Hamshahri corpus document

DOC ID : H-810123-54725S5

Date of Document: 2002-04-12

شوك نفتي؟ سوم كوروش فخرطاولي عطاءالله مهاجراني، وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي سابق و مشاور فعلي رئيس جمهور خاتمي، طي تظاهراتي كه اخيرا در حمايت از ملت فلسطين در تهران انجام شد، تصريح كرد كه ايران نمي تواند نسبت به تصميم عراق بي توجه باقي بماند. اين شخصيت سياسي ايراني در برابر جمعيت خشمگين گفت: ما نمي توانيم خودمان پيشنهاد بدهيم و آن را اجرا نكنيم. در پي تصميم صدام حسين، رئيس جمهور عراق، مبني بر بستن شيرهاي نفت اين كشور به مدت يك ماه، ترس از بروز يك بحران نفتي شديد، جهان را فراگرفته است. آيا مصرف كنندگان بهاي توسعه طلبي اسرائيل در سرزمين هاي فلسطيني را خواهند؟ پرداخت تصميم عراق با حمايت ايران و ليبي - كه البته هنوز صادرات شان را قطع نكرده اند - همراه شده تحليل گران است بر اين باورند تنها در صورت قطع همزمان صادرات نفت اين سه كشور، بازار نفت دچار بحران خواهد شد. فعلا چنين اتفاقي نيفتاده است و به نظر نمي رسد خاطرات تلخ دهه 1970 در بازار نفت تكرار شود. اين ادعا چند علت دارد: نخست اينكه عربستان سعودي كه يك سوم توليد اوپك را تامين مي كند، اساسا با بستن شيرهاي نفتي موافق نيست. آخرين بار وزير امور خارجه اين كشور اعلام كرد كه كشورهاي عربي براي توسعه خودشان به فروش نفت و گاز نياز اوپك دارند نيز در مورد تحريم نفتي جهان غرب، موضع رسمي اتخاذ نكرده است. به علاوه اينكه اوپك نسبت به سال كه 1973 شوك نفتي اول اتفاق افتاد جايگاه تضعيف شده تري در بازار نفت جهان دارد. در آن زمان اوپك 70 درصد توليد جهاني نفت را در اختيار داشت، اما امروز سهم كشورهاي صادركننده نفت (اوپك ) در توليد جهاني به 40 درصد كاهش يافته است. علت ديگري كه فرضيه شوك نفتي سوم را بي اعتبار مي سازد (شوك نفتي دوم در سال 1979 و در پي انقلاب اسلامي ايران رخ داد ) موقعيت، روسيه است كه فرصت طلبانه در پي منافع خودش است. از فوريه امسال به اين طرف، روسيه به اولين توليدكننده نفت خام در جهان تبديل شده و حتي از عربستان سعودي نيز پيشي گرفته است. در اين ماه روسيه به توليد /7 28روزانه ميليون بشكه دست يافت و از عربستان /7 19كه ميليون بشكه در روز توليد داشته پيشي اگرچه گرفت روسيه 1 ذخاير نفتي قابل توجهي ندارد، اما در كوتاه مدت مي تواند با افزايش توليد، قيمت ها را زير 30 دلار در هر بشكه نگه دارد و اين به معناي جلوگيري از شوك نفتي سوم است. با همه اين احوال نمي توان نقش آفريني عراق در معادلات نفتي را كم اهميت تلقي كرد. ذخاير نفتي عراق حدود 112 ميليارد بشكه تخمين زده مي شود كه بعد از عربستان سعودي ( ميليارد 261 بشكه ) بيشترين در جهان است. پيرترزيان كارشناس برجسته مسائل نفتي و مدير نشريه پترواستراتژي در اين مورد مي گويد: عراق ديگر يك كشور طرد شده در ميان اعراب نيست. صدام حسين مي داند كه باقي كشورهاي توليدكننده عرب، به جبران كمبود توليد ناشي از قطع صادرات نفت عراق دست نخواهند اين زد اقدام به مثابه يك خيانت است، هم خيانت به ملت فلسطين و هم خيانت به ملت هاي عربدر 20 اين ميان ايران و ليبي نيز مي كوشند اوپك را به صف تحريم نفتي غرب ملحق نمايند، اگرچه مسئولان اوپك هرگونه اقدام جمعي اين سازمان در زمينه قطع توليد نفت را رد مي كنند. آنچه باقي مي ماند، آثار جانبي تهديدات اخير بر زندگي روزمره غربيان است: از اول مارس قيمت هاي بنزين در آمريكا و اروپا افزايش يافته است، بازار سهام دچار تشنجات غيرقابل پيش بيني شده و از همه مهم تر اينكه افزايش بهاي نفت، روند از سرگيري رشد اقتصادي جهاني را با مانع مواجه ساخته است. در كوتاه مدت اگر ايران و ليبي هم به عراق بپيوندند و توليدشان را متوقف نمايند توليد اوپك به ميزان 10 درصد كاهش مي يابد كه اين مسئله بروز بحران در بازارهاي مالي را حتمي مي سازد، اما خطر شوك نفتي سوم در ميان نيست. پي نوشت: - 1 لوموند 6 آوريل 2002 - 2 ليبراسيون 9 آوريل 2002