Hamshahri corpus document

DOC ID : H-810123-54733S5

Date of Document: 2002-04-12

تهران - واشنگتن 365 روز ديگر مقابله براي مذاكره فرشاد محمودي فروردين 20 امسال مصادف با بيست و دومين سالگرد قطع رابطه ايران و آمريكا بود. فرازوفرودهاي اين رابطه در فاصله زماني 20 فروردين 80 تا امروز با توجه به حوادث جهاني و مسئله حملات تروريستي و جنگ افغانستان اهميت كم سابقه اي از زمان اشغال سفارت آمريكا در ايران يافت. اين گزارش نگاهي به تحولات يك سال اخير دارد. سه شنبه سيزدهم فروردين در حالي كه اغلب ايرانيان خارج از كشور همچون ديگر هموطنان خود سيزدهمين روز نوروز را مي گذراندند، رسانه هاي جهان خبر از ديدار هيات هاي جمهوري اسلامي و ايالات متحده روز مي دادند قبل از آن، روزنامه فرانسوي زبان فيگارو نوشت كه اين ديدار در ششمين روز سال جديد ايراني در نيكوزيا پايتخت قبرس و به صورت مستقيم انجام شده است. روزنامه ايران نيز نوشت كه اين خبر توسط محمدرضا خاتمي نايب رئيس مجلس شوراي اسلامي نيز تاييد شده و وي حتي اشاره اي نيز به مذاكراتي مشابه در كشور تركيه كرده است. چند روز پيش از اين رويداد، در آخرين روزهاي سال گذشته، يكي از فعالان سياسي - مطبوعاتي در گفت وگو با خبرگزاري جمهوري اسلامي گفته بود كه دوران مذاكره پنهاني با آمريكا گذشته است. حميدرضا جلايي پور پيشنهاد كرده بود كه براي كاهش تنش ها ميان تهران و واشنگتن كمال خرازي وزير خارجه ايران با كالين پاول وزير امور خارجه آمريكا به طور شفاف و علني گفت وگو كنند. وي تصريح كرده بود وزارت خارجه ايران به عنوان نماينده دولتي كه راي 22 ميليون ايراني را پشت سر خود دارد بايد متفاوت از ديپلماسي سال هاي گذشته به مذاكره مستقيم و مسئولانه با دولت آمريكا روي آورد. اين سخن جلايي پور ماجراي هفته اول اسفند ماه را تداعي مي كرد. روز 7 اسفند 80 آيت الله هاشمي رفسنجاني رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام در آستانه دوره جديد مجمع تشخيص مصلحت در گفت وگو با خبرنگاران خبرگزاري هاي جمهوري اسلامي و دانشجويان واحد مركزي و شبكه تلويزيوني خبر، گفته بود كه آمريكا بايد حسن نيت خود را ثابت [چون ]كند مشكلات ايران و آمريكا قابل حل است. هنوز 2 هفته از سخنان هاشمي رفسنجاني نگذشته بود كه در يك اقدام سياسي تفكر برانگيز يك نماينده صاحب نفوذ در كنگره آمريكا رسما از نمايندگان مجلس ايران براي گفت وگوي رودررو در واشنگتن يا هر محل ديگري دعوت كرد. سناتور جوزف بايدن در شوراي ايران و آمريكا گفت من حاضرم هر گاه كه نمايندگان مجلس ايران بخواهند به آمريكا بيايند، ميزبان آن ها باشم و اگر در مورد سفر به آمريكا هم محدوديتي وجود دارد حاضرم در يك كشور ديگر با آن ها ملاقات كنم. جايگاه سناتور بايدن به عنوان رئيس كميته روابط خارجي سنا كه دموكرات ها در آن اكثريت دارند به گونه اي شكاف در سياست خارجي آمريكا را در قبال ايران به رخ مي كشيد چنان كه بيش از آن نيز اين چالش در سخنان مادلين آلبرايت وزير امورخارجه اسبق آمريكا نمود پيدا كرده بود. آلبرايت سخنان جورج بوش را درباره ايران يك اشتباه سياسي بزرگ خوانده بود. با اين حال نمايندگان مجلس ايران در قبال اين سخنان واكنش هاي متفاوتي از خود نشان دادند. يكي از نمايندگان اصلاح طلب مجلس ششم كه نخواست نامش آورده شود به همشهري جمعه گفت در سخنان سناتور بايدن تحول تازه اي در روابط ايران و آمريكا نيست. اين اظهارنظرها در گذشته نيز وجود داشته و ملاقات هاي غيررسمي پيش از اين نيز سابقه داشته است. ريشه اين سخنان نماينده مجلس را در ديدار سال 79 حجت الاسلام مهدي كروبي از آمريكا بايد سراغ كرد. كروبي رئيس مجلس شوراي اسلامي در شهريور سال 1379 و در نخستين سال رياست بر مجلس ششم، در حاشيه ديدار از نيويورك براي شركت در مجمع عومي سالانه سازمان ملل، با تعدادي از نمايندگان كنگره در موزه متروپليتن ديدار كرده بود. مجموع اين تحركات رسمي و غيررسمي سخنان بايدن را پر اهميت تر مي كرد كه مي گفت واشنگتن بايد با تلاش هاي ايران براي آغاز مذاكره جهت پيوستن به سازمان تجارت جهاني موافقت كند. خبرگزاري انگليسي رويتر اين سخنان را گشايش آشكار آمريكا در قبال ايران خواند. اهميت اين سخنان پس از سخنراني بهت آور جورج بوش در نطق آغاز سال نو ميلادي در جلسه مشترك كنگره و سنا اهميتي دوچندان يافت. در شرايطي كه پس از حوادث 11 سپتامبر نشانه هايي هر چند كوچك از رفع كدورت ميان تهران و واشنگتن مشاهده مي شد. رئيس جمهور آمريكا در روز 22 دي ماه ايران را به همراه دو كشور ديگر متهم به تلاش براي دستيابي به جنگ افزارهاي كشتار جمعي كرد و آن را تهديدي براي ايالات متحده خواند. بوش ايران، عراق و كره شمالي را محور شرارت خواند و با اين توصيف خود اكثر كشورهاي هم پيمان خود را به واكنش منفي وادار كرد چنان كه انگلستان نيز به جمع مخالفان بوش در اين باره پيوست. پس از حوادث 20 شهريور آمريكا و ايران لحن دوستانه تري نسبت به يكديگر پيش گرفته بودند چنان كه ايران در اولين ساعت هاي حادثه به ملت آمريكا تسليت گفت اما در دي ماه آمريكا 80 سياست هاي تنش زدايانه جمهوري اسلامي را ناديده گرفت و در چرخشي ناگهاني ايران را به قاچاق اسلحه به نفع تشكيلات خودگردان و تلاش براي بي ثبات كردن افغانستان متهم كرد. هنوز يك ماه از سخنان بوش در كنگره نگذشته بود كه خبرگزاري رويتر از نيويورك بر روي خروجي تلكس خود خبري مخابره كرد كه نشان مي داد اين اتهامات لفظي در برخورد سياستمداران دو كشور نيز تاثير منفي گذاشته است. گزارش رويتر از اين قرار بود كه مقامات آمريكا و ايران در مجمع اقتصاد جهاني بر سرآينده افغانستان درگير شدند و اين درگيري زماني رخ داد كه معاون وزير امور خارجه ايران اين تصور را كه كشورش در حال مداخله در افغانستان است رد كرد. البته در بلندتر شدن ديوار بي اعتمادي ميان تهران و واشنگتن و تكرار اتهام هاي آمريكا به ايران سخنان غيرمسئولانه نيز گاه شرايط دشواري پيش روي دولتمردان قرار مي داد. چنانكه آمريكايي ها نيز درصدد جلوگيري از بازتاب گسترده بسيار منفي سخنان بوش در افكار عمومي جهان برآمدند. در آمريكا به غير از آلبرايت، ژنرال پاول وزير خارجه فعلي نيز كه يك بار در سالن اجلاس سازمان ملل با كمال خرازي ديدار كرده بود لحني متفاوت نسبت به رئيس خود درباره ايران گرفت و در كميته بودجه سنا اعلام كرد كه ما به ايران پيشنهاد گفت وگو داده ايم و به رغم اينكه با آنان رابطه سياسي نداريم اما با آنها صحبت مي كنيم. ژنرال پاول همچنين در اين جلسه از ايران به خاطر نقش كمك كننده در همايش بن و همايش بازسازي افغانستان ستايش كرد. متعاقب اين لحن آشتي جويانه سخنگوي دولت نيز از گفت وگو ميان انديشمندان ايران و آمريكا استقبال كرد و در كنگره جبهه دوم خرداد باز هم تاكيد شد كه حق تصميم گيري برسر رابطه با آمريكا با مجلس شوراي اسلامي است. در اين ميان جواد لاريجاني از نظريه پردازان منتقد دولت نظرديگري دارد. او معتقد است كه مواضع به ظاهر لطيف تر برخي از اصحاب كنگره حتي اگر واقعي هم باشد بايد با رد كامل از سوي مجلس شوراي اسلامي روبه رو شود. او مي گويد مذاكره با آمريكا بيش از آنكه به عنوان يك وسيله پيشبرد مقاصد سياست خارجي مطرح باشد، ظاهرا براي جمعي به صورت يك گير رواني يا بازي سياسي درآمده هم است آناني كه از صرف شنيدن كلمه مذاكره برآشفته مي شوند به اين موضوع گرفتار شده اند و هم دوستاني كه مذاكره با آمريكا را درمان همه دردها مي پندارند اين مشكل را دارند. لاريجاني روز سه شنبه هفته جاري در گفت وگو با بخش خبر شبكه دوم سيما گفت كه آمريكا به بهانه هاي واهي ارتباط خود را با ايران قطع كرد اما حالا اين جمهوري اسلامي است كه درباره ارتباط با آمريكا تصميم مي گيرد. در آستانه بيست و دومين سالگرد قطع رابطه سياسي ايران با آمريكا فرازهايي كوتاه و فرودهايي عميق در آينده اين روابط ديده هنوز مي شود هم به نظر مي رسد ارتباط ميان دو ملت از طريق تبادلات فرهنگي، ورزشي و علمي تنها راه پشت سر گذاشتن ديوار بي اعتمادي چنانكه است اين واقعيت را در نامه يك اخترشناس و استاد دانشگاه آمريكايي به جورج بوش درباره ايران مي توان دريافت. آلن هيل كلود كرافت همزمان با ارسال اين نامه به كاخ سفيد و دوستان ايراني اش، خطاب به جورج بوش نوشته است: . آنگاه كه اتباع ما در ايران به گروگان گرفته شده بودند حاضر بودم عليه آن كشور وارد جنگ شوم ولي اكنون آن وقايع گذشته است و من مي توانم با قاطعيت به شما و دوستان آمريكايي ام بگويم كه ايران امروز هيچ تشابهي با شرايط 20 سال قبل ندارد...