Hamshahri corpus document

DOC ID : H-810127-54780S1

Date of Document: 2002-04-16

اعتماد به نفس كليد موفقيت است معمولا هر فردي در درون خود احساسي را دارد كه با آن توان انجام كار را در خود مي آزمايد، اين احساس از خود پنداره فرد نشات هرگاه مي گيرد به خود بگوييد نمي توانم براي جامعه و مردم مفيد بدانيد؟ باشم اصلا اعتماد به نفس نداريد. به عبارتي اگر خود پنداره فرد ضعيف و تصوري كه از توانايي اش دارد كمرنگ باشد اعتماد به نفس ضعيفي در او وجود خواهد داشت و اگر اين احساس قوي باشد اعتماد به نفس قوي خواهد داشت. به راستي مهمترين نقش و كاركرد اعتماد به نفس؟ چيست براي اينكه به تقويت اعتماد به نفس بپردازيم چه بايد؟ كرد اعتماد به نفس؟ چيست دكتر محمد تقي شيخي، مدرس دانشگاه و جامعه شناس در تعريف اعتماد به نفس مي گويد: مفهوم اعتماد به نفس عبارت است از مجموعه عناصري كه يك نوع قدرت را در فرد ايجاد مي نمايد و آن خود امكان تحرك، جابجايي و.. در فرد ايجاد مي كند. وي ادامه مي دهد: اعتماد به نفس خود به عنوان كليد و راهگشاي بسياري از اقدامات مختلف در زندگي روزانه فرد مطرح است با دستيابي به اين قدرت فرد مي تواند موفقيتهايي را براي خود و جامعه به ارمغان آورد. رشد اعتماد به نفس در سطح كلان آن با تقديم اين قدرت بين افراد و اعضاي جامعه و صرف نظر از وضعيت نژادي، جنسي، مذهبي و نظاير آن، رشد و توسعه ملي را در ابعاد مختلف تحقق مي بخشد. شيخي مي افزايد: لازم به ذكر است ايجاد اعتماد به نفس خود در گرو شرايط خاص خود شرايط مي باشد اجتماعي، موقعيت خانوادگي و وضعيت تربيتي، نقش اولياء، نقش مدرسه و نظاير آن هريك در جاي خود در ايجاد اعتماد به نفس موثرند. از اين رو زمينه هاي ياد شده را مي بايست ايجاد و فراهم كرد. علاوه براين تحصيلات و موقعيت اجتماعي در ايجاد و تقويت اعتماد به نفس در فرد نقش موثري دارد. حسين عليزاده كارشناس مشاوره نيز در تعريف اعتماد به نفس مي گويد: اعتماد به نفس و خودباوري يك مقوله شناختي است. اعتماد به نفس يعني اعتماد داشتن و اطمينان به خود و توانايي هاي خود افراد با توجه به نوع شناختي كه از خود پيدا مي كنند قضاوتهاي متفاوت درباره خود ارائه مي دهند. وي ادامه مي دهد: هرچقدر شناخت ما از توانايي هاي خود، قوانين حاكم بر طبيعت، سنت الهي، موقعيتي كه در آن قرار گرفته ايم، ويژگي هاي رواني و شخصيتي خود، دوران كودكي، چگونگي سازگاري با محيط و اميدواري به آينده در ما درست تر و منطقي تر باشد به همان ميزان اعتماد به نفس و خودباوري در ما تقويت خواهد شد و ما از خود يك تصوير مثبت و ارزشمند خواهيم داشت و اين رمز بهداشت رواني و اميدواري در زندگي خواهد بود. سپري در برابر اضطراب اغلب كارشناسان و صاحبنظران جامعه شناسي و روان شناسي بر اين عقيده اند كه مهمترين نقش و كاركرد اعتماد به نفس در زندگي فردي و اجتماعي اين است كه مي تواند انسان را در مواجهه با ناملايمات و مشكلات ياري رساند. در واقع اعتماد به نفس به عنوان موتور محركه كاركرد فردي در زندگي فردي و اجتماعي مطرح است و اصولا در اينگونه موارد، در نظر گرفتن تنها يك عامل و كاركرد كار درستي نيست. داريوش سلطاني فتوت، كارشناس ارشد رشته مشاوره در مورد نقش و كاركردهاي اعتماد به نفس در زندگي فردي و اجتماعي مي گويد: در زندگي فردي اعتماد به نفس يكي از مهمترين عواملي است كه مي تواند انسان را در مواجهه و سازگاري با مشكلات اجتنابناپذير زندگي ياري نمايد و اعتماد به نفس سپري محكم در مواجهه با اضطراب و انواع اختلالات رواني بوده و مهمترين عواملي است كه موجب رشد بهنجار ابعاد مختلف شخصيتي افراد مي شود و سپس فرصتهاي لازم جهت بروز استعدادهاي ويژه حل مشكلات را فراهم مي آورد. وي ادامه مي دهد: از نظر فردي آدمي از لحظه تولد تا آخرين لحظه حيات به منظور تامين نيازهاي متنوعش به فعاليت مي پردازد و چنانچه نيازي ارضا نشود فرد ناكام مانده و پديده اضطراب را تجربه خواهد كرد. اضطراب موجود كه ميزانش به شدت و اهميت نياز بستگي دارد، تمركز فرد را در انجام رفتارهاي منطقي و بهنجار كاهش داده و در صورت استمرار ناكامي موجب بروز رفتارهاي غيرمنطقي و ناهنجار و در نهايت بيماري رواني مي گردد. وي مي افزايد: اعتماد به نفس علاوه بر دارا بودن ويژگي فوق نتايج مطلوب ديگري نيز به دنبال دارد كه برخي از آنها عبارتند از: احساس توانمندي و خود ارزشمندي، رشد و توسعه تمايلات فرد نسبت به عضويت در گروههاي اجتماعي، توسعه و پرورش قدرت بيان، توسعه افكار و عقايد و پرورش قوه ابتكار و خلاقيت، ابراز وجود و بيان آزادانه افكار و عقايد و احساسات و مهارتهاي فردي، طراحي برنامه هاي مربوط به امور شخصي، شغلي، تحصيلي و روابط بين فردي و غيره در زمان حال و آينده و توانايي در انجام آن بدون كمك به ديگران. سلطاني فتوت، در مورد نقش اعتماد به نفس در زندگي فردي و اجتماعي مي گويد: از نظر اجتماعي فراواني افراد داراي اعتماد به نفس در هر جامعه اي نشان دهنده نيروي پتانسيل آن جامعه در برخورد و حل مشكلات است. توفيق دست اندركاران تربيت در ايجاد اعتماد به نفس در افراد جامعه نه تنها موجب مقاومت بيشتر افراد در برابر مشكلات گوناگون بلكه مي شود، اين امر به طور طبيعي موجب بروز خلاقيتها و پيشرفت زمينه هاي مختلف صنعتي، فرهنگي، اجتماعي، سياسي و اقتصادي خواهد شد. دكتر محمد تقي شيخي، مدرس دانشگاه و جامعه شناس نيز در اين مورد مي گويد: عامل اعتماد به نفس به عنوان موتور محركه كاركرد فرد در زندگي فردي و اجتماعي مطرح است، با داشتن اين حس فرد مي تواند به بهترين شكل در اهداف عادي و فردي خود به نتايج مطلوب برسد، ضمن اينكه جامعه نيز مي تواند از ثمرات و كاركردهاي فرد بهره هاي لازم را ببرد. از اين رو نقش اعتمادبه نفس به گونه اي دوگانه و مقداري در زندگي فردي و اجتماعي عمل با مي كند اعتماد به نفس خود به گونه اي تدريجي و تحت تاثير شرايط تربيتي، فرهنگي و آموزشي و نظاير آن در فرد ايجاد مي گردد و عامل ياد شده را به طور مصنوعي و در كوتاه مدت مي توان بدست آورد. از اين رو بسترهاي اجتماعي - فرهنگي مناسب پيش نياز فراهم شدن اعتماد به نفس به حساب مي آيد. وي ادامه مي دهد: اعتماد به نفس با گذشت عمر اشكال متفاوتي به خود مي گيرد در مواردي كه اعتماد به نفس به اوج خود يا به عبارتي به حد اعلاي خود در زندگي فردي مي رسد به عبارتي، در حالي كه عموما با سالمند شدن و گذشت عمر فرد توان خود را تا حد زيادي در ابعاد مختلف آن به لحاظ مادي و معنوي و خلاقيت و ابتكار و نظاير آن از دست مي دهد اعتماد به نفس نيز نزول پيدا مي كند و اين جريان خود براي زن و مرد و مليت هاي مختلف پديده اي اجتنابناپذير مي نمايد. وي مي افزايد: در هر حال مي بايست شرايطي ايجاد كرد تا فرد در وضعيت حداقل اين شرايط قرار گيرد، يعني در مقاطع مختلف بتواند اعتماد به نفس خود را حفظ نمايد از آنجا كه رشد و توسعه خود به عنوان قلب و اصل اجتماعي شدن به حساب مي آيد آن خود در گرو ايجاد اعتماد به نفس و تقويت آن در فرد است. شيخي در ادامه مي گويد: همچنين شرايط اجتماعي فقر و غنا، امنيت اجتماعي، شغلي و كاري و نظاير آن از جمله عناصري به حساب مي آيند كه در پايداري، ماندگاري و تقويت اعتماد به نفس نقش موثر دارند هر جا كه زمينه هاي فقر پديدار گردد تا حدود زيادي اعتماد به نفس كاهش مي يابد و اين خود ضربه محكمي بر پيكره توسعه سازندگي جامعه و صداقت اجتماعي و نظاير آن وارد آورده. از اين رو تلاشهاي همه جانبه مي بايست صورت گيرد تا پديده فقر را در جامعه بين افراد و اعضاي مختلف آن به حداقل كاهش داد. در اين صورت انتظار تبلور و تجلي اعتماد به نفس را مي توان داشت. حسين عليزاده نيز در اين مورد مي گويد: با توجه به تعريف اعتماد به نفس مي توان گفت يكي از نتايج اعتماد به نفس و خودباوري ديگر باوري است. وقتي يك فرد باور كرد كه داراي استعدادها و توانايي هاي خدادادي است و مي تواند آنها را در مسير زندگي فردي و اجتماعي به كار گيرد و از طرف ديگر بين او و انسانهاي ديگر هم اشتراكات رواني، عصبي، شناختي و فيزيكي وجود دارد در چنين صورتي است كه به توانايي ها، حركتها و تلاش ديگران اهميت داده و احترام قائل مي شود. وي ادامه مي دهد: افراد خود باور اهداف خود را مشخص مي كنند، از زمان و مكاني كه در آن قرار دارند خوب استفاده افراد مي كنند خودباور داراي سعه صدر و صبوري هستند، آينده را روشن مي بينند و در راه رسيدن به هدف از هيچ تلاشي دريغ نمي كنند. عليزاده مي افزايد: از نتايج و كاركرد اعتماد به نفس اين است كه فرد را اميدوار نگه مي دارد، بهداشت رواني را تقويت مي كند، فرد نسبت به طبيعت و جامعه خوشبين مي شود، فرد داراي اعتماد به نفس قوانين حاكم بر جهان را در جهت موفقيت و آسايش تبيين مي كند و به آينده اميدوار است. فقدان اعتماد به نفس فقدان خود ارزشمندي اغلب كارشناسان و صاحبنظران مشاوره بر اين عقيده اند كه فقدان اعتماد به نفس اثرات منفي به جاي مي گذارد از جمله ناتواني فرد در تصميم گيري، وابستگي به ديگران، ترس و محدوديت در برقراري روابط اجتماعي، پايين بودن آستانه سازگاري و... داريوش سلطاني فتوت، در اين مورد مي گويد: ترس و محدوديت در برقراري روابط اجتماعي، ناتواني در تصميم گيري و وابستگي به ديگران در زمينه هاي مختلف فكري و اقتصادي و... دادن اهميت افراطي به راي و نظر ديگران، پايين بودن آستانه سازگاري و ارائه واكنشهاي دفاعي كودكان در مواجهه با مشكلات طبيعي زندگي، تجربه مستمر ناكامي ها و تمايل به گوشه گيري از جمله پيامدهاي منفي فقدان اعتماد به نفس در افراد مي باشد. دكتر محمدتقي شيخي نيز مي گويد: اعتماد به نفس خود داراي مزايايي براي فرد و جامعه مي باشد. وجود اين قدرت (اعتماد به نفس ) باعث مي گردد تا فرد در حداعلي بتواند از توانايي هاي خود استفاده نمايد و همچنين خلاقيت هاي گوناگوني تحت اين شرايط از فرد مترتب عكس مي گردد اين موضوع يعني عدم اعتماد به نفس ضررهاي فراواني را به دنبال دارد يعني باعث مي گردد تا فرد از توانايي خود حتي در وضعيت متوسط نتواند استفاده كند وهمين امر نهايتا موجبات عدم توسعه اجتماعي را در سطح ملي و كلان آن ايجاد مي نمايد از اين رو با كمك گرفتن از اصول تربيتي موازين جامعه شناسي و همچنين روشهاي مختلف رواني و روانشناسي اين مفهوم (قدرت ) را مي توان در بين افراد و اعضاي جامعه تقويت نمود. وي ادامه مي دهد: جوامعي نظير ايران كه داراي ساختار جمعيتي جواني هستند مسئوليت بيشتري در اين خصوص به عهده دارند يعني با تقويت اعتماد به نفس در جوانان در قالبهاي مختلف آن آنها را بهتر مي توان شكل داده و هدايت كرد و همين امر موجبات صداقت اجتماعي، توسعه فردي و اجتماعي و نظاير آن را فراهم مي آورد. وي مي افزايد: در غير اين صورت، نه تنها اينكه در حال حاضر جامعه با مشكلات عيني ناشي از كمبود اعتماد به نفس روبه رو مي گردد بلكه اين ضعف نسلهاي آتي را نيز تحت تاثير قرار مي دهد. به عبارت ديگر بسياري از ناهنجاريها و ضعفها و شرايط ناشي از عدم اعتماد به نفس براي نسلهاي آتي به ارث مي ماند. از اين رو همان طور كه قبلا اشاره شد گروههاي مختلف جوان بيشتر از ساير اقشار مي بايست مورد توجه قرار گيرند، زمينه هاي لازم در خصوص آنها فراهم مي آيد به گونه اي كه اعتماد به نفس در آنها تقويت مي گردد. حسين عليزاده نيز در اين مورد مي گويد: مهمترين و در عين حال مخربترين آسيبي كه نبودن خودباوري و اعتماد به نفس بر فرد و اجتماع مي تواند وارد كند از دست دادن احساس خود ارزشمندي است. وقتي كه شخص خود را نمي شناسد و به توانايي هاي خود اعتماد و باور ندارد و پيوسته خود را ضعيف و ناتوان خطاب و تفسير مي كند تكرار اين فرايند، فرد را گرفتار درماندگي آموخته مي كند. وقتي فرد احساس خود ارزشمندي خود را از دست داد، احتمالا زمينه هر نوع شكست، افسردگي، پرخاشگري بيماريهاي روان تني و اختلال رفتاري را تجربه خواهد كرد. راهكار؟ چيست به نظر مي رسد براي حل مشكل مربوط به اعتماد به نفس راههاي زيادي را بايد پشت سر گذاشت كه در ذيل به برخي از آنها اشاره مي شود. دكتر محمدتقي شيخي در اين مورد مي گويد: جهت تقويت اعتماد به نفس راهكارهاي مختلفي به لحاظ رواني، اجتماعي، تربيتي و نظاير آن وجود دارد. نظارت مستمر بررفتار روزانه كودكان و نوجوانان همراه با تشويق و ايجاد انگيزه در افراد مورد نظر يكي از اين راههاست. وي ادامه مي دهد: ايجاد تامين اجتماعي به عنوان راهكار مناسب در ايجاد اعتماد به نفس نيز قابل طرح است. سلامت اجتماعي، اقتصادي، تربيتي نيز به گونه اي تدريجي اعتماد به نفس را در نسلهاي جوانتر تقويت مي نمايد. يكسان كردن فرهنگ در درون خانواده و خارج از خانواده خود در ايجاد اعتماد به نفس يا حداقل زمينه سازي آنها بسيار موثر است. ايجاد سلامت اقتصادي و هماهنگي بين عرضه و تقاضا گرچه به لحاظ اقتصادي مفهومي است كه در سطح كلان كاربرد دارد ليكن در سطح خرد نيز در ايجاد اعتماد به نفس در افراد جامعه تاثير دارد. حسين عليزاده، نيز در اين باره مي گويد: ريشه خودباوري، تربيت سالم است و اين كار بايد در خانواده ها و مدارس انجام گيرد. براي تقويت اعتماد به نفس و خودباوري چند مطلب را سفارش مي كنم - 1 همسر و كودكان خود را هرگز تحقير نكنيد- 20 از فرزندان خود براساس آنچه كه دارند انتظار داشته باشيد نه بيش از آن - 3 ويژگي هاي خوب فرزندان را علنا بيان كنيد تا آنها بشنوند- 4 به فرزندان خود اجازه انتقاد منطقي دهيد- 5 از عذرخواهي كردن از اشتباه خود درباره همسر و فرزندان نگران نباشيد - 6 واژه هاي خود را در منزل كنترل كنيد- 7 با زبان و عمل نشان دهيد كه فرزندان خود را دوست داريد و پشتيبان آنها هستيد. مرجان دباغ زاده