Hamshahri corpus document

DOC ID : H-810124-54741S2

Date of Document: 2002-04-13

عبادت از ديدگاه عقل در تفكر اكثر انسانها، عبادت تنها به مفهوم انجام فرايض ديني است و در انديشه ناب همه اديان بويژه اسلام، كمتر مخاطب واقعي در درك كامل محتواي عبادت يافت مي شود، ابعاد اين محتوا چنان گسترده است كه هرچه انسان در اين وادي پيشروي كند آن را وسيع تر مي يابدتا آنجا كه احساس مي كند عرصه اي بيكرانه و بي انتهاست، اما آنچه توجه ويژه انسان را مي طلبد ارتباط تنگاتنگ آن، در مفهوم راستين خود با تمامي روح، جسم و زندگي انسان است، به اين معنا كه از كوچكترين و به ظاهر بي اهميت ترين مقوله ها تا بزرگترين مسائل بشر با آن مرتبط است. خداوند در آفرينش نوع بشر، به منظور پرورش انديشه او از روز واپسين، همگام با شرايط زمان پيامبران پاك خويش را فرو فرستاد كه انسان به موازات توجه به برون به درون خويش نيز متوجه گردد، به خود باز آيد و از منبع عظيم عقلانيت و معرفتي كه به رايگان به او عنايت شده در حد توان و به تدريج استخراج كند، به گونه اي كه در تمامي قرون و اعصار قادر شود راه را از چاه بازشناسد. محقق است كه ذات انسان، نهايت انسانيت و اخلاق است، اما بشر اوليه، شايد به خاطر شرايط زمان، چندان توجهي به موهبت هاي دروني خويش نداشته است، ظهور و حضور رسولان بزرگ الهي، در طول تاريخ اديان تنها با هدف جلب توجه وي به چنان گنجينه عظيم و فرا ارزشي بوده است، اما اينك نيز به وضوح مي بينيم كه در شرايط زماني فعلي، يعني عصر تسخير فضا، انسان، همچنان، ديده بر روي ارزشهاي والاي ذاتي خويش بسته است، گفتيم كه فطرت انسان غايت اخلاق است كه بر مبناي عقلاني ناب بنا شده، اما چگونه مي توان انسانها را از انحراف در توجه به ذات خويش باز داشت، مي دانيم كه تربيت به عنوان يك اصل بنيادين پروراننده شخصيت نوع بشر است، حتي نقش توارث نيز در برابر تربيت كمرنگ يا حتي بي رنگ مي گردد، انسان در دوران كودكي تنها تحت تاثير شگرف تربيت و توجه والدين و محيط خانوادگي است. امادر نوجواني و زمان عقل رسي مسئوليت توجه به ارزشهاي دروني به منظور بهره مندي از پيامدهاي رفتار عقلاني، همگام با كسب دانش و در كنار توجه والدين و مربيان، تنها و تنها به عهده خود اوست، كه مبناي عقلاني و اخلاقي تربيت اوليه محققا به او در شناخت و استفاده از ارزشهاي ياد شده كمك بسيار بزرگي خواهد كرد. چون همانگونه كه ذكر شد تنها قوانين عقلي - اخلاقي نشات گرفته از فطرت، در اصل بر انسان حكمفرماست، مفهوم جمله عقل رسي در نوجوان، بايد به تدريج و همراه با رشد جسماني وي دربرگيرنده كامل مفاهيم عقلي - انساني او باشد. برقراري پايه تمامي اديان و كتب آسماني بر مبناي عقل، نشانگر اين حقيقت است كه خداوند انسان را كامل خلق نموده و براي متذكر ساختن او كمال لطف و عنايت را مبذول داشته و چيزي فروگذار نكرده يا باقي نگذارده است. به گونه اي كه اگر حتي مبناي تربيت اوليه صحيح و اصولي نباشد انسان به دليل برخورداري از ارزشهاي اصيل ذاتي اگر نخواست (زيرا اگر بخواهد محققا مي تواند ) راه را از چاه بازشناسد مقصر خواهد بود در دنياي پيرامون ما بي شمار پديده ها، مسائل، موارد و مقوله ها وجود دارد كه مي تواند توجه ويژه هر انساني، در هر گروه سني را به خود جلب كرده او را به تفكر وادارد، از سويي آن ذات پاك و اصيل كه از لايتناهي نشات گرفته، در درون او همواره آماده ندا دردادن و متذكر ساختن اوست. بنابراين توجه او برحسب انسان بودن و حيوان نبودن نمي تواند تنها حول غرايز مختلف و ارضاي آنها بگردد.. بارها در قرآن مجيد در مورد تعقل و تفكر در همه امور تاكيد شده است و عبادت، از ديدگاه عقل، نه به معناي انجام فرايضي اتوماتيكي و بي روح، كه به مفهوم پرورش انديشه و انسان سازي است، بنابراين ضروري است كه در جزءجزء زندگي انسان از آغاز تا انتها جاري باشد، چرا كه براي رسيدن به اهداف متعالي بايد گام به گام جلو رفت. اگر زندگي روزمره ما به گونه اي صحيح و اصولي بنا گردد، خود عبادت بزرگي است. مسائل فردي، اجتماعي ما بايد با توجه ويژه انجام گيرد و در تمامي آنها جاي پاي عقل و شعور به چشم بخورد. قوانين عقلي حاكم بر انسان، در وسعت بخشي ديدگاههاي او، در آغاز راههاي وصول به موفقيت را كه در روزمره گي جريان دارد پيش روي وي خواهد گذارد، كه يكي از مهمترين آنها برنامه ريزي دقيق و منظم با هدف هرچه بهره مندتر شدن از اوقات است. روش يك زندگي اصولي در مقولات و مسائل روزمره، همچون توجه به بهداشت و سلامت جسم و روح و تلاش در به دست آوردن آنها به مفهوم انجام يك برنامه سالم غذايي، ورزشي، در كنار خواب كافي و تفريح سالم، با هدف كسب انرژي لازم روحي و جسمي در پيشبرد كار و فعاليت سازنده و مثبت در همه ابعاد سرچشمه مي گيرد كه اتكا بر مباني عقلي در همه زمينه ها را به ما مي آموزد و انديشه را افزونتر مي پرورد كه خودنگري و خودسازي ما از آن نشات گرفته سپس افقي جديد با نگرشي نو به معنويت و حقيقت را پيش رويمان قرار مي دهد، كه در اين مرحله پيش روي بي انتهاست... از ديدگاه انسان انديشمند عبادت همه زندگي است و انسان بيگانه با خرد و انديشه غالبا تنها از منظر فرايض خشك و اتوماتيك كه فاقد حظ روحاني بوده و معمولا ارتباطي نيز با زندگي روزمره او ندارد به آن مي نگرد، انسان در مسير تلاش براي وصول به كمال به جايگاهي مي رسد كه احساس مي كند نماز او چنان عمق و معنايي يافته كه در اداي هر جمله آن از درون دگرگون مي گردد و اشك به چشم مي آورد و احساس آرامش و سبكي او قابل وصف نيست و باز در عرصه تلاش و پيشرفت در اين مسير، عبادت حقيقي را وسيله اي براي رشد و شكوفايي روح خود ودر كنار آن ساماندهي يك زندگي ايده آل كه روشنگرانه همگام با شرايط دنياي پيشرفته و مدرن گشته است قرار مي دهد. شهلا محييي