Hamshahri corpus document

DOC ID : H-810129-54806S4

Date of Document: 2002-04-18

دو نيمه يك بازي تحليل اقتصادي يك باشگاه فوتبال ترجمه: سعيد جمشيدي فرد كارشناس مالي و حقوقي و بازيكن سابق تيم برق تهران فوتبال را ديگر كسي تنها به عنوان ورزش و بازي نگاه نمي كند. دامنه گسترده مالي و تاثير آن بر ديگر فعاليت هاي اقتصادي جذابيت فوتبال را به عنوان تجارتي پرسود مورد توجه قرار داده است. هر دو جايگاه فوتبال توليد هيجان مي كند. هيجان در بعد ورزشي فوتبال رضايتي دروني و رواني ايجاد كرده و هيجان در بعد تجارتي با سودآوري ارتباط مستقيم دارد. اما نقطه اوج هيجان را در توام 7بودن دو جايگاه بايد جست وجو كرد. محيط بدون حد و حصري كه اشخاصي چون بازيكنان، مربيان، مالكان باشگاه ها، تماشاگران و عرضه كنندگان كالا و محصولات و.. را جذب خود مي كند. در چنين محيط پرگردش و گسترده و در عين حال حساسيت برانگيزي هدايت جريانات مالي ناشي از جايگاه تجارتي در باشگاه هاي فوتبال از اهميت خاصي برخوردار است. طرح اختلافات بين باشگاه هاي داخل كشور و يا باشگاه هاي خارجي، ادعاهاي برخي بازيكنان به تضييع حقوق و منافع خود از سوي باشگاه ها، دعوي بر سر مالكيت باشگاه ها و مشهود شدن ضعف مقررات حاكم، از يك طرف نشانه هايي از اوج گرفتن هيجانات ناشي از جايگاه تجاري فوتبال و از طرف ديگر لزوم سازماندهي متناسب فوتبال كشور از ابعاد مالي و حقوقي و ضرورت حضور متخصصان اين امور در مقابل تمركز صرف بر شخصيت ورزشي مديران در باشگاه ها است. ضرورت به كارگيري كارشناسان تخصصي در شرايط طرح ايجاد واحدهاي بازرگاني در فدراسيون ها، پخش مسابقات در تلويزيون و تغييرات در مقررات نقل و انتقال بازيكنان و از اين قبيل بيش از پيش احساس مي شود. محصول تجديد ساختار و سازماندهي مجدد عبارت است از بروز ظرفيت هاي بالقوه فني و تجاري، شفافيت روابط اشخاص ذي نفع و مرتبط، اطلاع رساني ضوابط و مقررات داخلي و خارجي براي جلوگيري از تضييع حقوق اشخاص، ارزيابي مناسب و منصفانه عملكرد و تصميم گيري به موقع خواهد بود. در اين راستا تاسيس شركت هاي سهامي عام و پذيره نويسي عمومي سهام باشگاه ها مي تواند يكي از قالبهاي پيشنهادي مناسب براي تنظيم روابط، حدود اختيارات و مسووليت هاي اشخاص و اتكا بر اطلاعات مستند و معتبر به جاي توجه به شايعات باشد. همچنين اين پيشنهاد مي تواند تمريني بر ايجاد سرمايه گذاري هاي عمومي مبتني بر نهادهاي مردمي تلقي گردد كه انتظار مطلوبيت و استقبال بيشتري نسبت به طرح تاسيس شركت هاي سرمايه گذاري استاني را دربر داشته باشد. متن زير ترجمه اي است از A halvcs two of game نوشته Haywaard Cathy كه در مجله Insider CIMA ماه آگوست 2001 نشريه انجمن حسابداران خبره مديريت انگلستان به چاپ رسيده است. اين متن علاوه بر تاكيدي كه بر نقش مديران مالي در باشگاه هاي فوتبال دارد، حاوي نكاتي از محيط تجاري فوتبال انگلستان، نمونه اي از صورت درآمد و هزينه يك باشگاه فوتبال و نكات متعدد و متفاوت با آنچه به طور معمول در نشريات ورزشي عنوان مي گردد است كه مي تواند مورد توجه علاقه مندان ايراني قرار گيرد. مسحوركننده انگلستان نقشي كليدي يافته است. شايستگي او به عهده داري مذاكرات چند ميليون پوندي، معاملات تبليغاتي و مسووليت گردش مالي بيش از 50 ميليون پوند ارتباط دارد. مسافرت هاي منظم در انگلستان و به خارج از كشور شامل سفرهاي آماده سازي تيم به مكان هاي عجيب و جالب شايد اين شغل را رويايي جلوه دهد. ولي تصور كنيد در قراردادي 10 ميليون پوندي كالا ( بازيكن ) تحويل شده ليكن به علت عيوبي جدي و يا درحال وقوع قابل استفاده نباشد. در اين معامله حتي اگر سعي كنيد آنها را بفروشيد براي جبران بخشي از هزينه ها، چيزي از قيمت اوليه گيرتان نمي آيد. به مديريت مالي در تجارت فوتبال خوش آمديد. جايي كه درآمدهاي فروش بليت، دادوستد كالا (بازيكن ) حمايت مالي و تلويزيون به اين كه آيا يازده بازيكن در مستطيل چمن خوب كار مي كنند بستگي دارد. در اين فعاليت سود به نصاب 100 گل زده در يك فصل يا گل هاي خورده و يا مصدومان از دور بازي خارج شده، مرتبط است. اما به اعتقاد جان سجويك (Sedgwick John) مدير مالي باشگاه تاتنهام هاتسپر (Hotsper Tottenham) يك باشگاه فوتبال محيط مالي ظاهرا پيچيده اي ندارد. به نظر او، محيط مالي باشگاه مثل سيستم هزينه يابي واحدهاي توليدي نيست و برآوردهاي مالي ساده به نظر مي رسد. ما پيش بيني مي كنيم كه در طول فصل استاديوم پر مي شود يا دست كم 98 درصد ظرفيتش را جذب مي كند، درآمد SKYTV چقدر خواهد بود (براي هر بازي پوند ) 550000 دستمزدهاي فصل جاري مان چقدر است و اين كه مبالغي را كه مي توانند خرج كنند در بدترين حالات چقدر خواهد بود ولي مدير مالي نمي تواند پيش بيني كند كه بازيكنان چطور بازي خواهند كرد. من مي توانم فعاليت تجاري را آنقدر سودآور نشان بدهم كه از هر طرف بيشترين عمليات خريد و فروش، امتياز و حمايت مالي را برآورد كنم. اما پول درشت توي زمين بازي است. اين كه چقدر مي بريم يا كمك از آديداس ( Adidas) يا هالستين ( Holsten) مي گيريم توي زمين بازي مشخص مي شود. او اضافه مي نمايد: آيا باشگاه به نيمه نهايي جام اتحاديه فوتبال (Cup FA) دست؟ مي يابد و از فروش بليت، خريد و فروش بازيكن و حق نمايش در تلويزيون درآمد اضافي جمع آوري خواهد كرد يا بيشتر هزينه هاي فصل صرف رقابت بر سر جابه جايي به دسته اول؟ مي شود كدام يك هيجان و نهايتا درآمد بيشتري را به وجود؟ مي آورد هر باشگاهي كه موقعيتي براي حضور در رقابت هاي اروپايي به دست آورد مي تواند پاداش مالي قابل توجهي را انتظار داشته باشد. سجويك توضيح مي دهد كه ما نمي توانيم براي مواردي مثل اين كه آيا در رقابت هاي اروپايي راه خواهيم يافت، برنامه ريزي از كنيم اين رو ما براي بدترين حالت ممكنه بودجه بندي بدترين مي كنيم حالت مي تواند رده هجدهم در رقابت هاي ليگ برتر باشد. (جايي كه اثرات مالي وجوهي كه TV SKY به شما مي پردازد، خاتمه مي يابد و عايدات كمتري از گيشه بليت فروشي براي بازي هاي بعدي دريافت مي شود و اندازه باشگاه بر توجه و حضور نسبت به آن تاثير مي گذارد ) ما هميشه بهتر از بدترين حالت هستيم ولي تنها راهي كه شما را مي تواند هدايت كند، توجه به بدترين حالت بايد باشد، زيرا ممكن است اتفاق بيفتد. به هر حال ما مجبوريم باشگاه را مثل هر فعاليت ديگر اداره كنيم. ديويد جانستون (Johnston David) مدير اجرايي فوتبال در باشگاه آبردين (Aberdeen) از تيم هاي حاضر در ليگ برتر اسكاتلند، معتقد است كه خريدن يك فوتباليست همان استراتژي را لازم دارد كه در خريدن هر كالا يا خدمت ديگر ضروري است. اگرچه درمورد يك انسان عمليات تجاري انجام مي شود، ليكن در همان چارچوبي كه يك قرارداد تجاري منعقد مي گردد، عمل مي كنيد. با وجودي كه بيشتر روابط تجاري به هزينه هاي متحمله در معامله به قيمت عرضه كننده بستگي دارد، ليكن باشگاه خريدار براي كليه هزينه هاي خريد بازيكنانش همواره مي بايست پاسخگو باشد. ابه اسكودال (Skovadahl Ebbe) سر مربي آبردين مي گويند به طور باورنكردني خيلي گران تمام مي شود اگر در جابه جايي و نقل و انتقالات بازيكنان اشتباه شود، مثلا اقدام مخاطره آميزي نيست اگر بازيكناني چون رايان گيگز (Giggs Ryan) يا ديويد بكهام (Backham David) كه سوابق تثبيت شده اي دارند، خريداري شوند. ولي اغلب باشگاه ها با اين نمونه بازيكنان روبه رو نيستند. حتي اگر باشگاهي بازيكني موفق و مشهور را بخرد، تضميني نيست كه او براي باشگاه جديد خوب بازي كند. آرسنال 13 ميليون پوند در تابستان گذشته روي سيلوين ويلتورد (Wilotrd Silvain) سرمايه گذاري كرد ولي او آن را موافق انتظاراتش ندانست و شايع است كه قصد ترك باشگاه را دارد. همچنين نيكولاس آنلكا (Anelka Nicolas) پس از جابه جايي از رئال مادريد به پاري سن ژرمن با مبلغي معادل 20 ميليون پوند، بيشتر فصل گذشته را روي نيمكت گذراند. هدر رفتن پول روي يك بازيكن ترازنامه باشگاه را خراب مي كند. سجويك مي گويد تمام پولي كه من مي توانم به طرق مختلف ازجمله حمايت مالي در طي سال به دست آورم، از بين خواهد رفت چنانچه بازيكني را مثلا به مبلغ 10 ميليون پوند بخريم و بعدا نتوانيم به هيچ مبلغي بفروشيم، بازيكنان ممكن است در هر زمان مصدوم شده و از گردونه بازي ها خارج شوند و سبب باخت و از دست رفتن عايدات گردند. هزينه مصدوميت هاي فوتباليست ها براساس اعلام اتحاديه فوتبال در انگلستان به تنهايي 40 ميليون پوند است و طبق نظر بخش تجارت اتحاديه فوتباليست هاي حرفه اي در حدود 50 بازيكن در سال از جراحات وارده، اشتغالشان خاتمه مي يابد. لوك نيليس (Nilis Luc) گلزن آستون ويلا مجبور شد در ماه ژانويه پس از تحمل يك شكستگي در دو نقطه از پاي راستش درست يك ماه پس از آغاز فصل، از رقابت ها كناره گيري كند. مقررات جديد كه از ماه جولاي لازم الاجرا شد، مديريت مالي باشگاه هاي فوتبال را بيشتر درگير خواهد كرد. تا ماه جولاي، باشگاه ها با انعقاد قرارداد با بازيكنان به عنوان دارايي و اموال باشگاه، آنها را از رفتن به ديگر باشگاه ها طي مدت قرارداد باز مي داشت مگر اين كه خود باشگاه آنها را مي فروخت. باشگاه خريدار حق انتقال را به باشگاه مالك مي پرداخت. اين مبلغ درمورد تيم هاي صاحب نام اروپايي مي توانست چند ميليون پوند باشد. ولي كميسيون اروپايي COMMISSION EUROPEAN ادعا كرد عمل فوق نقض معاهده آمستردام درخصوص آزادي انتخاب است. كميسيون استدلال كرد كه تمام كارگران اروپايي مي بايست حق داشته باشند كه در صورت تغيير كارفرمايشان، پس از اعلام يك ضربالاجل زماني از مشاغل خود استعفا و كناره گيري طبق كنند مقررات جديد هيچ بازيكن زير 18 ساله اي نبايد از باشگاهش جابه جا شود، براي باشگاه هايي كه روي بازيكنان زير 24 سال منتقل شده اي سرمايه گذاري كرده اند مي بايست جبران خسارتي در نظر گرفت و حق انتقالي براي بازيكنان بالاي 24 سال طبق قانون جديد حذف شده است. بازيكنان مجبور خواهند بود كه حداقل زماني را در باشگاه سپري كنند ولي مي توانند پس از دادن فرجه زماني مشخص باشگاه را ترك نمايند. جبران خسارت براي باشگاه ها براساس هزينه هاي آموزش، سن، تعداد حضور در بازي ها، طول مدت قرارداد، دستمزدها و قراردادهاي آتي محاسبه خواهد شد. براي مثال باشگاه آرسنال آنلكا را درتابستان 1999 با حق انتقال 23 ميليون پوندي، فروخت. درحالي كه، براساس ضابطه جديد آرسنال تنها هزار 500 پوند براي جبران خسارت مي توانست دريافت كند. مقررات جديد، تغييرات اساسي در مديريت مالي باشگاه هاي فوتبال به وجود خواهد آورد. طبق نظر دكتر جاوف پيرسون (Pearson Geoff. Dr) سخنگوي، واحد تحقيقات فوتبال دانشگاه ليورپول، دستمزدهاي بازيكنان جهش شديدي خواهد داشت به طوري كه باشگاه ها وجوهي را كه قبلا تحت عنوان حق انتقال مي پرداختند به منظور تحريك بازيكنان براي ترك باشگاه قبلي استفاده خواهند نمود. همچنين باشگاه ها نياز به توسعه و سرمايه گذاري از روش هاي جديد براي عقد قرارداد و حفظ بازيكنان خواهند داشت. طبق نظر تحليلگران فوتبال موسسه ديلويت و تاوچ ( DelotteTouche) دستمزد فوتباليست ها به طور متوسط 20 درصد در هر فصل افزايش داشته و هزينه دستمزد هفتگي 100 هزار پوند بوده است. ميانگين دستمزد يك بازيكن در تيم هاي برتر براي يك سال بالغ بر 400 هزار پوند بوده است. بدين ترتيب رشد دستمزد به شدت بر منابع مالي باشگاه ها تاثير دن مي گذارد جونز (Jones Dan) مدير بازرگاني ورزشي موسسه ديلويت و تاوچ مي گويد: هر باشگاه بالغ بر دو سوم گردش مالي و درآمدش را در كل به عنوان دستمزد مي پردازد كه اين روال در بلندمدت قابل تحمل نيست و تعداد باشگاه هايي كه ملزم به تحمل اين نسبت هستند رو به فزوني گذاشته است. در فصل هشتاد 20001999 درصد باشگاه هاي ليگ بدين ترتيب بوده اند و تنها چهار باشگاه بودند كه نسبت دستمزد به درآمدش كمتر از پنجاه درصد بوده است. حساب هزينه دستمزد بازيكنان باشگاه آبردين 85 درصد از هفت ميليون پوند درآمدش است ولي هزينه دستمزد هفتگي باشگاه هنوز از دستمزد هنگفت هفتگي روي كين (Keane Roy) كاپيتان باشگاه منچستر يونايتد به مبلغ 530 هزار پوند كمتر است. سجويك مي گويد مقررات جديد موضع بازيكنان فوتبال را ترقي خواهد باشگاه ها داد درخواهند يافت كه با جديت، بازيكنان خوبي كه مي خواهند باشگاه را ترك كنند، حتي درقالب قراردادهاي بلندمدت نگه دارند ولي باشگاه ها هنوز مجبور خواهند بود كه به بازيكناني كه خوب بازي نمي كنند يا مصدوم مي شوند پرداخت داشته باشند. به اعتقاد او بازيكنان، كالاي اصلي باشگاه هستند بنابر اين اگر كنترل كمتري روي آنها داشته باشيم، بر تجارتمان نظارت كمتري اعمال نموده ايم. سول كمپل (Campbell Sol) دفاع انگلستان و كاپيتان تيم اسپارس (Spurs) كه ماه گذشته به آرسنال رقيب اصلي اين تيم منتقل شد، به دليل اين كه از دسته جوانان به بزرگسالان آمده بود، اثري از او در ترازنامه و بيلان باشگاهش مشاهده نمي شد. وقتي او دو سال پيش فروخته شده بود باشگاهش 20 ميليون پوند به دست آورد. ولي به دليل خاتمه مدت قراردادش، بدون هرگونه وجهي باشگاه را ترك كرد. اين درحالي بود كه كمپل مصمم بود تا پايان قراردادش بماند تا بهترين معامله را درمورد خودش داشته باشد. طبق نظر سخنگوي اتحاديه فوتبال، مقررات انتقال جديد نيز آينده باشگاه هاي كوچكتر را به خطر خواهد انداخت. اين ضوابط به مثابه وزش باد عظيمي است كه از نظر مالي فقط در حد بقا باشگاه هاي كوچكتر را حفظ مي كند. زيرا آنها بازيكنان خود را به باشگاه هاي بزرگتر مي فروشند. سپس بودجه ها به انتها رسيده و نام باشگاه ها فقط بر ديوار خواهد ماند. باشگاه هاي بيرون از ليگ اگرنه سال ها ولي براي ماه ها معلق مي مانند تا احيانا كشف بزرگي براي آب كردن بازيكن داشته باشند. تيم برنتفورد ( Burentford) كه بعدا از ليگ خارج شد، گلزن خود لس فرديناند (Les Ferdinand) را در سال 1988 به كوئينزپارك رنجرز فروخت و وقتي هفت سال بعد كوئينزپارك رنجرز او را به تيم صدرنشين فروخت مبلغي اساسي دريافت كرد. مارتين مورفي (Murphy Martin) مديرعامل باشگاه فوتبال پورت اسموث (Portsmouth) اعتقاد دارد كه حذف حق انتقال از آينده اي اندوهناك براي باشگاه هاي دسته اول خبر او مي دهد استدلال مي كند كه پورت اسموث موقعيت زيادي ندارد. ولي روي بازيكنان خودمان سرمايه گذاري مي كنيم. اين تنها راهي است كه ما در نظر داريم از اشخاصي چون مايكل اون (Owen Michael) كه در خدمت تيم بازي مي كنند، برخوردار باشيم. بعضي باشگاه ها به طور مشخص پسربچه ها را پرورش مي دهند كه آنها را بفروشند و پول كافي به دست آورند تا فعاليت شان تداوم داشته اگر باشد بازيكنان بتوانند بدون حق انتقال باشگاه را ترك كنند، به دليل عدم دريافت و پرداخت وجهي، اثري در دارايي هاي باشگاه نمي گذارد. اگر تيم درنقطه حساسي در جدول قرار گرفته باشد مديران مالي به ندرت با اخراج مواجه مي شوند، ولي آنها مجبورند در مسيري درست بين نيازهاي شركاي احساساتي يعني تماشاگران و سرمايه گذاران قدم بگذارند. تماشاگران از باشگاه مي خواهند كه پول بيشتري را نسبت به هر باشگاه ديگري خرج كند به طوري كه جوايز و عناوين را كسب كند، درحالي كه شركاي واقعي محتاطتر هستند. به هر حال براي تماشاگران عملكرد بازيكن اصل است. مديران مالي باشگاه هاي فوتبال ممكن است از اين جلب توجه لذت نبرند، ولي آنها كساني هستند كه رشته وجوهات را در دست بعد دارند از همه اينها، همه سرآلكس فرگوسن (Sir Ferguson Alex) مربي، منچستر يونايتد را مي شناسند ولي چه تعداد از مردم نام مدير مالي آن را؟ مي دانند سجويك مي گويد مدير مالي مي بايست بر وجوه نظارت كند و به مدير بگويد كه چه مبلغي را مي تواند خرج كند. اين بخشي از وظايف توافقي با مدير باشگاه است. اگر مديران باشگاه ها به وجوه در دسترس توجه نكنند، از عهده وظايفشان برنخواهند آمد. در چنين وضعي اين مدير مالي نيست كه مورد تمسخر مثلا 35 هزار تماشاگر قرار مي گيرد و وقتي كه عملكرد تيم منفي ارزيابي مي شود او اخراج نخواهد شد. از طرفي، او زماني شادمان و خرسند خواهد بود كه يك ترازنامه سلامت و درست كه تمام موارد را خوب نشان دهد ارائه نمايد. صورت درآمد و هزينه هاي باشگاه فوتبال آبردين اسكاتلند مبلغ به پوند موارد هزينه 5000000 دستمزد كاركنان و بازيكنان 750000 تدارك خوراك و غذا 120000 حضور پليس در بازي ها 220000 تعميرات و نگهداري 300000 بازاريابي، تبليغات، چاپ و نشريات 370000 هزينه هاي سفر و حمل و نقل 150000 توسعه جوانان 180000 برق، بهره و تلفن 40000 ساير پوند 7130000 جمع هزينه ها پوند 7130000 درآمدتجاري وفروش بازيكنان پخش تلويزيوني، درآمدهادريافتي هاازمحل مسابقات،