Hamshahri corpus document

DOC ID : H-810127-54784S2

Date of Document: 2002-04-16

اي ايران اي مرز پرگهر يادي از حسين سراينده گل گلاب سرود جاودان اي ايران درآمد: گاهي با آثاري در زمينه هاي هنري شامل: شعر، سرود، نقاشي، موسيقي و... مواجه مي شويم كه در بين عام و خاص نيز از اقبال خوبي برخوردارند. به عنوان مثال سرود معرف اي ايران را چندين دهه است كه ايرانيان در مناسبتهاي مختلف مي خوانند و با خود زمزمه اما مي كنند، كمتر كسي است كه سراينده آن را بشناسد و حتي متاسفانه رسانه هاي گروهي هم كمترين توجهي به اين موضوع نمي كنند و معمولا بدون اشاره اي از كنار آن مي گذرند. مطلب زير نگاهي دارد به زندگي و ديدگاههاي سراينده سرود اي ايران زنده ياد حسين گل گلاب با هم مي خوانيم: شايد كمتر كسي در ايران باشد كه شعر معروف ميهني - حماسي اي ايران را نشنيده و يا با خود برخي از ابياتش را زمزمه نكرده باشد. شعري كه وقتي آن را مي خوانيم، نوعي غرور و عشق در واژه واژه آن موج مي زند، عشق به ايران و غرور از سربلندي و آوازه سرچشمه هنر. حسين در گل گلاب زمينه موسيقي دستي توانا داشت و شعرها و تصانيف مشهور فراواني نيز سروده است. در شعرهاي ميهني گل گلاب ايران نه مشتي بلكه خاك، مادري مهربان است كه فرزند او در همه حال آماده جانفشاني براي اوست. گل گلاب و موسيقي به غير از كارهاي علمي گل گلاب وادبي حضور، او در عرصه موسيقي بسيار قابل توجه است، زيرا كه وي يكي از بهترين ترانه سازان و تصنيف سرايان ايران است. سرودهاي حماسي - ميهني او بي ترديد ازماندني ترين كارها درعالم موسيقي ايران است. وي يكي از شاگردان اوليه مدرسه عالي موسيقي بود. آشنايي او با موسيقي سنتي ايران وموسيقي علمي باعث شد تا يكي مدرسه ازمدرسان عالي موسيقي باشد. رساله صداشناسي وي در همان آغاز شكل گيري مدرسه عالي، توسط خودش تدريس مي شد. گل گلاب پيرامون چگونگي حضور در عرصه موسيقي مي گويد: موسيقي را با كلنل محمدتقي خان وزيري كار كردم. خودم اول تار مي زدم. درسال 1303 به كلاس كلنل رفتم و بعد بااو همكاري مي كردم. در آن زمان كساني بودند كه براي ساخته هاي كلنل ترانه اما مي ساختند من چون هم با شعر وهم با نت موسيقي آشنا بودم، توانستم با كلنل مدت زيادي كار كنم. بيشتر سرودهاي حماسي و ميهني مي ساختم... بجز سرودهاي حماسي، چندتايي كلنل براي ليريك كار ساختم. دو تا اپرت و چند تا تصنيف عاميانه. اگر بگوييم سرودهاي گل گلاب حماسي از سرودهاي شعراي هم عصر او چند سروگردن بالاتر است يقينا گزاف نيست. سرود اي جاودان ايران آذرآبادگان، خاك، ايران پايدار، ايران از آن دست سرودهايي است كه هميشه ماندگارند; بخصوص سرود اي ايران او كه در سه بند سروده شد و آهنگ آن را زنده ياد روح الله خالقي ساخت و باصداي دلنشين، مخملي و حماسي بنان مرحوم اجرا شد. بي ترديد يكي از عوامل اصلي ماندگاري اين سرود، گل گلاب مثلث خالقي، و بنان بوده است كه هر ضلع اين مثلث از ستونهاي محكم موسيقي ما به شمار مي روند. گل گلاب درباره چگونگي سرايش سرود اي ايران مي گويد: بعد از جنگ (جنگ جهاني دوم ) ايران اشغال شد. سربازهاي روسي، آمريكايي و انگليسي به ايران آمدند. يك روز در سال از 1323 خيابان هدايت رد مي شدم يك سرباز آمريكايي يك بقال ايراني را كتك مي زد، خيلي ناراحت شدم، به انجمن خالقي موسيقي رفتم. بي اختيار چيزي درست كردم. خالقي براي آن آهنگ ساخت، شد همان سرود معروف اي ايران كه بنان آن را خواند. گل گلاب به گفته سرودهاي خودش، حماسي اش را بيشتر تحت تاثير عوامل خارجي كه اهانت آنها به مردم كشورش را اهانت به خود مي دانست، مي سرود. يكي از آنها اي سرود آذرآبادگان است. گل گلاب مي گويد: بيشتر سرودهاي حماسي ساختم. يكي از آنهاهمان آذرآبادگان سرود است. آن هم تحت تاثير حمله خارجي ها بود و صداي بنان باز به آن روح و جاني ديگر بخشيد. تصنيف هاي ديگر او مانند زبان عشق باصداي عبدالعلي وزيري، ره عشق و بلبل مست باصداي بنان و وصال دوست كه وزيري آن را پرده در اصفهان ساخته است همه از روح لطيف و تسلط گل گلاب بر موسيقي و دقت نظرش روي تك تك واژه هاي آنها حكايت دارد. وي درباره تركيب شعر فارسي بر روي موسيقي سنتي مي گويد: شعرهايي كه بر اساس اوزان عروضي ساخته مي شود، گاه براي موسيقي ايراني چندان مناسب نيست، مجبور مي شوند با الفاظ آن را زياد و كم كنند. كلنل به شكل درست و مناسب ترانه نظر داشت. در آن زمان يك طرف كلنل بود كه مي خواست موسيقي علمي داشته باشيم و يك طرف عده اي كه همان كارهاي عاميانه معمول را مي ساختند. البته ملك الشعرا بهار و ني داود، هم بودند كه راه خود را مي رفتند، جداگانه كار مي كردند و روش خودشان را داشتند. تشكيلات كلنل به هم خورد. راديو و تلويزيون كه درست شد موسيقي به راه ديگري افتاد. گل گلاب هنگام كه از كلنل - محمدتقي خان وزيري - سخن مي گويد براي او احترام خاصي قائل است: كلنل آدم بزرگي در بود فاصله سالهاي 1304 تا 1320 در موسيقي ايراني كار كرده بود. مي خواست آن را تثبيت كند. بعد ديد كه كار بسيار مشكلي است، سه چهار سالي به فرنگ رفت و آنجا حسابي كار كرد. گل گلاب علاوه بر ساختن تصانيف، سرودهاي حماسي و تاليفات، در كار ترجمه هم صاحبدست و متبحر بود و آثار فراواني در زمينه ترجمه دارد. ترجمه منظوم اپراي كارمن و اپراي فاوست و ترجمه بيش ا ز 50 قطعه نمايش ترجمه تاريخ اشكانيان و... ازجمله آثار اوست. استاد گل گلاب سرانجام بعد از 86 سال زندگي پربار روز دوم اسفند 1363 به ديار باقي شتافت. نام و يادش در تاريخ اين مرز پرگهر پيوسته زنده خواهد چون ماند تاريخ فرزندان اصيل خود را فراموش نخواهد كرد. در پايان چند بيت از اي سرود ايران را با هم مي خوانيم: اي ايران اي مرز پرگهر اي خاكت سرچشمه هنر دور از تو انديشه بدان پاينده باشي و جاودان اي دشمن ار تو سنگ خاره اي من آهنم جان من فداي خاك پاك ميهنم مهر تو چون شد پيشه ام دور از تو نيست انديشه ام در راه تو كي ارزشي دارد اين جان ما پاينده باد خاك ايران ما عادل جهان آراي