر (واقعيت هاي موجود ) به هزار 228222 هكتار زراعت چغندرقند نياز خواهد بود كه طبعا باتوجه به شرايط موجود و با يك بررسي واقع بينانه اين هدف تا بيست سال آينده نيز تحقق نخواهد يافت. حتي اين كه بتوان راندمان توليد ملي را به حدود 45 تن چغندرقند در هكتار (با عيار 15 درصد ) رساند نيازمند يك عزم ملي است و ملاحظه آمار سي ساله گذشته نشان مي دهد كه علي رغم همه بحث ها و شعارهاي داده شده نتوانسته ايم در اين راستا حركت معني داري داشته باشيم و 40 درصد ظرفيت هاي خالي كارخانه هاي چغندرقندي كشور خود مويد اين مهم است. از متجاوز از دو ميليون هكتار اراضي قابل كشت (با انجام اصلاح و احيا ) خوزستان، درحال حاضر حدوديك ميليون هكتار آن تحت كشت هاي آبي و ديم است. آن هم با راندمان هاي توليد نسبتا نازل و از 19 ميليارد مترمكعب آب قابل استفاده در بخش كشاورزي درحال حاضر فقط حدود 9 ميليارد مترمكعب آن مورد استفاده قرار مي گيرد. اين ارقام مي توانند بسيار تكان دهنده و نگران كننده باشند، آب، خاك و اقليم مساعد موجود است، مي ماند يك همت و عزم ملي و بعد از آن سرمايه. درمورد 2 مساله مصرف زياد آب و نياز آبي زراعت هاي گندمذرتبرنج و نيشكر كه قبلا بيان گرديد. برخلاف تصور غيركارشناسي عامه، ميزان مصرف آب زراعت نيشكر طي سال بيش از مصرف آب زراعت هايي كه طي سال در واحد سطح كشت مي گردند نيست. بحث 3 ليتر آب در ثانيه به ازاي هر هكتار زراعت نيشكر بدين ترتيب قابل اصلاح است 2ليتر /كه 5 در ثانيه در پيك نيازآبي (تير و مردادماه ) است ولي كل نياز آبي (غيرخالص ) هزار 25 مترمكعب در هكتار مي باشد و اين امر درحالي است كه براي كشت برنج و ذرت نيز در تير و مردادماه /2 5به ليتر در ثانيه در هكتار آب نياز است، اما در كل دوره رشد، گياه ذرت به حدود 16 هزار مترمكعبو برنج به حدود 20 هزار مترمكعب در هكتاربه آبنيازدارد. درمورد 3 مساله زهدار و شور و كويري شدن اراضي همچنانكه قبلا عرض شد، كليه اراضي اين شركت داراي شبكه زهكشي زيرزميني است و همان طوري كه جناب آقاي دكتر كردواني خود داشتن سيستم زهكشي كامل را توصيه كرده اند، اين شركت از قبل تدابير لازم رادر اين مورد انديشيده و اجرا كرده است. (طرح توسعه نيشكر به رغم تمام نارسايي ها بايد ادامه يابد ) ملاحظه مقدمه اين بخش كه بخش پاياني مقاله (بحثي پيرامون توسعه يا عدم توسعه كشت نيشكر در خوزستان ) محسوب مي شود، تصور اين بودكه درد شناخته شده است و درمان آن با داروي مناسب ممكن خواهد بود اما به علت دراختيار نداشتن اطلاعات صحيح و كامل، شفافيت نگرش كارشناسي به مساله به تدريج دچار كدورت ناشي از عدم اشراف لازم بر درد شده است. آنچه جناب آقاي دكتر كردواني اظهارداشته اند نه همه واقعيت ها بلكه بخشي از آن بوده است. بدون آن كه خواسته باشند گزينشي برخورد كنند. از اين روست كه پرده اي از ابهام، واقعيت هايي را مي پوشاند كه صراحت و گستردگي و كارساز بودن آنها مي تواند بسياري از گره هاي كور توليد را باز و پتانسيل هاي بالقوه توليد را به فعل تبديل كند. در رابطه با توليد مشكل هميشگي و خاص كشورهاي جهان سوم اين است كه واقعيت ها در همهمه گنك و نامهفومي ناشي از آميختگي ناله هاي توليدكننده دردمند با نجواي اضطرابآميز واردكننده، لوث مي شود و غرور و افتخار عزم ملي دست نيافتني مي گردد و پيامد اين كشمكش ها نرسيدن به باورهاي ملي و تحليل بنيه هاي مالي كشور و وابستگي بيشتر و كم كردن اهداف است. به هر حال در اين بخش نيز حسب ضرورت و جهت شفاف كردن ابهامات نكاتي خاطرنشان مي گردد. درمورد 1بحث كشت چغندرقند و استحصال شكر از آن در منطقه خوزستان و در سطح كشور، در بخش گذشته كليات لازم به استحضار رسيد و عنداللزوم مي توان به جزئيات پرداخت. كيفيت قند استحصالي از نيشكر با كيفيت قنداستحصالي از چغندرقند يكسان است و هر دو ساكارز (قند 12 كربنه ) دارند و فقط عيار قند اين گياه با هم متفاوت است. بحث اين كه كشورهاي پيشرفته به علت كيفيت بهتر قند استحصالي از چغندرقند نسبت به قند استحصالي از نيشكر بيشتر از اين قند استفاده مي كنند به هيچ وجه صحيح نيست. اين بحث كه امكان ساخت كارخانه چغندرقندي در داخل كشور وجود دارد ولي درمورد كارخانه نيشكر اين توانايي موجود نيست نيز به هيچ وجه مطابق واقعيت نيست. اصولا فرق عمده اي كه در بين كارخانه هاي چغندري و نيشكري وجود دارد اين است كه در كارخانه چغندري، چغندرقند خلال مي گردد و سپس خلال ها در ديگ هايي با آب گرم 8480 درجه سانتي متر مجاورت پيدا كرده شربت خلال ها از آن خارج مي شود. ولي در كارخانه نيشكر، ني كه محتوي شربت است توسط غلطك هاي آسياب كه عكس هم، در حركت آرام مي باشند لهيده و فشرده شده و شربت از تفاله ني (باگاس ) جدا مي گردد و از اين مرحله به بعد شربت هاي حاصل از چغندرقند و يا نيشكر مسير يكساني را براي تبديل به شكر شدن طي مي كنند. تكنولوژي ساخت كارخانه استحصال شكر از چغندرقند و يا از نيشكر تا قبل از ساخت داخل كردن بخشي از ماشين آلات و تجهيزات كارخانه هاي شكر واحدهاي هفتگانه اين شركت در كشور وجود نداشته و اين افتخار توسط اين شركت با ساختن بخش هاي عمده اي از ماشين آلات و تجهيزات كارخانه هاي شكر در داخل نصيب بخش صنعت كشور شده است. و اميد است از اين به بعد با اين باور و توانمندي به وجود آمده بتوان كارخانه هاي استحصال شكر اعم از چغندرقند و يا نيشكر را در داخل كشور ساخت. اين كه 2 (بهترين و مساعدترين مناطق براي كشت و توسعه چغندرقند، همان منطقه اي است كه طرح هاي عظيم هفتگانه يا به طور كلي ده گانه نيشكر در دست اقدام هستند ) جاي بحث جدي دارد. زيرا غير از سه واحد هفت تپهكارون و ميان آب كه در شمال اهواز و در محدوده جنوب شهرستان هاي دزفول و شوش و غرب شوشتر قرار دارند و به علت نوع بافت خاكسطح ايستابي و حاصلخيزي نسبي اراضي مناسب كشت چغندر قند هستند (اگرچه بحث محدوديت زمان رسيدگي (قندسازي ) براي برداشت هنوز قابل طرح است ). اراضي واحدهاي هفتگانه اين شركت از بهترين و مساعدترين اراضي براي كشت چغندرقند با محدوديت هاي جدي نظير: بالا بودن سطح ايستابيشوري و سنگيني بسيار بافت خاكعدم تهويه مناسب اراضي نبود ماده آلي ( هوموس ) و شوري زياد آب تحت الارض نيز مواجه است. البته كوتاه يا فشرده بودن زمان مناسب برداشت هم مزيد بر محدوديت هاي يادشده خواهد بود. در اينجا ضرورتا يادآور مي گردد كه به طور كلي در اين منطقه پس از آبياري مزرعه براي داشتن پروفيل رطوبتي متناسب با نياز و عمق توسعه ريشه هاي گياه آن مزرعه، حدود يك سوم آب آبياري به صورت ثقلي از دسترس ريشه هاي گياه خارج مي شود كه چنانچه توسط زهكش هاي زيرزميني جمع آوري و از منطقه خارج شود، به عنوان زه آب و نه بن آب ناميده مي شود. از اين رو چغندرقند نيز زه آب خود را چون ديگر زراعت ها دارد. لذا در توصيه توسعه كشت چغندرقند در خوزستان به خصوص در مناطق جنوبي اهواز بدون آن كه خواسته باشيم از اهميت و ارزش اين گياه صنعتي كاسته شود بايد عرض شود كه مي بايد بااحتياط زياد و با جامع نگري بيشتري اهتمام كرد. درخصوص 3شيوه هاي مختلف آبياري مزارع نيشكر يادآور مي گردد كه در زمان طراحي روش هاي مختلف آبياري نظير بارانيقطره ايتراواغرقابينشتي فاروته باز و ته بسته ) باانهار درجه 4 خاكي و يا استفاده از هيدروفلوم (لوله هاي پلي اتيلني ) ملحوظ نظر مشاروان ذي ربط بوده و در نهايت مناسبترين روش آبياري روش نشتي با فاروته بسته با استفاده از لوله هاي پلي اتيلني به جاي انهار درجه 4 خاكي انتخاب گرديد. چنانچه عنايت شودكه راندمان كلي (تامين انتقال توزيع و مزرعه ) آبياري در سطح كشور حدود 26 و در خوزستان حدود 28 درصد و در كشت و صنعت هاي استان حدود 30 درصد است باعث غرور خواهد بود چنانچه دانسته شود كه راندمان كلي شبكه هاي آبياري واحدهاي هفتگانه اين 55 52 شركت درصد است كه نه تنها در سطح ملي بلكه در سطح بين المللي راندمان مطلوبي محسوب مي شود.